Hoewel er vanaf 2028 structurele tekorten dreigen als het Rijk niet met geld over de brug komt, is het nieuwe college in Oldenzaal er in geslaagd een sluitende programmabegroting voor 2027 af te leveren. Onder meer door te putten uit de met 35 miljoen goed gevulde pot algemene reserves lukt het niet alleen bezuinigingen op muziek- en cultuurverenigingen terug te draaien en een streep te halen door de voorgenomen huurverhoging voor sportverenigingen, maar ook te (blijven) investeren in de stad. In totaal gaat het om 5 miljoen aan incidenteel nieuw beleid.
Omdat zich vanaf 2028 opnieuw donkere financiële wolken samen pakken boven de gemeente, is er volgens wethouder van financiën Rutger Bouwman voor gekozen om voornamelijk incidentele budgetten te begroten voor noodzakelijk geachte investeringen. Met ‘beheersbaar en financieel verantwoord’ beleid wil het college in 2027 niet alleen plannen uitvoeren, maar ook (scherpe) keuzes voorbereiden die nodig zijn om de gemeentelijke financiën op de lange termijn gezond te houden.
Het college wil de komende jaren in elk geval geld blijven uittrekken voor het bouwen van passende woningen voor starters, gezinnen en senioren. Een extra uitdaging daarbij is, dat er – na het intrekken van de Omgevingsvisie vorig jaar – enkel binnen de gemeentegrenzen kan worden gebouwd. Portefeuillehouder Rutger Bouwman verwacht dat er tot 2050 zo’n 2000 tot 2300 woningen kunnen worden gerealiseerd. Daarvoor zijn ‘sleutelgebieden’ aangewezen als de Stationsomgeving en de volgende fase van de Graven Es, alsmede ‘uitwerkgebieden’ als Jufferbeek-Noord en de Enschedesestraatzone. Daarnaast wordt er ingezet op de herontwikkeling van de cultuur-historisch waardevolle fabrieksgebouwen van Zwartz in Zuid-Berghuizen.
Voor de bekende stokpaardjes van grootste coalitiepartner Solidair Oldenzaal als bestuurlijke vernieuwing, betere communicatie met en meer participatie van de inwoners wordt extra geld vrijgemaakt. Zo wil het college een ‘bestuursadviseur’ aanstellen, die het proces naar een transparanter, toegankelijker en participatiever gemeentebestuur moet begeleiden. Verder zullen ambtenaren worden getraind om niet alleen brieven aan de inwoners, maar ook documenten voor het college en de gemeenteraad in eenvoudige taal te schrijven. Het college heeft drie jaar lang 76.000 euro ingeboekt voor de uitvoering van de bestuurlijke vernieuwing.
Alles is er op gericht om inwoners eerder en beter te betrekken bij maatschappelijke vraagstukken, helder inzicht te geven in afwegingen en besluitvorming en zichtbaar te maken wat er met hun inbreng gebeurt. Dat kan dan volgens wethouder Ruby Berger gaan om het meedenken en -praten over de toekomst van zwembad Vondersweijde, of klimaatadaptieve maatregelen bij wijkverbeterplannen, maar ook over de opvang van asielzoekers.
Op dat laatste (gevoelige) dossier is participatie van de inwoners voor portefeuillehouder Berger een essentieel onderdeel van de zoektocht naar een locatie van een AZC. Oldenzaal is inmiddels door asielminister Van den Brink als ‘weigergemeente’ aangemerkt omdat nog altijd niet wordt voldaan aan de opdracht 158 asielzoekers op te vangen. Berger moet op maandag 26 oktober in Den Haag uitleggen waarom Oldenzaal nog niet heeft voldaan aan die opgave, voortvloeiend uit de Spreidingswet.
Overigens heeft het nieuwe college inmiddels wel een kleine ‘draai’ gemaakt in het asieldossier. In het coalitie-akkoord van Solidair Oldenzaal, CDA en VVD stond nog stellig dat het college ‘op dit moment’ geen geschikte locatie ‘zag’ voor een AZC. Nu heet het in de programmabegroting dat de gemeente uitvoering geeft aan wettelijke taken op het gebied van opvang, huisvesting, inburgering en integratie. “We ondersteunen statushouders bij hun inburgering en participatie en onderzoeken hoe we invulling kunnen geven aan de opvang van asielzoekers, passend bij de mogelijkheden en draagkracht van Oldenzaal.” Er is 150.000 euro gereserveerd voor het opstellen van een plan, inclusief participatietraject, voor een AZC-locatie.
In het sociaal domein zet wethouder Maaike Rödel (CDA) haar in het vorige college al ingezette beleid in grote lijnen door. In de portefeuille van Rödel – die naar haar zeggen ongeveer de helft van de totale begroting beslaat – zullen scherpe keuzes moeten worden gemaakt. Vanwege de ‘enorme vergrijzing’, maar ook de alsmaar stijgende kosten van de jeugdzorg. Er wordt ingezet op preventie en een integrale aanpak vanuit het Sociaal Plein, dat de komende vijf jaar zal zijn ondergebracht in de Hooge Lucht. Daarvoor is vijf ton opgenomen in de begroting.
Lees verder onder de afbeelding.
Daarnaast zou er structureel geld moeten worden vrij gemaakt voor een gedragswetenschapper ter ondersteuning van consulenten in het werkveld, kwaliteitsontwikkeling en deskundigheidsbevordering. De inzet op preventie en vroegtijdige ondersteuning, samen met onder meer het onderwijs en welzijnspartners, moet er voor zorgen dat minder jongeren een beroep hoeven te doen op specialistische jeugdzorg.
Waar het gaat om de WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning) wil wethouder Noes Nevels zich hard maken voor ‘ondersteuning dichtbij’. Het college wil daartoe geld vrij maken voor de aanstelling van een ‘welzijnscoördinator’, die maatschappelijke organisaties en welzijnspartners met elkaar moet verbinden. Voor het ‘hardere’ deel van haar portefeuille – economische zaken – richt Nevels zich onder meer op een betere inrichting c.q. verduurzaming van bedrijventerreinen. Daarnaast wil ze dat ondernemers zich meer verenigen om gezamenlijk het hoofd te kunnen bieden aan problemen als netcongestie (te weinig capaciteit op het elektriciteitsnet).
Het verlichten van de parkeerdruk in zowel de binnenstad als enkele wijken staat hoog op de prioriteitenlijst van het college. Er wordt gewerkt aan een integraal parkeerplan, maar in afwachting daarvan wordt gekeken of er al wat ‘laaghangend fruit’ kan worden ‘geplukt’, zoals de realisering van extra kortparkeerplaatsen (shop & go) in de binnenstad. Voor de langere termijn wil het college geld vrij maken voor een onderzoek naar de mogelijkheden voor een meerlaagse parkeervoorziening op het huidige Molkenboerparkeerterrein. Voor de voorbereidingen wil het college in totaal ruim vijf ton uittrekken in 2027 en 2028.
Nog enkele voornemens van het college uit de programbegroting:
• Verhoging subsidie (€ 60.000,- per jaar) Museum Oldenzaal voor 2 jaar
in afwachting van de nadere structurele samenwerking tussen het museum en Oldenzaal Promotie.
• Onderzoek naar de inrichting ‘circulair ambachtscentrum’ bij kringloopwinkel De Beurs en Stadswerken voor hergebruik van materialen, het verminderen van afval en het versterken van sociale werkgelegenheid (incidenteel € 40.000,-).
• Kentekenherkenning ter vergroting van de effectiviteit, objectiviteit en continuïteit van de handhaving van het inrijverbod in de binnenstad. (structureel € 77.000,-).
• Uitbreiding van de ‘Stem van Oldenzaal’ om inwoners beter bij belangrijke besluiten en ontwikkelingen in de gemeente te kunnen betrekken. (structureel € 42.777,-).
• Het college wil eigen regie voeren op duurzaamheidsdoelen en maatschappelijke opgaven en zich daarom laten uitschrijven als Global Goals-gemeente
Wethouder Rödel benadrukt dat de keuzes van het nieuwe college, om bezuinigingen terug te draaien én te investeren, voortvloeien uit de verkiezingsuitslag. “Die uitslag liet zien dat de inwoners van Oldenzaal iets anders willen. Dat hebben we meegenomen. In de keuzes die we nu maken zit de vernieuwing. We begonnen in de min, maar zijn er in geslaagd nieuw beleid uit te zetten en een sluitende begroting af te leveren.”
De gemeenteraad bespreekt de programmabegroting op 2 november in het Politiek Forum en neemt op 9 november een besluit. Tijdens het Politiek Forum is er de mogelijkheid om in te spreken.