Ministerie voert druk op Oldenzaal op om plek te zoeken voor azc; beoogde coalitie stribbelt tegen

In een brief van april vraagt het ministerie het college binnen 3 weken aan te geven hoe de gemeente Oldenzaal denkt te voldoen aan de taakstelling op basis van de Spreidingswet om 158 asielzoekers op te vangen. In de brief wordt gesteld dat dit kabinet er geen onduidelijkheid over laat bestaan dat de Spreidingswet wordt uitgevoerd. Maar waarschuwt ook dat ‘het interbestuurlijk toezicht op de wet geldig is en onverkort wordt uitgevoerd en dat gemeenten die niet aan hun wettelijke taak voldoen hierop worden aangesproken’.

Onder ‘actief toezicht’?

Over wat dit concreet voor de gemeente Oldenzaal betekent, laat het ministerie in de brief ook geen misverstand bestaan. Met de brief wordt ‘trede 2’ van de ‘interventieladder’ bereikt. Na beantwoording van de brief door het college volgt een gesprek ‘op ambtelijk niveau’ en als daaruit blijkt dat er onvoldoende voortgang is geboekt, dan wordt er opgeschaald naar ‘trede 3’. De gemeente Oldenzaal komt dan ‘onder actief toezicht’.

Dwang dreigt

Mocht Oldenzaal dan nog altijd niet aan de taakstelling hebben voldaan, dan wordt er verder in fases opgeschaald naar ‘juridische interventie’, een besluit tot het aanwijzen van een locatie voor een azc door de minister van asiel en tenslotte het sanctioneren van een locatie. Met andere woorden, wanneer Oldenzaal blijft weigeren aan de taakstelling te voldoen, dan zal de gemeente daartoe uiteindelijk worden gedwongen. Zoals, bijvoorbeeld, bij het aanwijzen van een azc in Albergen het geval was.

Den Haag onduidelijk

Omdat een meerderheid van de gemeenteraad daar om vroeg, heeft het college vorig jaar bezwaar aangetekend tegen het verdeelbesluit asielopvang van toenmalig minister Faber. Omdat er vanuit Den Haag geen duidelijkheid kwam over het al dan niet van kracht blijven van de Spreidingswet, maakte Oldenzaal geen aanstalten om op zoek te gaan naar een locatie voor een azc. 

Verzet gestaakt

Omdat de bezwaren van Oldenzaal maar ten dele ongegrond werden verklaard, bleef het college volharden in een afwachtende houding en beroep aantekenen. Toen in december vorig jaar Mona Keijzer, op dat moment als minister verantwoordelijk voor asiel, alsnog het bezwaarschrift ongegrond verklaarde, besloot het college daar niet meer tegen in beroep te gaan. Voor een meerderheid van de gemeenteraad het sein om het college opdracht te geven om in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen ‘geen nadere stappen te zetten ter uitvoering van het verdeelbesluit’.

Besluitvorming ‘temporiseren’

Inmiddels zijn de gemeenteraadsverkiezingen achter de rug en is de raad in nieuwe samenstelling voor de eerste keer bijeen geweest. Grote winnaar van de verkiezingen, Solidair Oldenzaal, greep die gelegenheid aan om met beoogd coalitiepartner VVD een motie in te dienen, waarmee het demissionaire college wordt opgeroepen om besluitvorming over gevoelige dossiers als de uitvoering van het verdeelbesluit te ‘temporiseren’. Die motie brengt het college in een lastig parket omdat het niet in staat is om binnen de gestelde termijn van drie weken de brief van het ministerie van Justitie en Veiligheid afdoende te beantwoorden.

Wachten op nieuw college

Waar het college – in opdracht van de raad - het afgelopen jaar voortdurend op de rem trapte door bezwaarschriften in te dienen tegen het verdeelbesluit, kan het gemeentebestuur nu niet anders dan om uitstel vragen voor ‘verdere beantwoording’ van de brief van het ministerie. “Het nieuwe college van burgemeester en wethouders zal zo spoedig mogelijk na installatie inhoudelijk reageren.” Dat nieuwe college zou er op 18 mei moeten zitten, maar het is de vraag of die streefdatum wordt gehaald.

Uitstel geen afstel

Intussen is het ook de vraag of het ministerie verder uitstel duldt van Oldenzaal, dat de uitvoering van het verdeelbesluit tot nu op de lange baan heeft geschoven. In de hoop dat uitstel afstel zou betekenen. Twee van drie beoogde coalitiepartners – Solidair Oldenzaal en de VVD – zijn verklaard tegenstander van een azc. Het CDA staat er wat minder geharnast in, maar hielp de motie van Solidair Oldenzaal en VVD wel aan een meerderheid. De positie van Maaike Rödel – zittend wethouder, maar ook kandidaat-wethouder voor de nieuwe coalitie – lijkt daarbij weinig benijdenswaardig.