Bouwen in de schaduw van een vuurwerkopslag: ‘Enschede is schatplichtig’
CU-raadslid Hadassa Meijer neemt het voortouw. Meerdere fracties in de kakelverse gemeenteraad hebben er vragen over gesteld, na berichtgeving in de media. Enschede wil bouwen. Een compleet nieuwe wijk. Op het Eschmarkerveld. Onder de rook van een vuurwerkopslagplaats.
Meijer weet als geen ander wat dat kan betekenen. Zesentwintig jaar geleden raakte zij huis en haard kwijt nadat een vuurwerkopslag om de hoek explodeerde. Dat kon helemaal niet, dachten de geleerden. Toch gebeurde het. “Dan worstelt hier een raadslid”, zegt Meijer maandagavond in een inleiding op de vragen die zij voor het college had.
Typisch Meijer. Hoogstpersoonlijk, maar niets op de spits drijven. Een worsteling, geen in beton gegoten standpunt. “Wij zijn schatplichtig”, vindt Meijer dan ook. Wij, als in: Enschede, waar het 26 jaar geleden zo gruwelijk misging. Enschede, met bouwplannen op 78 meter van een opslag voor consumentenvuurwerk.
Meijer is niet de enige die de wenkbrauwen fronst. Ook Erwin Versteeg van Belang van Enschede en PVV’er Harold Busschers doen dat.
Rapport Torenvlied: ook licht vuurwerk in opslag is linke soep
En met reden. Eind 2024 presenteerde René Torenvlied het rapport van een onderzoek naar de vuurwerkrampen in Culemborg (1991) en Enschede (2000). De belangrijkste conclusie was die van de bekende weg. Sindsdien weten we ook officieel wat allang bekend was: vuurwerk in opslag is link. En licht vuurwerk bestaat niet.
Lees verder onder de afbeelding.
Na dat rapport en die presentatie van Torenvlied kwam er wel iets op gang. De brandweer paste de blusinstructies aan: bij brand in een vuurwerkopslag ontruimen, vierhonderd tot duizend meter in de omtrek, afstand houden en uit laten branden. De belangrijkste les van Culemborg en Enschede, maar onuitvoerbaar in de praktijk. Doe dat maar eens in een woonwijk.
‘Er is veel veranderd na 2000’
Bleker suggereerde maandagavond dat er na 2000 al veel is veranderd in de regelgeving rond de opslag van vuurwerk. Dat klopt, maar het is de vraag of dat veranderingen ten goede waren.
De opslag van zwaar vuurwerk werd verboden. Dat ligt inmiddels allemaal over de grens, in bunkers. De opslag van licht vuurwerk werd gemakkelijker gemaakt. Investeer in een bunker die voldoet aan de eisen, houdt je aan de afstandseisen en je mag tot 10 ton opslaan in je achtertuin. Zonder vergunning, een melding volstaat.
De gemeenteraad vroeg burgemeester Bleker, hoeder van de publieke veiligheid, een brief te sturen naar Den Haag. Met een pleidooi om regels te maken. Dat gebeurde. Uit naam van het college, de gemeenteraad en de veiligheidsregio. Houston, we have a problem: mooi, die nieuwe blusinstructies, maar we hebben er niets aan. Kom met regelgeving. Die werd in het vooruitzicht gesteld, maar bleef uit.
Wachten op een algeheel vuurwerkverbod, maar…
Waar is het wachten op? Wat weten we niet dat nodig is om een knoop door te hakken over die nieuwbouw op de Eschmarke? Het lijkt er maandagvond op dat zowel Den Haag als Enschede wachten op een algeheel vuurwerkverbod. Is dat er eenmaal, dan verdwijnen die opslagen vanzelf. Probleem opgelost.
Maar is dat wel zo?
Vuurwerkhandelaren sorteren daar op voor, blijkt uit gesprekken met de sector. Het is je vak, handel is handel. En als het linksom niet meer mag, gaat het rechtsom. Concreet: verzorging van vuurwerkshows. Ook dan heb je opslag nodig. Sterker: dan liggen opslagen het hele jaar vol, niet alleen in aanloop naar de jaarwisseling.
De puzzel met ruimte en veiligheid
Enschede - en ook Den Haag - zitten met een ruimtelijk en een veiligheidsvraagstuk. Vuurwerkopslag brengt risico’s met zich mee. Die moet je niet willen in of in de buurt van een woonwijk.
Zodanig dat je die niet in de buurt van woonwijken zou moeten willen, maar op een plek waar een massa-explosie weinig schade aan kan richten. Maar waar vind je dat in een landje als het onze, waar ruimte schaars en dus duur is?
Ondertussen moet Enschede de vraag beantwoorden of bouwen op het Eschmarkerveld, met een opslag voor 50 ton vuurwerk in de buurt, een goed idee is. Niet, lijkt het logische antwoord. Ter vergelijking: bij het ontplofte SE Fireworks dat Roombeek in de as legde lag bijna 120 ton.
Maar dat roept een volgende vraag op: wat dan? Verplaatsing van die opslag lijkt de enige oplossing. Dat raakt de gemeenteportefeuille, want het zijn de gemeentelijke bouwplannen die tot verkassen nopen.
Eenzelfde scenario als in de aanloop naar 13 mei 2000
En hier wordt het wrang. Want daarmee is Enschede terug bij een eerder scenario: SE Fireworks, het bedrijf dat de lucht in vloog, wilde ook verkassen. Ook toen waren gemeentelijke bouwplannen de aanleiding. Er werd bijna twee jaar over gesproken. Tot het 13 mei 2000 werd.
Verplaatsing was dat SE Fireworks was een probleem. Zo’n bedrijf heeft veel ruimte nodig, in verband met veiligheid; de gemeente berekende hoeveel. Die ruimte was er op het Euregioterrein, dat net in ontwikkeling was.
Lees verder onder de afbeelding.
Er was een specifiek kavel in beeld. Maar dat Euregioterrein moest werkgelegenheid opleveren en het vuurwerkbedrijf had weinig personeel. Kwestie van een rekensom: een groot beslag op ruimte, weinig werkgelegenheid. Enschede hield de boot af. Een centenkwestie. Dat kavel op het Euregioterrein ligt nog altijd braak.
Wachten op Den Haag, en dan?
Meijer stelt maandagavond aan het eind van haar inleidende betoog een terechte vraag: “Hoe maken we deze afweging?” Bleker stuurt, op verzoek van de raad, opnieuw een brief naar Den Haag. Met het appèl om haast te maken. “Ik pak die handschoen graag op”, zei hij. Vraag is alleen of die snel tot iets leidt en - belangrijker - of dat het de stad dan ook maar één stap verder brengt.
Het lijkt er op dat gemeenteraad en college die vraag van Meijer dan ook echt zelf zullen moeten beantwoorden.
gerelateerd
Download onze app
