Een rondje langs acht stembureaus in de Enschedese binnenstad: het loopt behoorlijk door

Die stembureaus draaien twee shifts: van half acht tot vijf en van vijf tot ergens na middernacht, tot alle stemmen zijn geteld. Op één stembureau na; op het station stonden de stemhokjes om zes uur al klaar. Om 10, 13 en 17 uur worden tussentijdse opkomstcijfers doorgegeven aan het zenuwcentrum in de Diekmanhallen. Rond half twee had iets meer dan 16 procent van de kiesgerechtigden in de stad zijn stem uitgebracht.

Rijksmuseum (13:35)

Het Rijksmuseum heeft een slimme route naar de stemhokjes uitgezet. Eerst even langs een stukje expositie, voordat je de Gobelinzaal betreedt, waar het stembureau is ingericht. Ongetwijfeld in de hoop stemmers naar de tentoonstellingszalen te trekken. Dat kan: het museum is gratis toegankelijk.

Om 13 uur vanmiddag werden daar 382 uitgebrachte stemmen geteld. Leonie Postma, voorzitter van dit bureau, was om 6 uur al in de Diekmanhal om spullen te halen. En om de laatste administratieve handelingen te verrichten. Rond dat tijdstip worden de laatste verhuizingen en overlijdens verwerkt; het protocol voor verkiezingen is strikt. Betrouwbaarheid is cruciaal in een democratie.

In de binnentuin van het museum zitten mensen in het zonnetje. Een mevrouw die net haar stem heeft uitgebracht schuifelt voorzichtig richting een tafeltje. In haar hand en dienblad met een broodje en een glas gekoelde witte wijn.

Metropool (14:10)

“Sht!” klinkt het als ik kennelijk iets te uitbundig de grote zaak van Metropool binnenstap. “Het is hier prikkelarm.” Dat wist ik niet. Ik wist ook niet dat hier het enige stembureau in de stad zit waar hulp is voor inwoners met een beperking. Virtuele hulp; mee het stemhokje in mag niet.

Eén van de hokjes is breder, de plank lager. Geschikt voor mensen in een rolstoel. Er staat een geel kastje met een koptelefoon, bedoeld voor slechtzienden en blinden. Bij het team dat de boel hier in goede banen leidt, is een speciale mal beschikbaar.

Stembiljet uitvouwen, op een plaat leggen, afdekken met een klep met gaten, één voor elke kandidaat van elke lijst. In dat gele kastje huist een assistent die je door de lijsten loodst. Koptelefoon op en je kunt zelfstandig het vakje bij de kandidaat van je keuze rood kleuren.

Ik geloof niet dat er veel ruchtbaarheid aan deze opties is gegeven; het bureau heeft er vandaag tot op heden ook nog maar een keer gebruik van gemaakt. Overigens is op elk stembureau via een qr-code een doventolk beschikbaar.

Om 13 uur telde voorzitter Dick Vreeken 110 uitgebrachte stemmen. Of dat veel of weinig is, weet hij niet. Het is voor het eerst dat er hier een stembureau staat.

Stadhuis (14:30)

Het is even zoeken; je verwacht het bureau in de Burgerzaal, maar die staat al klaar voor de uitslagenavond. Rond een uur of negen verzamelen de verschillende partijleiders en -prominenten zich hier, in afwachting van de resultaten. Die avond is overigens live te volgen op alle kanalen van 1Twente.

In het stadhuis loopt het aardig door, vindt stembureauvoorzitter Lisa. Er gaat bijna geen moment voorbij dat de leden van het bureau duimen zitten te draaien. Om 13 uur telde zij 416 uitgebrachte stemmen.

Bibliotheek (14:55)

Het begon rustig in de bibliotheek, maar sinds een uur of tien loopt het ook hier goed door, vindt voorzitter Roy Channoo. Hij telde 188 geldige stembiljetten om 13 uur. Of dat veel is? Hij heeft geen idee. Er valt ook niet veel van te zeggen, want Enschedeërs kunnen op elk willekeurig stembureau terecht.

MST (15:30)

Een mevrouw achter een rollator schuifelt behoedzaam richting de tafel waar stempassen en id-bewijzen worden gecheckt en stembiljetten uitgereikt, als alles in orde is. Naast haar loopt haar man, ook op leeftijd. Ze glijdt weg, wankelt en valt bijna. “Daar kon ik niks aan doen”, zegt ze verontschuldigend. Ze is geschrokken.

Het lag niet aan haar; het stembureau staat in een verscholen hoek van het ziekenhuis, onderaan een lichte helling. Niet heel handig, vindt ook stembureauvoorzitter Nico van Diepen. Hij kijkt er bedenkelijk bij. “Een matig ingericht stemlokaal,” zegt hij. Opnieuw gaat een mevrouw achter een rollator bijna onderuit.

Nee, ongeregeldheden zijn er niet geweest. Eén mevrouw - ook al achter een rollator - was haar papieren vergeten en moest terug naar huis. “Een half uurtje later was ze er weer.” Een andere mevrouw sprak haar mopperend echtgenoot vermanend toe: ‘Niks daarvan, je laat je stem niet verloren gaan!’ Van Diepen kan wel genieten van dat soort momenten.

Het zijn vooral mensen uit de buurt en personeelsleden die hier komen stemmen. Een enkele patiënt met een infuus. Plek voor bedden is er niet, maar Van Diepen vermoed dat de meeste patiënten die hier liggen niet uit Enschede komen. “En anders machtig je je vrouw of iemand anders, toch? Zou ik doen.” Rond 13 uur telde hij 375 uitgebrachte stemmen.

Saxion (15:50)

Het stemlokaal in de grote hal van de hoofdlocatie van Hogeschool Saxion wordt bemenst door collega’s van het programmabureau Sociaal Domein van de gemeente. Zij zijn niet de enige; in de hele stad zijn een paar honderd ambtenaren actief in stemlokalen.

Voorzitter Daniël van den Beukel schat dat iets minder dan de helft van de stemmers hier docenten en studenten zijn. “De rest komt uit de buurt.” Rond de klok van één meldde hij 376 uitgebrachte stemmen aan het zenuwcentrum in de Diekmanhal. “Nu zitten we op ongeveer op de helft van vorig jaar. Dus dat gaat aardig.”

Station (16:05)

De heaters onder de witte pop-uptent zijn niet nodig. “Nu niet meer, nee”, zegt één van de leden van het team dat het stembureau op het perron runt. Vanochtend was het koud, blijkt. Geen wonder: hier gingen de stembussen om zes uur al open. De piek ligt ’s ochtends vroeg, als Enschedeërs de trein naar het werk pakken, en wat later vanmiddag. Als zij terugkomen. Nu is het rustig.

Emma Smit, die hier de scepter zwaait, gaf om 13 uur 239 uitgebrachte geldige stemmen door. Eén stem was ongeldig, maar dat werd op tijd ontdekt. “Een mevrouw uit Eritrea”, vertelt een stembureaulid. “Daar mag je een stem op meerdere kandidaten uitbrengen. Dat had zij ook gedaan.”

In zo’n geval wordt het biljet ingenomen en met rood potlood gemarkeerd: ongeldig. Maar geen nood: het mag dan één keer opnieuw. “En dat was wel correct.” Ondertussen heeft een vriendin van Smit, op weg naar een concert, haar stem uitgebracht.

Melkhal (16:25)

Het is rustig: geen rijen mensen met winkelkarren of boodschappentassen op wieltjes. Wel bij de naastgelegen grootgrutter, maar niet voor de stemhokjes. Het zijn vooral omwonenden die hier komen stemmen, blijkt. Een enkele doet meteen boodschappen.

“We zitten nu op 400”, weet de voorzitter. Om 13 uur waren dat er 281. Onregelmatigheden waren er niet: “Niets dat in het rapport moet.” Op tafel ligt een brochure met id-bewijzen uit allerlei landen in de wereld. Enschede telt zo’n 160 verschillende nationaliteiten.

Wie een verblijfsvergunning heeft, mag stemmen. “Maar dan heb je vaak nog geen Nederlands paspoort. Hiermee kunnen we checken of het om een geldig id-bewijs gaat.”

Om 17 uur had bijna 30% van de Enschedeërs zijn stem uitgebracht.