1Twente strijkt nu ook neer in Haaksbergen. Het Commissariaat voor de Media besloot donderdag de licentie voor de lokale omroep in die gemeente de komende vijf jaar te gunnen aan de streekomroep-in-wording, die ook lokale uitzendrechten heeft voor acht andere gemeenten in Twente. Aan die gunning ging een politieke en juridische strijd vooraf.
In Haaksbergen was RTV Sternet tientallen jaren houder van de lokale omroeplicentie. Eén keer per vijf jaar komt zo’n licentie vrij en kan elke media-organisatie daar aanspraak op maken.
Tegelijkertijd speelt er iets anders. Het Nederlandse publieke omroepbestel gaat in 2028 op de schop. De ruim tweehonderd lokale omroepen worden opgeheven. In plaats daarvan komen er tachtig streekomroepen. 1Twente werkt in de regio al jaren toe naar de vorming van zo’n streekomroep. In het licht daarvan schreef ook die omroep zich in voor de lokale uitzendrechten in Haaksbergen.
Die inschrijving leidde daar tot onrust. Omdat er – anders dan de afgelopen decennia - twee aanvragers waren, volgde er een wettelijk voorgeschreven procedure om te bepalen naar welke kandidaat de licentie zou gaan. De gemeenteraad van Haaksbergen stelde daarom specifieke toetsingscriteria vast om beide aanvragen te kunnen beoordelen – en stelde een onafhankelijke selectiecommissie aan om Sternet en 1Twente aan die criteria te toetsen. Die commissie was van oordeel dat 1Twente de beste papieren had voor de licentie.
Het college van b&w in Haaksbergen besloot van dat oordeel af te wijken en de gemeenteraad te adviseren toch de keuze voor Sternet te maken. Een meerderheid van de raad stemde daarmee in. Raad en college weken daarmee af van de eigen toetsingscriteria. Zij vonden het feit dat de stelselwijziging al over twee jaar van kracht wordt – en dat 1Twente tijd nodig zou hebben om zich in te werken - reden om vooralsnog RTV Sternet voor te dragen bij het Commissariaat voor de Media. Dat is de autoriteit in Nederland die omroeplicenties verstrekt.
Waar het Commissariaat in bijna alle gevallen meegaat in zo’n voordracht, gebeurde dat dit keer niet. De toezichthouder vond dat het advies van de Haaksbergse gemeenteraad niet zorgvuldig tot stand was gekomen en ondeugdelijk was gemotiveerd. Het Commissariaat gaf aan daarom de licentie alsnog aan 1Twente te willen gunnen, in lijn met het advies van de onafhankelijke selectiecommissie.
Zowel de gemeente als RTV Sternet kregen de gelegenheid om iets in te brengen tegen dat voornemen.
Beide deden dat. Daarbij werden eerdergenoemde argumenten herhaald. Sternet vulde onder meer aan dat het advies van de selectiecommissie zou zijn gebaseerd op onjuiste gegevens. En dat het voortbestaan van haar organisatie in gevaar zou komen.
De gemeente gaf ook aan dat de inzet van vrijwilligers onder druk zou komen te staan. Daarnaast wees de gemeente op een wetsregel, die bepaalt dat – wanneer géén oordeel wordt gevormd door een raad – de licentie bij loting zou moeten worden verstrekt. De gemeente was van mening dat, nu haar voorkeursadvies niet werd gevolgd, de procedure zou moeten terugvallen op die regel.
Het Commissariaat voor de Media liet deze donderdag weten bij haar voornemen te blijven. De overwegingen van college en raad zijn naar het oordeel van de toezichthouder niet zwaarwegend genoeg. De redenering leidt tot willekeur, schrijft de media-autoriteit in het besluit. Het is voor het eerst dat het Commissariaat het advies van een gemeenteraad definitief naast zich neer legt.
Directeur-bestuurder Flip van Willigen van 1Twente is blij met het besluit. “Ik hoop dat dit alsnog de deur opent naar samenwerking met RTV Sternet, waar wij altijd voorstander van zijn geweest. Zodat ook Haaksbergen een goede plek binnen onze streekomroep krijgt.”
Joop Noppen, voorzitter van Stichting RTV Sternet, reageert nuchter. “We weten nu wat het besluit is en kijken stapje voor stapje hoe het verder moet.” Noppen zegt in overleg te treden met zijn bestuur, de organisatie, de advocaat die de omroep bijstaat en de gemeente. Er kan nog bezwaar worden gemaakt tegen de beslissing van het Commissariaat. “Ook die mogelijkheid nemen we mee in de overwegingen.”
Een gesprek over samenwerking - en hoe dat dan moet - is voor Noppen nog prematuur. “Maar we staan er open in en sluiten zeker geen deuren.” Hij wijst op de uitgebreide onderbouwing bij de beslissing om de licentie aan 1Twente te gunnen. “Dat geeft wel aan hoe complex het is.” De voorzitter wil verder nog kwijt dat Sternet nu niet meteen alles uit handen laten vallen, ook met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart.
De gedachte achter de stelselwijziging voor de publieke omroep in Nederland is dat lokale mediaorganisaties in het huidige bestel te weinig middelen hebben om hun publieke taak goed te kunnen vervullen. Er zijn simpelweg te veel lokale omroepen voor adequate financiering. De pot omroepgeld voor lokale journalistiek wordt straks over tachtig streekomroepen verdeeld. Als de nieuwe Mediawet dit jaar in Den Haag wordt aangenomen, gaat deze stelselwijziging in op 1 januari 2028.
Wie de licentie voor de streekomroep in Twente krijgt, wordt naar verwachting in 2027 bepaald.