Voor het opstellen van de Hengelose Stemwijzer heeft ProDemos geen gebruik gemaakt van kennis van DPG Media. Dat zegt Gerrit-Jan Eeftink, griffier van de gemeente Hengelo. Dit in tegenstelling tot wat de instantie zelf lijkt te verklaren op de eigen website. "In Hengelo hebben de raadsleden de stellingen aangedragen, niet de Tubantia", aldus Eeftink.
Op 19 februari was de griffier al not amused dat de StemWijzer al was in te vullen voordat in Hengelo de officiële aftrap die middag om 16 uur was verricht. Op het moment dat de raadsleden in de Burgerzaal waren aangeschoven om de stellingen langs te lopen - en op de te verwachten 100% score uit te komen - stond ie al uren online.
Later was Eeftink enigszins verbolgen over het feit dat ProDemos de samenwerking met DPGMedia, waaronder onder meer De Twentsche Courant Tubantia valt, niet openlijk had gecommuniceerd: "Ik begreep later dat al op 2 mei vorig jaar op de site van ProDemos vermeld stond dat ze een samenwerking waren aangegaan met het mediabedrijf. Het was echter wel sjiek geweest als ze ons daarvan vooraf op de hoogte hadden gesteld."
Gijs Boerwinkel van ProDemos snapt dat ze in Hengelo opkeken van het feit dat de StemWijzer bij Tubantia online kwam: "Dat bezoekers van de StemWijzer worden doorgeleid naar een ‘embed’ binnen een website van DPG zoals Tubantia had wellicht meer expliciete uitleg verdiend."
Boerwinkel geeft echter aan dat vooraf naar de gemeenten is gecommuniceerd dat DPG-platforms, zoals AD en haar regiotitels waaronder Tubantia, maar ook andere titels zoals Parool en NU.nl worden ingezet in de promotie van StemWijzer. "En gemeenten kunnen ervoor kiezen om de StemWijzer op hun eigen site te embedden, wat Hengelo ook gedaan heeft."
De onafhankelijke instelling ProDemos noemt zichzelf het ‘Huis voor democratie en rechtsstaat’. ProDemos, dat in Den Haag is gevestigd pal tegenover Het Binnenhof, legt uit wat de spelregels zijn van de democratie en de rechtsstaat en laat zien wat je zelf kunt doen om invloed uit te oefenen - in de gemeente, het waterschap, de provincie, het land en Europa.
Op de site StemWijzer.nl staat te geschreven 'dat DPG Media haar kennis van de lokale politiek heeft gedeeld, waardoor StemWijzer voor iedere gemeente lokale stellingen kan maken'. Eeftink daarover: "In Hengelo ging het anders. ProDemos heeft een workshop verzorgd aan raadsleden (per fractie deden er twee mee, red.) en gezamenlijk zijn toen stellingen geformuleerd. Uiteindelijk heeft ProDemos eindredactie uitgevoerd. Zij hebben daar ervaring mee. Je moet natuurlijk wel onderscheidende stellingen hebben en geen stellingen waarover alle partijen het eens zijn. Dat doen ze goed."
Gijs Boerwinkel legt uit hoe het zit: "Hengelo heeft een betaalde variant van onze StemWijzer afgenomen. Die is inderdaad gemaakt op basis van de input van de workshop, de verkiezingsprogramma’s en andere informatie van de plaatselijke partijen. De stellingen zijn uiteindelijk geschreven door een redacteur van ProDemos."
Lees verder onder de afbeelding.
Door deze manier van samenwerken kon ProDemos dit jaar ook een gratis versie aanbieden. Veel gemeenten zijn daar blij mee. Daarbij is er gebruik gemaakt van een standaardlijst met stellingen. Deze gaan over thema's die voor (bijna) alle gemeenten in Nederland spelen. Denk aan woningbouw of belastingen. Deze worden aangevuld met enkele lokale stellingen en lokaal gemaakte stellingen (door journalisten van Algemeen Dagblad Regionaal (ADR) met kennis van de gemeente), die ProDemos eindredacteuren hebben goedgekeurd.
Op de vraag of ProDemos geld heeft gehad van DPG Media om de StemWijzer over te kunnen nemen op haar kanalen, antwoordt Boerwinkel: "Nee, er is geen financiële overeenkomst tussen ProDemos en DPG Media. De samenwerking levert namelijk beide partijen iets op. Journalisten van DPG Media leveren inhoudelijke input en ProDemos stelt de StemWijzers beschikbaar via een exclusieve embed op de websites van DPG Media. Om de neutraliteit en betrouwbaarheid van StemWijzer te garanderen blijft ProDemos eindverantwoordelijk voor de formulering en selectie van de stellingen voor StemWijzer." In totaal bieden 258 gemeenten in Nederland StemWijzer aan aan hun inwoners.
De zinsnede 'dat DPG Media haar kennis van de lokale politiek heeft gedeeld' heeft dus uitsluitend betrekking op die gratis versie. De gemeenten die voor een betaalde versie van de StemWijzer gaan, betalen een bedrag aan ProDemos. De bedragen variëren tussen de 10.000 en 15.000 euro, weet Eeftink: "Wij hebben gekozen voor de duurdere variant. Daarbij wordt er per stelling uitleg gegeven, als je op 'meer weten' klikt. Op die manier krijgen de kiezers de nodige context bij een stelling."