Hengelo gaat meer dan honderd locaties onderzoeken op PFAS

“In de eerste fase doen we een dossieronderzoek. Op basis van de uitkomsten voeren we een fysiek bodemonderzoek uit.” Mocht er te veel PFAS in de grond worden aangetroffen, dan wil de gemeente dit eerst bespreken met grondeigenaren: “Daarom kunnen we deze lijst met potentiële locaties nog niet openbaar maken. Dat kan pas nadat het onderzoek is afgerond, in de loop van volgend jaar.”

Zowel gemeentegrond als grond van particulieren worden onder de loep genomen. De plekken bevinden zich op locaties waar eerder gewerkt is met PFAS-bevattende producten in de buurt van grond met zogenoemd ‘gevoelig gebruik’. “Gevoelig bodemgebruik is het gebruik van de bodem waarbij, met name als gevolg van contactrisico’s, extra aandacht voor bodemkwaliteit nodig is vanwege gezondheidsrisico's, bijvoorbeeld een speelplaats”, zegt een gemeentewoordvoerder.

Saneren

“Mocht er als gevolg van de verontreiniging sprake zijn van bijvoorbeeld risico’s voor de volksgezondheid, dan nemen we sanerende maatregelen, zoals het afgraven en afvoeren van de verontreinigde bodem”, aldus de gemeente.

Speeltuinen en F16-crash

Het is niet de eerste keer dat de gemeente locaties heeft laten onderzoeken op PFAS. In 2023 werd bekend dat de brandweer blusschuim met PFAS heeft ingezet tijdens de brandbestrijding van de gecrashte F-16 in de Hasseler Es in 1992. In 2025 is de grond bij de crashlocatie gesaneerd.

Vorig jaar werden alle Hengelose speeltuintjes onderzocht op onder andere PFAS, asbest, lood en zware metalen. Daaruit bleek dat de aangetroffen concentraties PFAS binnen de veilige grenzen bleven. Ook werden er geen hoge concentraties van andere gevaarlijke stoffen aangetroffen.

PFAS is een verzamelnaam voor een groot aantal chemische stoffen die in allerlei producten worden gebruikt. PFOS is één van de bekendste stoffen binnen deze groep. De stoffen zijn water- en vetafstotend en komen voor in pannen met een anti-aanbaklaag, in regenkleding en in het verleden ook in blusschuim. Ze zijn zeer slecht afbreekbaar en kunnen zich ophopen in het milieu en in het menselijk lichaam. Ze worden ook wel ‘forever chemicals’ genoemd. Volgens de GGD kunnen PFAS bij langdurige blootstelling aan hoge concentraties tot gezondheidsklachten leiden. Vooral over de typen PFOS en PFOA is al veel bekend wat betreft de mogelijke effecten op de gezondheid.

Boekelo en de vliegbasis

Ook in de provincie wordt onderzoek gedaan. In december kwam de provincie met een tussenrapport over de zoektocht naar verontreinigde PFAS-locaties. Daarbij is een lijst opgesteld van 223 locaties met ‘mogelijke humane en verspreidingsrisico’s’, buiten de vijf grote gemeenten in de provincie. Eerder werden elders in Twente ook al locaties ontdekt waar te hoge concentraties PFAS werden aangetroffen. Zo werd er in Boekelo bij de voormalige Boekelose Stoomblekerij tientallen tuinen afgegraven. Ook bij verschillende beken rondom de voormalige vliegbasis Twenthe werd de stof aangetroffen. 

Verbod op PFAS

In 2023 heeft Nederland, samen met een aantal andere West- en Noord-Europese landen, een verzoek ingediend bij het Europees Agentschap voor Chemische Stoffen om het gebruik van PFAS in de EU aan banden te leggen. Dat verbod kan nog jaren op zich laten wachten.