Voor dit huis in Enschede ligt nu het verhaal van een oorlogsslachtoffer: 'Hij is nooit meer teruggekomen'
Enschede heeft er een naam bij in het trottoir. Voor de woning aan de Leijdsweg 71 is woensdagmiddag een struikelsteen gelegd voor Jan Pleijsier, een Enschedese wever die tijdens de Tweede Wereldoorlog werd opgepakt en het concentratiekamp Buchenwald niet overleefde.
De kleine messing steen ligt voor de deur waar Pleijsier met zijn gezin woonde tijdens de oorlog. Zoon Willem is bij de legging aanwezig, die nog een baby was toen zijn vader werd opgepakt. “Mijn vader is ’s ochtends vertrokken voor werk en nooit meer teurggekomen. Ik heb hem nooit gekend.”
Ontsnapt aan het bombardement
Jan Pleijsier werd geboren op 9 oktober 1919 in Glanerbrug. Hij was wever en werkte tijdens de oorlog in het Duitse Mesum. Over zijn arrestatie doen verschillende verhalen de ronde binnen de familie. Eén daarvan vertelt over diefstal in de fabriek, een ander over collectieve straf. Zeker is dat op 6 september 1943 Nederlandse arbeiders bij een controle apart werden gezet. De verdenking: sabotage.
Lees verder onder de afbeelding.
Na zijn arrestatie belandde Pleijsier in de gevangenis van Münster. Daar overleefde hij het zware bombardement van 10 oktober 1943, dezelfde dag waarop ook Enschede werd getroffen doordat piloten zich vergisten. In beide steden vielen veel doden. Het toeval spaarde Pleijsier toen nog.
Buchenwald
Later is Pleijsier overgebracht naar concentratiekamp Buchenwald. De omstandigheden waren mensonterend: nauwelijks eten, zwaar werk in fabrieken en steengroeven, en voortdurende tereur van SS’ers en kapo’s. Meerdere mannen uit Glanerbrug die in Mesum waren opgepakt, overleefden het kamp niet. Ook Jan Pleijsier stierf daar in april 1944, in een buitencommando van Buchenwald.
Stolpersteine, wat is dat?
Stolpersteine, of struikelstenen, zijn kleine gedenkstenen in het trottoir voor de laatste woonhuizen van mensen die door de nazi’s zijn verdreven, gedeporteerd of vermoord. Het initiatief komt van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig. Volgens hem struikel je er niet met je voeten over, maar met je hoofd en je hart: om de tekst te lezen moet je even stilstaan en buigen.
Op de messing plaatjes staan naam, geboortegegevens, deportatiedatum en plaats en datum van overlijden. Het project bestaat sinds 1994 en telt inmiddels tienduizenden stenen door heel Europa. Demnig verwoordt het zelf zo: ‘Een mens is pas vergeten als zijn naam vergeten is.’
In Enschede worden sinds 2012 struikelstenen gelegd. Inmiddels liggen er 249 stenen op 134 locaties in Enschede en Glanerbrug.
gerelateerd
Download onze app
