‘Strijd tegen het water’ in Oldenzaal vergt fikse investeringen, maar burger moet zelf ook iets doen

Zo maar een paar opvallende uitkomsten van een politieke avond onlangs over een ‘Water en Klimaatadaptatie Programma (WKP)’ dat door de gemeente wordt opgesteld. In een informele sfeer, zonder voorzitter, werden raadsleden door wethouder Evelien Zinkweg en ambtenaar Jeroen Buitenweg bijgepraat over ‘de laatste stand van zaken van water’ in Oldenzaal. Het leverde een aantal verhelderende, soms ook verrassende, inzichten op over de ‘strijd tegen het water’ van een stad aan de rand van een stuwwal.

Stad als ‘spons’

Heel verhelderend was bijvoorbeeld de plastische wijze waarop Buitenweg de ligging van Oldenzaal ten opzichte van de stuwwal schetste. Kort door de bocht: Het hemelwater dat vanaf de Tankenberg richting de stad stroomt, zal voor een deel moeten worden opgevangen op de stuwwal (bijvoorbeeld landgoed De Hulst), terwijl de stad als ‘spons’ zou moeten fungeren. Het dan nog overtollige water zou dan via beken, wadi’s en bergingsvijvers verder de stad uit moeten worden gevoerd.

‘Stuwwal niet van ons’

Waarmee - na het tumult over de Omgevingsvisie - meteen ook een gevoelig punt wordt geraakt. Immers, hiermee komt Oldenzaal op het grondgebied van buurgemeenten Dinkelland en Losser. Wethouder Evelien Zinkweg haastte zich dan ook om te zeggen dat deze opgave samen met de buurgemeenten, maar ook het Waterschap moet worden opgepakt. Nadat Maarten de Waal (D66) al had opgemerkt dat ‘de stuwwal niet van ons is’, liet Zinkweg droogjes weten dat de regen die van de stuwwal komt niet in Oldenzaal valt.

Waterschap is ook ‘politiek’

Zoveel werd wel duidelijk: net als bij de opgaven voor woningbouw en de infrastructuur voor mobiliteit moet er door gemeenten grensoverschrijdend worden samengewerkt om het water de baas te blijven. Bij dit alles blijft het Waterschap ook een belangrijke speler. Hoewel dat op het eerste gezicht niet zo duidelijk is, speelt ook hier ‘de politiek’ een belangrijke rol, zo bleek tussen de regels door tijdens de politieke avond.

Wethouder Zinkweg zei het niet met zoveel woorden, maar het feit dat de BBB een dominante rol speelt in het bestuur van het Waterschap, pakt nadelig uit voor een stad als Oldenzaal. Omdat de prioriteiten van het Waterschap meer liggen bij de ‘waterhuishouding’ op het platteland, zijn er minder middelen en geld beschikbaar voor projecten in de stad. Daarover worden volgens de wethouder stevige gesprekken over gevoerd. “We moeten het met elkaar doen. Ook met het Waterschap. Het moet van beide kanten komen.”

Grote stappen gezet

Met het toekomstbestendig maken van het rioolstelsel is Oldenzaal inmiddels flink op streek. Dat wil zeggen, in een groot deel van de stad is de oude riolering al vervangen door een gemengd buizenstelsel. Eén buis voor ‘vuil’ rioolwater, één voor de afvoer van hemelwater. Volgens wethouder Zinkweg zijn er afgelopen jaren op dit terrein grote stappen gezet. Maar de komende pakweg tien jaar wachten nog twee grote opgaven: Als laatste moeten nu de wijken Glinde-Hooiland en Zuid-Berghuizen moeten zowel onder- als bovengronds ‘waterproof’ en in alle opzichten toekomstbestendig worden gemaakt.

Aanwonenden betrokken

In de Primulastraat in de wijk Glinde-Hooiland is al te zien hoe de ‘groen-blauwe’ uitgangspunten bovengronds uitpakken wanneer de straat tegelijkertijd met het vervangen van de riolering opnieuw wordt ingericht. Aanwonenden waren nauw betrokken bij de herinrichting waar het ging om de vergroening, maar bijvoorbeeld ook waterdoorlatende parkeerplekken. Mede dankzij de inspraak van wijkbewoners is een geplande waterberging achter de parkeerplaatsen bij sportcentrum Vondersweijde nu ingericht als een groen-blauw parkje met bomen en wandelpaden.

Ernstige wateroverlast

Hoe noodzakelijk dit soort waterbergingen zijn, bleek in juli vorig jaar toen de stad op verschillende plekken te maken kreeg met ernstige wateroverlast na aanhoudende hevige regenval. Omdat toen ook de fietstunnel naar De Thij onder water liep, is in allerijl besloten de capaciteit van bovengenoemde waterberging iets te vergroten…

Waterberging in de tuin

Wethouder Zinkweg benadrukte meermaals dat de opgave zo groot is, dat de gemeente het (samen met het Waterschap) niet alleen kan. Inwoners zullen ook een handje moeten helpen. Letterlijk. Door bijvoorbeeld (met subsidie) een regenton aan te schaffen of tegels te wippen. Alle kleine beetjes helpen. Maar voor de verdere toekomst is dit waarschijnlijk niet genoeg. Daarom vraagt de gemeente van mensen die nieuw bouwen om een waterberging aan te leggen in de tuin.

Pittige maatregel

De vraag hoe zo’n maatregel gehandhaafd gaat worden bleef tijdens de politieke avond onbeantwoord. Maar de wethouder zei er aan vast te houden, ook al omdat maar 40 procent van de grond in Oldenzaal publiek terrein is (en dus 60 procent particulier). “Het is best een pittige maatregel, maar burgers moeten waterbewust handelen. We gaan ’t gewoon doen.”

Politieke keuzes

Los van de medewerking van burgers, gaan de ‘groen-blauwe’ ambities van het college de komende jaren flink veel geld kosten. Extra geld – structurele investeringen in bestuurlijk/ambtelijk jargonl – want de goeie ouwe rioolheffing is niet meer toereikend. Ook hier zullen de komende jaren politieke keuzes moeten worden gemaakt, aldus wethouder Zinkweg. Het huidige college heeft nu bestuurlijk het voorwerk gedaan. Het is, na de gemeenteraadsverkiezingen in maart volgend jaar, aan de nieuwe raad om die keuzes te maken.