Enschede wil voormalig V&D-pand kopen om cultuurhotspot mogelijk te maken: 'Een financiële uitdaging'

Met het ondertekenen van een intentieovereenkomst spreken wethouder Malkis Jajan, Jan Hoogenberg (directeur bibliotheek Enschede-Haaksbergen), Annemarie Wenzel (directeur Concordia) en Lodi Deiman (directeur Theater Sonnevanck) uit dat zij zich de komende periode zullen inzetten voor de totstandkoming van Het Warenhuis. Dat moet uiteindelijk leiden tot een samenwerkingsovereenkomst waarin de keiharde afspraken worden vastgelegd.

Plan voor Warenhuis al langer op tafel

Vastgoedontwikkelaar John Landewé is met zijn BV Prestissimo al bijna twintig jaar eigenaar van het karakteristieke pand aan Kruispunt de Graaff. Behalve in een ver verleden warenhuis V&D, waren recenter ook computerzaak Vobis, en het UWV Werkbedrijf bekende bewoners. Sinds het vertrek van Intersport in 2019 staat het pand leeg, te wachten op een geschikte invulling.

Landewé kwam daarmee begin 2023 op de proppen: een cultuurhotspot die (toen nog) gevormd zou moeten worden door filmzalen en expositieruimte van Concordia, een theaterzaal voor jeugdtheater Sonnevanck en de podiumopleiding van het ROC van Twente. Laatstgenoemde haakte bij de financiële invulling van het verhaal af, waarmee er een zoektocht begon naar een vervangende bewoner.

Bibliotheek is overstag

De bibliotheek, nu nog gevestigd aan de Pijpenstraat, had daarvoor direct de beste papieren. Directeur Jan Hoogenberg leek aanvankelijk niet zo enthousiast, omdat hij vraagtekens had bij de huisvestingslasten. Hoge exploitatiekosten vormden eerder een struikelblok voor een verhuizing naar die andere cultuurhotspot in wording: de Huiskamer van de Stad bij het Wilminktheater. Ook vroeg Hoogenberg zich af of hij de doelstellingen van de bibliotheek in een nieuwe (kleinere) ruimte zou kunnen waarmaken.

Die bezwaren lijken nu verdwenen. "Enschede heeft een inspirerende en moderne bibliotheek nodig", zegt hij in een persverklaring die door de gemeente Enschede is uitgedaan. "Hiervoor hebben we een realistisch plan neergelegd. Wij hebben veel zin om hier een vruchtbaar vervolg aan te geven."

Gemeente wil pand kopen

1Twente heeft Hoogenberg de vraag voorgelegd wat er na het uitspreken van eerdere bezwaren in de situatie is veranderd. De eigendomssituatie speelt daarin een rol. Om het plan voor Het Warenhuis recht te breien, gaat het college er vanaf nu vanuit dat het voormalige V&D-pand wordt aangekocht door de gemeente. 'De instellingen betalen vervolgens huur aan de gemeente, waarmee de investering op termijn wordt terugverdiend.' Anders dan in de situatie van een private eigenaar, zal het in dit geval niet gaan om kostendekkende huur, maar een 'marktconforme' huurprijs.

"Als een groot deel van de gemeenteraad oproept om opnieuw in gesprek te gaan, dan vind ik wel dat je om tafel moet gaan zitten", zegt Hoogenberg over een motie van vorig jaar waarin om een laatste verzoeningspoging werd gevraagd. Er is naar de zorgen van de bibliotheek geluisterd, zegt hij. "Zoals het er nu uitziet, kunnen we het van onze kant voor elkaar krijgen. Er ligt een unieke kans om iets heel moois neer te zetten."

Duidelijk is dat de bibliotheek hoofdhuurder wordt en de culturele ruimten vervolgens zal onderverhuren aan Concordia, Sonnevanck en eventuele andere partners. Denk aan de muziekbank, Sive en zelfs horecazaak Stoet. "Het is uiteindelijk aan de partijen zelf natuurlijk, maar als het aan mij ligt gaan ze allemaal mee."

De financiële afspraken worden in detail uitgewerkt in de volgende fase, de samenwerkingsovereenkomst. Voor welk bedrag de gemeente Enschede het pand zal moeten overnemen is ook nog niet bekend. Volgens openbare gegevens van Kadaster is in 2006 door Prestissimo Vastgoed 16,7 miljoen euro betaald voor de transactie, in combinatie met 'meer onroerend goed'.

Samenkomst van belangen

Rondom de ontwikkeling van het Warenhuis hangen meerdere belangen samen. Allereerst zou het voor een toekomstig verblijf van Theater Sonnevanck en Concordia in Enschede bittere noodzaak zijn om te verhuizen. Sonnevanck groeit uit zijn jasje en ervaart op de huidige locatie aan de Walstraat te weinig mogelijkheden. "Het Warenhuis biedt ons de kans om nog meer van betekenis te kunnen zijn voor Enschede."

Concordia legt de focus op uitbreiding en vernieuwing van filmzalen en op beeldende kunst. De organisatie is getopt met een theaterprogramma in de bonbonnière en het vestzaktheater.

Daarnaast is er ook nog het voormalige pand van de bibliotheek. Het is bekend dat vastgoedontwikkelaar Landewé - ook eigenaar van Winkelcentrum Koningsplein dat naast en onder de bieb ligt - al eens meer dan 2 miljoen euro heeft geboden voor het gebouw. In de intentieovereenkomst staat dat de bibliotheek dit bedrag na verkoop moet inbrengen in het plan voor het Warenhuis.

'Een financiële uitdaging'

Na de zomervakantie wordt er een presentatie van de laatste plannen gehouden aan lokale politici. Vervolgens is het de bedoeling dat de gemeenteraad in oktober al groen licht geeft voor de verdere ontwikkeling van Het Warenhuis, waar dus ook de aankoop van het pand onder zal vallen. "Die volgende stap gaat over het aanbesteden van de verbouwing en inrichting van Het Warenhuis, mits het lukt om eigenaar te worden van het pand", staat in een brief aan raadsleden.

Het college spreekt bovendien van 'een financiële uitdaging' , omdat het plan nog wel een tekort laat zien. Het verlenen van een krediet (een investering die uiteindelijk via de huur zou moeten worden terugverdiend) komt echter pas in een later stadium aan de orde.

De vervolgstappen in het proces zullen bij lokale politici ongetwijfeld leiden tot vragen over de financiële haalbaarheid. Niet alleen voor het Warenhuis, maar ook wat dit voor die andere cultuurhotspot betekent. Er wordt door Wilminktheater, poppodium Metropool en kunstenschool Kaliber immers ook gewerkt aan een vernieuwd plan voor de Huiskamer van de Stad.