Enschedese gemeenteraad stemt in met onuitvoerbaar fatbikeverbod: 'Dit is luchtfietserij'

Er wordt behoorlijk wat overlast ervaren van fatbikes in de stad. “Iedereen kent wel iemand die door een fatbike is aangereden of een dat-ging-maar-net-goed-ervaring heeft gehad”, aldus Rachel Denneboom (VVD) toen zij de motie maandagavond aankondigde. Ook op het stadserf, wat een voetgangersvriendelijke zone hoort te zijn, worden bij bezoekers dikwijls de vouwen uit de broek gereden. Tijd voor een verbod dus, vindt Denneboom.

Enschedees Kamerlid probeerde het al eens

Maar tussen vinden en kunnen zit heel wat ruimte. 'Ons eigen' PVV-Kamerlid en voormalig raadslid in Enschede, Hidde Heutink, probeerde onlangs nog een landelijke minimumleeftijd voor fatbikers in te voeren. Tevergeefs, omdat de fatbike geen aparte voertuigcategorie is. Ook in Groningen is gevraagd om de elektrische aangedreven fietsen met extra dikke banden te weren, maar ziet het college er geen mogelijkheden.

Waarom het in Enschede wel zou moet lukken, wordt niet concreet. Bij het indienen van haar motie in de gemeenteraad impliceert raadslid Rachel Denneboom dat 'een fatbike simpelweg een scooter is, vermomd als fiets'. Het college zou de landelijke regelgeving moeten omzeilen door dat zo in de APV vast te leggen.

Een legale fatbike is een fiets, geen scooter

Het probleem is dat een fatbike geen scooter is, maar een elektrische fiets. Er is geen nummerplaat en geen helmplicht. Het zou wel mogelijk kunnen zijn om álle fietsen – dus ook de fatbike – op het stadserf te verbieden. Maar een algemeen verbod voor fietsen (met trapondersteuning) in de binnenstad vinden de indieners onwenselijk. Je zou het verbod wellicht kunnen toeschrijven naar fietsen met banden dikker dan bijvoorbeeld 6 centimeter, maar dan ontstaan er nieuw juridische problemen. Onderzoekers van Sweco stellen dat dikkere banden niet aantoonbaar voor meer verkeersonveiligheid zorgen.

Een andere optie is handhaven op opgevoerde fatbikes. E-bikes hebben een snelheidsbegrenzer waar niet aan gesleuteld mag worden. Wie een elektrische fiets opvoert – bijvoorbeeld met een gashendel – bestuurt in feite een brom- of snorfiets en zou een helm moeten dragen en kenteken moeten voeren. Maar brom- en snorfietsen zijn al verboden op het stadserf. Een bestuurder moet echter wel 'op heterdaad' betrapt worden en dat verkleint de pakkans aanzienlijk omdat illegale fatbikes moeilijk van legale fatbikes te onderscheiden zijn.

Geen cijfers voorhanden

Daarmee blijft hooguit nog de mogelijkheid open om gebiedsverboden op te leggen aan personen die overlast veroorzaken met een fatbike, waarbij het vervoersmiddel onmiskenbaar onderdeel uitmaakt van de veroorzaakte overlast. Een groep jongeren die het winkelend publiek consequent lastigvalt met behulp van hun fatbike, zou daar wellicht onder kunnen vallen.

Dat stuit behalve op het 'op heterdaad-principe' op nog meer uitdagingen: er zullen cijfers moeten worden bijgehouden van ongevallen of overlastmeldingen met betrekking tot (specifieke) fatbikers. En die cijfers zijn in Enschede niet voorhanden. Fatbikers zijn namelijk fietsen en geen scooters of andere voertuigen.

Bij voorbaat onuitvoerbaar

Het fatbikeverbod lijkt dus bij voorbaat onuitvoerbaar, of het college van B&W moet een konijn uit de hoge hoed kunnen toveren. Daarmee dreigt voor de motie een zelfde leven beschoren als de '1000 euro boete voor het weggooien van zwerfafval', die vorig jaar eveneens door de VVD werd ingediend en aangenomen werd door de gemeenteraad.

Toen werd al gauw duidelijk dat er maximum boetebedragen bestaan voor dergelijke overtredingen. Een gemeente mag de hoogte daarvan niet zelf bepalen. Bovendien moet ook iemand die een snoeppapiertje of McDonald's-zak weggooit op heterdaad worden betrapt. In 2024 gebeurde dat welgeteld één keer in de hele stad.