Na ‘constructief’ gesprek laat minister Oldenzaal weinig ruimte voor eigen regie in asieldossier

Nadat Oldenzaal door asielminister Van den Brink als ‘weigergemeente’ was aangemerkt, was het gesprek van wethouder Berger op het ministerie trede 3 op de ‘interventieladder’. Dit houdt in dat als de gemeente niet voor 1 juli 2027 voldoet aan de opgave, voortvloeiend uit de Spreidingswet, Oldenzaal op trede 4 terecht komt. Wat betekent dat de minister de taken van de gemeente overneemt, waarna het COA een locatie aanwijst voor een azc, op kosten van de gemeente.

‘Procesaanpak’

Nadat aanvankelijk in het coalitie-akkoord van Solidair Oldenzaal, CDA en VVD was opgenomen dat het college op dat moment geen locatie van een azc ‘zag’, ligt er inmiddels wel – na het opvoeren van de druk vanuit Den Haag – een ‘procesaanpak’ met een stappenplan om alsnog aan de wettelijke opgave te voldoen. Die procesaanpak, met als doel ‘zorgvuldig tot keuzes over de opvang van asielzoekers te komen’, is op 14 september tijdens een Politiek Forum voorgelegd aan de gemeenteraad. 

Zelf regie houden

Bij die presentatie werd duidelijk dat het college er zwaar aan tilt dat inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties in het proces worden betrokken. Bovendien dat dat er opvang komt ‘passend bij Oldenzaal’ waar het gaat om veiligheid, leefbaarheid en financiën, maar ook dat de gemeente zoveel mogelijk zelf de regie houdt. In hoeverre dat laatste het geval is, is ook na het gesprek van wethouder Berger in Den Haag niet duidelijk. In het plan van aanpak hanteert het college namelijk 31 december 2027 als uiterste datum waarop aan de Spreidingswet moet worden voldaan, terwijl voor het ministerie de deadline op 1 juli 2027 ligt.

Taakstelling bijgesteld

Eigenlijk had Oldenzaal al op 1 juli 2025 158 asielzoekers, onder wie 22 alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV’s), moeten opvangen. Die taakstelling is nu onder actief toezicht van het ministerie bijgesteld naar 159 asielzoekers, waaronder 10 AMV’s, per 1 juli 2027. Of die nieuwe deadline wordt gehaald, is de vraag omdat wethouder Berger tot eind volgend jaar in drie fases de tijd wil nemen tot eind 2027 voordat tot ‘realisatie en implementatie’ van een azc kan worden overgegaan.

Druk op de ketel

Intussen houdt het ministerie na het gesprek met wethouder Berger de druk op de ketel. Direct na het gesprek verstuurde het ministerie een brief waarin de wethouder dringend wordt verzocht uiterlijk 26 november 2026 per brief te laten weten ‘op welke termijn de taakverwaarlozing wordt hersteld, zo concreet mogelijk’. Met de toevoeging dat als uit de brief ‘onvoldoende zicht op voortgang blijkt’, dan wel ‘gemaakte afspraken in de fase van actief toezicht naderhand niet worden nageleefd’ trede 4 van de interventieladder in werking treedt. 

Plan van aanpak naar ministerie

Wethouder Ruby Berger was dinsdag niet beschikbaar voor een nadere toelichting op deze nieuwe ontwikkelingen in het asieldossier. Collega-wethouder Rutger Bouwman liet weten dat het plan van aanpak, met het stappenplan, zoals dat in september werd gepresenteerd aan de gemeenteraad, zal worden opgestuurd naar het ministerie.