Deze aflevering staat het kakelverse coalitieakkoord centraal, getiteld: 'Enschede: stad van Twente, kracht voor Nederland'. Terwijl de inkt nog nauwelijks gedroogd is, duiken de verslaggevers in de vijftig pagina’s tellende plannen van PRO, BBE, VVD en ChristenUnie en bespreken ze wat in het oog springt.Het werd bij de presentatie letterlijk ‘het meest ambitieuze akkoord ooit’ genoemd, maar achter het glimmende omslag schuilen volgens de podcastmakers de nodige politieke meloenen. Terwijl de ChristenUnie de verruiming van de winkeltijden op zondagochtend moest slikken, stemde de VVD in met een opmerkelijke, structurele verhoging van de OZB om de investeringen in de stad te kunnen betalen. Ook op het dossier windenergie is een opvallend compromis bereikt.Wie heeft er tijdens de onderhandelingen de meeste 'veren' moeten laten? Is de ambitie om jaarlijks duizend woningen te bouwen realistisch, nu er miljoenen extra nodig zijn voor enkel de ambtelijke capaciteit? En wat zegt dit akkoord over de politieke verhoudingen en de samenwerking binnen de nieuwe coalitie van Enschede?

Deze week keerde het politieke debat terug in de raadzaal, terwijl achter de schermen de formatie nog altijd liep, met een dubbele-petten-situatie tot gevolg. En na een kritische blik op tegenmacht in het stadhuis afgelopen aflevering, nemen de podcastmakers nu zichzelf onder de loep: hoe zuiver is de journalistiek eigenlijk?Ze reflecteren op hun eigen rol als journalist, naar aanleiding van een kritische reactie van een oud-raadslid over onafhankelijkheid. Ook bespreken ze het eerste echte debat in de nieuwe raad, van partijen die een verrassend andere kant laten zien tot de eerste optredens van nieuwe raadsleden en fractievoorzitters.Hoe onafhankelijk kan de lokale journalistiek überhaupt zijn? Wat zegt de dubbele rol van wethouders en onderhandelaars over het huidige politieke systeem? En welke nieuwe dynamieken worden zichtbaar in de vernieuwde Enschedese gemeenteraad?NB: De podcast is opgenomen voordat bekend werd dat er definitief een akkoord is tussen PRO, BBE, VVD en ChristenUnie.

Deze week lijkt de formatie na 78 dagen de eindfase te bereiken. Een akkoord tussen PRO, Burgerbelangen Enschede, VVD en ChristenUnie wordt binnen enkele weken verwacht. Daarnaast in deze aflevering: zorg over de onafhankelijkheid van de gemeenteraad.Vier jaar geleden werd op dag 78 het coalitieakkoord ondertekend. Toeval of niet: ook nu spreken de formateurs van de laatste fase. De onderhandelingen lijken verrassend soepel te verlopen, ondanks de eerdere weerstand van VVD en Burgerbelangen tegen samenwerking met de voormalige GroenLinks-fractie binnen PRO. De grote vraag is nu welke compromissen zijn gesloten op dossiers als woningbouw, duurzaamheid, armoedebeleid en de windturbines bij het Aamsveen.Daarnaast bespreken de podcastmakers signalen uit het stadhuis dat wethouders zich achter de schermen nadrukkelijk bemoeien met hun raadsfracties. Dat schuurt met gezond dualisme, waarbij de gemeenteraad juist onafhankelijk het college moet controleren. Ook de zoektocht naar een nieuwe griffier roept vragen op over politieke invloed en de noodzaak van een sterke, onafhankelijke tegenmacht binnen het lokale bestuur.Welke concessies hebben de coalitiepartijen gedaan om tot een akkoord te komen? Hoe onafhankelijk opereert de gemeenteraad nog ten opzichte van het college? En waarom is een sterke tegenmacht volgens de podcastmakers zo belangrijk?

Terwijl de onderhandelingen zich inmiddels al ruim zeventig dagen voortslepen en de radiostilte vanuit de formatietafel voortduurt, schuift deze week voormalig D66-raadslid Vic van Dijk aan om te praten over grip op bestuur, financiën en regionale samenwerking.---Nagekomen bericht: ze zijn eruitKort na de opname van de podcast kwam er uit de wandelgangen een bericht: de onderhandelaars van PRO, BBE, VVD en ChristenUnie zijn eruit. Alle heikele punten zijn getackeld. Het gaat nu nog om een paar kleine punten op de i, ook als het gaat om portefeuilleverdeling. Het coalitieakkoord wordt komende twee weken geschreven. De verwachting is dus dat deze midden juni wordt gepresenteerd.---Van een begroting van bijna een miljard euro tot de wirwar aan regionale samenwerkingen waarin Enschede zit: hoeveel invloed heeft de gemeenteraad eigenlijk écht? Samen met Van Dijk - tegenwoordig werkzaam bij het ministerie van Economische Zaken en Klimaat en lid van de Rekenkamer in Almelo - duiken de podcastmakers in de ‘machinekamer’ van het lokaal bestuur. Ook bespreken ze de laatste stand van zaken rond de formatie, de voorkeur van burgemeester Roelof Bleker als het gaat om wethouders en de vraag of een coalitie soms te veel op een vriendenclub kan lijken.Hoe houd je als raad grip op tientallen gemeenschappelijke regelingen? Waarom moeten politici zich niet laten afschrikken door ‘technische’ financiële dossiers? En wat gebeurt er met het openbaar bestuur als het vertrouwen tussen raad en college verdwijnt?

Terwijl de formateurs deze week alle partijen uitnodigen om mee te denken over een breed gedragen akkoord, kijken de podcastmakers alvast vooruit: welke dossiers gaan de nieuwe gemeenteraad de komende jaren bezighouden?Van windturbines bij het Aamsveen tot de toekomst van Twente Airport en de nasleep van de zaak Ardesch: sommige onderwerpen blijven in Enschede jarenlang terugkomen. Deze aflevering vormt daarom een soort ‘overlevingspakket’ voor nieuwe raadsleden. Ook bespreken de makers de laatste ontwikkelingen rond de formatie, waaronder de brede uitvraag aan alle partijen én een nieuwe reactie van het D66-bestuur op de kwestie rond de interne wethoudersverkiezing.Welke politieke (hoofdpijn)dossiers liggen er nog op de plank voor de raad? Wat gebeurt daarmee als ervaren raadsleden vertrekken en nieuwe mensen telkens opnieuw moeten beginnen? En: wat hopen de verslaggevers daarin zelf eigenlijk te zien de komende periode?

Vorige week zorgde het verhaal van oud-raadslid Gertjan Tillema over externe beïnvloeding van de interne D66-wethoudersverkiezing voor opschudding. In deze aflevering wordt besproken wat daar volgens andere betrokkenen is gebeurd. En wat de kwestie zegt over de politieke cultuur in het stadhuis.Onder andere wethouders Arjan Kampman (PvdA) en Mark Teutelink (BBE) reageren op hun vermeende bemoeienis met het D66-wethoudersproces en geven hun eigen lezing van de gebeurtenissen. Daarnaast schuift oud-GroenLinks-fractievoorzitter Jelle Kort aan. Hij waarschuwt voor een nieuwe praktijk waarbij wethouderskandidaten al vroeg onderwerp van gesprek worden, terwijl de inhoudelijke onderhandelingen nog volop bezig zijn. Hoe gezond is het dat namen van kandidaten al circuleren voordat de inhoud vastligt? Wat is daarvan het effect? Intussen melden bronnen dat de gesprekken tussen PRO, BBE, VVD en ChristenUnie inmiddels zijn begonnen, wat kan daarover worden gezegd?

In deze aflevering te gast: oud-D66-fractievoorzitter Gertjan Tillema. Zijn stoel bleef opvallend leeg tijdens de de-installatie van de gemeenteraad, en daar blijkt een verhaal van diepe frustratie, interne strijd en vermeende beïnvloeding van buitenaf achter te zitten.Tillema vertrok bij D66 na een lidmaatschap van 19 jaar. Hij vertelt in deze uitzending nog voelbaar gefrustreerd wat daar volgens hem aan voorafging. En hij reageert op uitspraken in de vorige aflevering over een ‘oude koe’ die volgens sommigen nog altijd voor schuring zorgt tussen partijen in de stad: was Tillema wel het brein achter de geruchtmakende breuk in 2022, waarbij D66, PvdA en ChristenUnie hun vertrouwen in coalitiepartner VVD opzegden?Naast de persoonlijke perikelen analyseert Tillema de strategie in de huidige formatie. Waarom had je volgens hem al lang kunnen zien aankomen dat het ‘bondje’ tussen PRO Enschede en D66 geen stand zou houden? Wat zou hij de formerende partijen PRO, BBE, VVD en CU adviseren, gekeken naar de huidige verhoudingen in het stadhuis? En mocht het tot een akkoord komen, hoe gaat de komende raadsperiode er dan uitzien?

Het is stil in het stadhuis, zeker nu het vakantietijd is en vier partijen zich terugtrekken om te onderhandelen. Tijd om te reflecteren dus. In deze aflevering schuift ook oud-raadslid Joost Nijhuis aan en praten we over een terugkerend thema: 'oude koeien' die nog altijd invloed kunnen hebben op de formatie.Veel van die oude koeien komen uit de periode van het zogeheten Fellini-akkoord (2018-2022), waarin Nijhuis raadslid was. Een coalitie die begon met vertrouwen en goede onderlinge verhoudingen, maar eindigde in wantrouwen en politieke breuken. Wat ging daar mis? En belangrijker: wat zegt dat over hoe een coalitie tot stand kan komen - en wat 'm in stand houdt? Persoonlijke verhoudingen, informele contacten en gemiste borrels blijken minstens zo bepalend als inhoudelijke verschillen.Hoe groot is de invloed van oude conflicten op de huidige formatie? Zijn die littekens inmiddels verdwenen – of spelen ze nog altijd mee op de achtergrond? En wat weegt uiteindelijk zwaarder: inhoudelijke verschillen of onderling vertrouwen?

De voorgestelde samenwerking tussen PRO (GroenLinks-PvdA) en het blok van Burgerbelangen en VVD werd drie weken geleden nog met verbazing ontvangen en leek uitgesloten: de verschillen waren groot en het vertrouwen ontbrak. Afgelopen week werden alle blokkades echter uitgesproken. Er bleek voldoende basis om samen verder te gaan, maar met wie? Hoewel op die laatste vraag geen gezamenlijk antwoord kwam, ligt er nu toch een advies: PRO, BBE, VVD en ChristenUnie. Dit keer tot verbazing bij onder meer D66 en CDA, die vallen nu buiten de boot en reageren kritisch op het proces.Was het wantrouwen van de eerdere weken echt of vooral politiek spel? Hoe stevig is het vertrouwen waarop deze coalitie nu wordt gebouwd? Waarom is uiteindelijk voor de ChristenUnie gekozen als vierde partij? En wat betekent het dat D66 en CDA zich gepasseerd voelen voor de verhoudingen in de raad?