De democratie staat onder druk: steeds meer mensen verliezen hun vertrouwen in politici om grote maatschappelijke problemen in Nederland aan te pakken. Een oplossing ligt in het beter betrekken van inwoners via zogeheten burgerberaden, gelooft Eva Rovers. Ze schreef er meerdere boeken over en richtte Bureau Burgerberaad op om deze vorm van besluitvorming aan te jagen. Aankomende zondag komt ze naar Rijksmuseum Twenthe om geïnteresseerden een ‘crash course’ te geven en vragen te beantwoorden.
De bijeenkomst sluit aan bij de tentoonstelling Democratie Nu?, waarin wordt onderzocht hoe democratie werkt, onder druk staat en zich kan vernieuwen. Na de stoomcursus van Rovers sluiten twee Twentenaren aan die de afgelopen jaren betrokken waren bij een burgerberaad in de regio, zij gaan in gesprek met een moderator en het publiek.
"Een burgerberaad is een versterking van de democratie zoals we die nu kennen, waarbij niet politici maar gewone mensen zoals jij en ik een aantal dagen met elkaar in gesprek gaan over een ingewikkeld onderwerp waar de politiek niet uitkomt", zegt Rovers. "En het blijkt dat inwoners daar vaak sneller en beter uitkomen dan politieke partijen, omdat die toch vaak vooral met elkaar ruzie maken."
Burgerberaden zijn de afgelopen jaren op tientallen plekken in Nederland georganiseerd, onder meer over thema's als klimaat, stikstof, energie en migratie. De deelnemers worden daarbij niet gekozen op basis van politieke voorkeur of deskundigheid, maar via loting. "Die is deels willekeurig, maar er wordt ook gekeken naar leeftijd, opleidingsniveau en achtergrond", legt Rovers uit. "Door die loting zorg je ervoor dat er echt een dwarsdoorsnede van de samenleving zit en niet alleen maar mensen met een universitaire opleiding bijvoorbeeld."
Een belangrijk verschil met het politieke debat is volgens Rovers de manier waarop gesprekken worden gevoerd. Waar discussies vaak draaien om overtuigen of winnen, staat in een burgerberaad juist het luisteren centraal. "Burgers gaan met elkaar in dialoog, niet in debat", zegt ze. "Dat is precies waarom burgerberaden vaak tot verrassende oplossingen komen."
Na de crash course volgt een gesprek over de burgerberaden rond vuurwerk in Enschede (2017) en de Regionale Energie Strategie Twente (2023), waarin ook een deelnemer en een betrokken ambtenaar meedoen. Hoe werkte die burgerberaden voor hen? En welk effect hebben ze gehad?
Juist nu het vertrouwen in de politiek en democratische instituties onder druk staat, vindt Rovers het belangrijk dat inwoners weer actief betrokken raken bij maatschappelijke vraagstukken. Burgerberaden kunnen daarbij helpen, omdat ze mensen samenbrengen die elkaar normaal gesproken misschien niet zouden ontmoeten. "Het idee is dat mensen daarmee hun democratische spieren een beetje kunnen trainen", zegt Rovers. "Die hebben we allemaal, maar we hebben ze een beetje laten verslappen. We hebben alles een beetje overgelaten aan de politiek. Maar iedereen heeft een rol. We kijken naar wat jij kunt doen om de democratie te versterken."
‘RMT in gesprek met Eva Rovers’ is zondag 22 november van 14.30 tot 16.00 uur bij Rijksmuseum Twenthe. Iedereen is welkom, tickets (3 euro) via rijksmuseumtwenthe.nl