Na 17 jaar aan onderzoeken, politiek gesteggel, rechtszaken en bezwaarprocedures wordt nu echt begonnen met de bouw van de nieuwe moskee in Enschede. Volgende maand gaat de eerste schop de grond in. "Hoe blij kun je zijn? Dit gaan we heel groots vieren", zegt het moskeebestuur. "Er zijn drie generaties blij: dit project heeft geleefd in de dromen van onze opa's, onze vaders zijn in actie gekomen en nu mogen wij het realiseren."
Protestacties, anti-islambeweging Pegida die het toekomstig moskeeterrein besmeurde met varkensbloed, omstreden geluidstesten voor de gebedsoproep, de gemeenteraad die het plan eind 2020 van tafel veegde en de Raad van State die de gemeente meerdere keren terugfloot: de komst van de nieuwe moskee bracht nogal wat teweeg in de stad.
Het nieuwe gebedshuis komt op de kruising van de Kuipersdijk met de Wethouder Beversstraat, ten zuiden van het centrum, en vervangt de twee huidige en flink verouderde moskeeën in Enschede. Op vrijdag 18 december start de bouw.
Afgelopen zomer keurde de gemeente de bouwvergunning voor het nieuwe gebedshuis goed. Er liep nog wel een bezwaar tegen die vergunning, bevestigt de gemeente, maar het moskeebestuur kon gewoon verder met de bouwplannen. "Aan dat bezwaar hoefden we niet zo zwaar te tillen", zegt Gökhan Çelik, voorzitter van het moskeebestuur. De nieuwe moskee, onder de naam Turks Cultureel Centrum, biedt straks plaats aan maximaal 625 gelovigen.
Tijdens de islamitische feestdagen mag de capaciteit groeien tot ongeveer 1500 mensen. Ook komen er een winkel en een horecazaak op het gebedsterrein, al mogen die faciliteiten alleen door moskeegangers gebruikt worden. Een heikel punt was de toenemende verkeersdruk die verwacht wordt door de nieuwe moskee. De gemeente moest daarvoor meerdere keren terug naar de tekentafel. Inmiddels is de conclusie dat het gebied de verkeersafwikkeling straks goed aan kan. Het gebedshuis krijgt een eigen afrit.
Hoeveel de nieuwe moskee gaat kosten, wil Çelik niet zeggen, omdat er nog gesprekken met aannemers en bouwbedrijven lopen. Voor de financiering gelden strenge regels: zo controleert de gemeente met een zogenoemd Bibob-onderzoek waar het geld vandaan komt en of daarmee geen sprake is van bijvoorbeeld buitenlandse inmenging.
Al in 2016 keurde de gemeenteraad de komst van de nieuwe moskee in Enschede goed. Het plan sneuvelde later bij de Raad van State, die oordeelde dat de gemeente geen degelijk verkeersonderzoek had laten doen. Ook het vernieuwde plan veegde de hoogste bestuursrechter om dezelfde reden van tafel.
Een nieuw voorstel werd eind 2020 weggestemd door een meerderheid van de gemeenteraad, maar de Raad van State vernietigde toen het raadsbesluit. Ruim een jaar later werden de moskeeplannen wel succesvol door de raad geloodst. In 2023 werden de plannen definitief, toen ook de Raad van State groen licht gaf.
Wel is duidelijk dat nog niet al het benodigde geld binnen is, al maakt het moskeebestuur zich daar geen zorgen over. "Vorig jaar hebben we in twaalf uur tijd 1,6 miljoen euro opgehaald bij een inzamelingsactie", zegt Çelik. "Dit project wordt gedragen door de gemeenschap en laat zien dat wij ons werk goed doen."
Een nieuwe moskee is geen overbodige luxe, zei het moskeebestuur eerder. "De twee huidige moskeeën zijn heel oude gebouwen, er moet veel parkeergeld betaald worden en de buurt heeft last van verkeersdrukte."
De bedoeling is dat binnen twee jaar de ruwbouw van de nieuwe moskee staat. Wanneer het nieuwe gebedshuis helemaal af is en opengaat, is nu nog niet bekend.
Bij de start van de bouw volgende maand is burgemeester Roelof Bleker ook aanwezig, bevestigt zijn woordvoerder.