Hoe het faillissement van een Enschedees energiebedrijf rechters vijf jaar later nog hoofdbrekens bezorgt

SEPA Green Energy, opgericht in 2011 door voormalige FC Twente-voorzitter Joop Munsterman, kocht zijn energie in bij tussenpartijen, die weer op de groothandelsmarkt actief zijn. Door een reeks van factoren stegen de energieprijzen op de internationale markt in het najaar van 2021 explosief: meer dan een verdubbeling in enkele maanden tijd. Dit zorgde voor een kettingreactie op de energiemarkt. Tussenpartijen konden hun verplichtingen niet langer nakomen en vielen om, waardoor in het kielzog ook meerdere energieleveranciers failliet gingen. Prijsvechter SEPA was een van die partijen.

Opgericht door voormalig FC Twente-voorzitter

Eind 2021 werd het faillissement over SEPA Green Energy uitgesproken. Munsterman was toen al geen directeur meer, zijn aandelen verkocht hij al enkele jaren daarvoor aan een investeerdersmaatschappij uit Almelo. Maar het hoofdkantoor van de energieleverancier stond nog altijd in Enschede, aan de Buurserstraat. Van daaruit werd de levering van elektriciteit en gas voor circa 20.000 klanten beheerd.

De klanten zaten in december plotseling zonder energieleverancier. Maar in Nederlandse wetgeving is gewaarborgd dat de levering van gas en elektriciteit - een basisvoorziening - niet in het gedrang komt. In zo'n situatie neemt een andere partij die rol tijdelijk over. In het geval van SEPA was dat Innova Energie. Die partij nam binnen een maand na het faillissement niet alleen de inventaris over, maar ook meerdere werknemers, het intellectueel eigendom en het volledige klantenbestand van SEPA Green Energy. Voor deze 'immateriële zaken' is 1,9 miljoen euro betaald aan de curator.

Bijzondere situatie

Zodoende bestaat de handelsnaam SEPA Green Energy nog altijd, maar dan onder de vlag van Innova. In een korte periode - vaak 30 dagen - is het voor de overgenomen klanten niet mogelijk om over te stappen naar een andere energieleverancier. Daarna zijn ze vrij om andere contracten aan te gaan. In dit specifieke geval werden de voormalige klanten van SEPA direct geconfronteerd met (veel) hogere energietarieven dan die zij hadden afgesproken in hun goedkope energiecontracten bij de inmiddels failliete Enschedese onderneming. Bij een 'normale' bedrijfsovername kan dat niet zomaar. Maar deze situatie is niet 'normaal': er is geen volledige bedrijfsovername en de situatie is ontstaan door een faillissement in de energiesector, waarbij wettelijk gezien leveringszekerheid geldt.

Sommige klanten meenden daarom dat de nieuwe energieleverancier de oude en gunstigere contractvoorwaarden diende over te nemen en spanden juridische procedures aan. Met terugwerkende kracht eisten zij tot wel duizenden euro's terug van Innova. En dat gebeurde ook bij klanten van prijsvechters die in dezelfde periode failliet waren gegaan en overgenomen waren. Ondertussen liggen er bij kantonrechters in heel Nederland wel tientallen soortgelijke zaken, met op basis van dezelfde wet- en regelgeving ook verschillende inzichten bij rechters. Bovendien is er een heel nieuwe discussie ontstaan, omdat Innova meent dat áls de oude contractvoorwaarden van toepassing zijn, dit op conto zou moeten komen van de curator van SEPA.

Oordeel van hogere rechter gevraagd

Vanwege de verdeeldheid binnen de rechtspraak vroeg de kantonrechter in Den Haag - die naast de SEPA-zaak nog twee soortgelijke zaken behandelde - om advies bij de Hoge Raad, hoe hier mee om te gaan. Stellen van prejudiciële vragen, wordt zo'n verzoek genoemd. Dat biedt de kantonrechter uiteindelijk een juridische interpretatie van een ingewikkeld dossier. De advocaat-generaal bij de Hoge Raad heeft inmiddels een advies uitgebracht. De Hoge Raad zelf moet nog een definitieve uitspraak doen.

Zo'n advies wordt in de praktijk vaak overgenomen en is in dit geval ook duidelijk: volgens de Advocaat-Generaal mocht een partij als Innova haar eigen tarieven voor gas en elektra doorrekenen aan de overgenomen klanten van SEPA Green Energy, zolang deze tarieven maar 'redelijk' of marktconform zijn. Een belangrijke overweging in het advies luidt dat indien de 20.000 SEPA-klanten tegen hun veel goedkopere tarieven overgenomen moesten worden, dit direct tot gevolg zou kunnen hebben dat ook Innova niet aan haar betalingsverplichtingen had kunnen voldoen. De inkoopprijs op de markt was door de nieuwe realiteit immers explosief gestegen.

Er staan nog altijd schulden open

SEPA Green Energy leeft nog altijd voort als een Enschedese nevenvestiging van Innova, dat kantoor houdt in Den Haag. Maar dat betekent niet dat het faillissement uit 2021 al is afgerond. Nadat zij aan Innova werden overgedragen, is het energieverbruik van de circa 20.000 klanten onder SEPA opgemaakt. Er stond volgens de curator op dat moment nog voor 8,4 miljoen aan rekeningen open. Hoewel het grootste deel na de eerste aanmaningen van de curator is terugbetaald, zijn er nog altijd vijf voormalige klanten die hun energieschuld aan het afbetalen zijn.

Zo'n tienduizend klanten hadden zelfs nog geld van het Enschedese energiebedrijf tegoed. Het ging om een bedrag van in totaal 5,5 miljoen euro. Deze klanten hebben ruim de helft van het openstaande bedrag teruggekregen. Maar naast hen hebben ook de fiscus en andere schuldeisers voor miljoenen aan vorderingen uitstaan. De afhandeling van het faillissement laat op zich wachten, omdat dit alles te maken heeft me de uitspraak van de Haagse kantonrechter, die nog in afwachting is van het eindadvies van de Hoge Raad.