De Nederlandse dansdagen in Enschede in full swing: bloed op het toneel en een spiegelpaleis

De Nederlandse Dansdagen zijn een Maastrichts meerdaags jaarlijks feestje dat naar de regio komt. Behalve in Enschede strijken de dansdag ook neer in Zwolle en Tilburg. Met voorstellingen, workshops, dansavonden, lezingen en - in elk geval hier - een film.

Content warning: violence and nudity

Op de Oude Markt staat een spiegeltent. Aan het begin van de avond, vlak voordat de openingsvoorstellingen in het Wilminktheater en de Kleine Willem beginnen, wagen twee dames een dansje. Even. Tot ze kletsend hun mobieltjes erbij pakken.

Buiten miezert het; de keien van de markt glanzen. Het Scapino Ballet danst La Mer in de grote zaal van het Wilminktheater. Wij kiezen voor de op papier gewaagdere voorstelling van ARK-Connor Schumacher in de Kleine Willem: Asset, Liability & Equity. De titel alleen al doet spot en maatschappijkritiek vermoeden.

Willem mag dan klein heten, als de bel klinkt lijkt ‘ie akelig groot. Teveel lege stoelen. Wie wat veder naar achteren is gaan zitten, naar goed Twents gebruik, schuift toch maar naar voren. Er is plek zat en het is leuker voor de dansers.

Stilte, donker. Op het doek, dat zo zal vallen, wordt een korte introductie geprojecteerd. Content warning. Violence and nudity. Fotograferen en filmen mag niet. Schumacher zelf klimt op het podium en schetst een beeld. Een experiment is het. Van dansers en publiek.

Wat volgt is een adembenemende rollercoaster van improvisatie en afgesproken choreografie. Met een god-like spreekstalmeester, die doet of ‘ie god zoekt maar hem gaandeweg lijkt te zijn. Het bestaan in het vrije westen als een dans, waarin veel minder vrijheid blijkt te zijn dan je zou denken. Macht, maar wie heeft die in handen? Volgen en meedoen, of niet? Wat zijn de gevolgen?

Rauw is het, deels geïmproviseerd en - inderdaad - soms gewelddadig. Er vallen klappen. Vijf heel verschillende lijven die om elkaar heen dansen, tegen de klok in, altijd tegen de klok in; die elkaar vastgrijpen, rondslingeren, tegen de vlakte smijten. Serieus werk. Zo nu en dan zeilt een gelanceerde danser rakelings langs de podiumrand. Dit is dansen op het randje. Misschien eroverheen.

Twee maken zich met bloedende schrammen op hun hals los uit de klauwen van mededansers. Nee, dit is geen nepbloed. Dit is echt. Allen worden uitgekleed in het dansgevecht, drie tot op de naakte huid. Tot de spreekstalmeester zich ook van alle kleding ontdoet en mee gaat dansen. Dan zijn het er vijf. God is mens geworden.

De muziek hypnotiseert; als een mantra herhaalde teksten: Reach, reach out. Let me be brave. How much can you take? Het lijkt de bedoeling van de spreekstalmeester dat het publiek moet bepalen waar de grens ligt. Opstaan als het genoeg geweest is. Dat gebeurt niet, niet in de Kleine Willem. Misschien elders wel.

Waar choreografie de dans bepaalt, wordt ook die hypnotiserend. Niet eens omdat alle bewegingen en passen naadloos synchroon zijn, dat zijn ze niet. Meer om de intensiteit waarmee ze worden ingezet, de expressie op de vijf gezichten, in de ledematen. Bijna machinaal, ware het niet dat de verschillen te groot zijn. Individuen die desondanks blind gehoorzamen aan een opgelegd script. Zo doen we dat en niet anders.

De dansers hebben pret bij de geïmproviseerde delen van de voorstelling. Ik vind ze soms op, soms over het randje van rommelig. Vermakelijk is het wel. Mij bekoort de choreografie, juist om dat schuren van orde en individualiteit.

Buiten miezert het nog steeds. De druppels doen weinig om helderheid te krijgen over wat zojuist over ons is uitgestort. Dit moet even inzinken. In de spiegeltent is het inmiddels een stuk drukker geworden. Grease, I wanna live forever. I wanna learn how to fly.

Ik blijf een tijdje staan kijken. Vraag me ineens af hoeveel touwen ons gebonden houden aan de grond, aan conventies, aan spullen, aan elkaar. En hoe lastig het dan vliegen is.