Enschede betaalt zich scheel aan Microsoft, maar dat is volgens de wethouder niet snel opgelost

Raadsleden Sjoerd Helfrich (D66) en Robin Wessels (Pro) stelden deze week mondelinge vragen over de softwareperikelen. Eerder dit jaar is in de gemeenteraad een motie aangenomen waarin het college is opgeroepen om minder afhankelijk te worden van Amerikaanse techbedrijven. Mede met oog daarop vinden beide raadsleden dat het tijd wordt om actie te ondernemen. Naar verwachting is de gemeente Enschede straks dus 2,5 miljoen euro per jaar kwijt aan Microsoft.

In de greep van Microsoft

"We hebben geen grip op de kosten en op de afhankelijkheid", aldus Helfrich. Volgens hem en Wessels zijn er genoeg alternatieven te vinden bij een Europese softwareleverancier of 'open source'. Dat laatste betekent dat de broncode van de software voor iedereen toegankelijk is. Deze code mag gekopieerd en gedeeld worden. Iedereen kan controleren wat de software doet en of er 'verborgen' functies of privacyproblemen zijn. Linux is als tegenhanger van Windows een voorbeeld van een 'open source' besturingssysteem voor computers.

Helfrich en Wessels vragen het college om snelheid te maken met dergelijke alternatieven. Maar volgens wethouder Marc Teutelink - die voor zijn wethouderschap werkzaam was als 'ICT architect' - is dat nog niet zo makkelijk. "Het is niet zo dat we vandaag op de knop de-installeren drukken en morgen een nieuw softwarepakket installeren. Dat is niet zomaar gedaan en daar komt wel iets meer bij kijken."

'Het grijpt allemaal op elkaar in'

Volgens Teutelink heeft de gemeente nauwelijks invloed op prijzen van de software. Dat is door vele gemeenten uitbesteed aan de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG). "Daar worden de contracten gesloten", aldus de wethouder. "Ik kan dus ook weinig zeggen over de voorwaarden in die contracten." Wel zegt Teutelink zeker te weten dat als Enschede dergelijke onderhandeling zelfstandig zou moeten voeren, het niet bij een kostenstijging van 500.000 euro zou blijven. Tegenover 'open source' alternatieven voor Microsoft staat hij in principe positief, maar hij vindt dat ook dit in een groter verband moet worden opgepakt.

Het gaat om meer dan het vervangen van een tekstverwerker. "De digitiale werkplek, de id, de cloud, de toegang, de cybersecurity... het gaat allemaal via Microsoft. En het grijpt allemaal op elkaar in." En dat is niet alleen op lokaal niveau, maar ook in regionaal samenwerkingsverband. Hoewel er al met open software wordt gewerkt waar dat kan, vraagt een algehele overstap volgens de wethouder om veel meer tijd en draagvlak. "Daarbij wil ik waarschuwen dat ook open source niet betekent dat iets gratis kan."