GOGBOT 2026: het brein als slagveld

GOGBOT 2026 vindt deze week plaats in de Enschedese binnenstad - en net daar omheen. Donderdag opent het, zondag keert de rust terug. Keurig, zoals het hoort. In de tussenliggende periode is er veel om te zien, mee te maken en over na te denken. Gogbot zou Gogbot niet zijn als het anders was.

De mythe van het autonome denken doorgeprikt

‘Manufactured Minds’. Dat is de vlag waaronder de 24ste editie van het tech-artfestival vaart. In elkaar gezet, geassembleerd, gefabriceerd. Uit verschillende grondstoffen, met verschillende materialen. Maar vooral: door iemand anders. Of in elk geval: niet alleen door onszelf. Daarmee is die titel een stelling: ons denken is niet van onszelf.

Maar van wie dan wel? Dat is een vraag waarop enkele tientallen kunstenaars, zeventien muzikanten en elf films een antwoord formuleren. Plus een groep van zeven net afgestudeerde kunstenaars, the Youngbloods. Verspreid over een keur aan locaties, van Gogbot-hotspots de Oude Markt en de Grote Kerk tot Rijksmuseum Twenthe, Concordia, Metropool, het Vestzaktheater, Antia, de Stadsgraaf, Tetem en Sickhouse.

‘Laat het denken maar aan ons over’

De programmering van het festival manoeuvreert langs drie instituties. Fictie, bedacht door de organisatoren om een punt te maken. Of werkelijkheid. Uit het leven gegrepen, exponenten van het informatietijdperk waarin je door de bomen het bos niet meer ziet. Twee ministeries en een kerk: the Ministry of Truth, the Ministry of Bitcoin en the Church of Truth.

Alle drie brengen een geruststellende boodschap: maak je niet druk, laat het denken maar aan ons over. Een paradox, want als GOGBOT iets niet is, dan is het een festival voor mensen die geen zin hebben om hun hersens te gebruiken. Die vinden er weinig meer dan een dystopisch circus van licht, geluid en beeld.

Twee ministeries en een kerk

Elk beeld is politiek, iedere technologie draagt waarden in zich, stelt dat ministerie van de waarheid - vrij vertaald - in een online-introductie. Daar moet je iets mee, neutraliteit is geen optie. De toekomst is aan hen die bereid zijn alles opnieuw te doordenken, hoe ongemakkelijk dat ook kan zijn.

‘Wij kennen jouw verlangens. En je angsten.’ Het ministerie van Bitcoins. Laat het maar aan ons over, dan krijg jij vanzelf wat je wilt. De 21ste-eeuwse vertaling van het aloude brood en spelen. Het verschil tussen informatie, reclame, vermaak, ideologie en fictie? Breek je mooie hoofdje er maar niet over. Onze algoritmen zoeken dat wel voor je uit en schotelen het je voor zoals jij dat wenst. In hapklare brokjes.

De wereld heeft lang door de woestijn gezworven, volgens de kerk van de waarheid. Duizenden meningen, conflicten, onzekerheden; een eenzaam doolhof waarin je alleen kon varen op je eigen mening, maar vooral twijfel vond. Voltooid verleden tijd, stelt de kerk. Dat hoeft niet meer. Er is een hogere intelligentie die ons leidt. Via onze schermpjes, via feeds op socials. Hij (of zij) anticipeert op onze behoeftes, verlangens en dromen.

Elke like is een teken. Elke notificatie een openbaring. Ieder algoritme een boodschapper. Vertrouw je toe aan dat proces, installeer de update, de waarheid ligt op maat gesneden voor je klaar.

Apocalyptisch of meer dan dat?

Organisatie en samenstelling van GOGBOT is sinds jaar en dag in handen van PLANETART. Opgericht en jarenlang geleid door Kees de Groot, die twee jaar geleden het stokje overdroeg aan Guido Bertling. Als je het programma voor dit jaar doorneemt, lijkt er aan de ziel van het festival weinig verandert.

GOGBOT belooft opnieuw creatieve chaos te gebruiken om onze toekomst te verkennen. Zoals een ziener de wereld van toen en nu verbindt met die van straks. Waar gaat het heen en wat vind je daar van? Dat is ongemakkelijk, niet zelden apocalyptisch. Maar niet verstoken van ironie. En daar zitten de lichtpuntjes. Want laten we die toekomst over ons heen komen of geven we hem vorm?