Dertig jaar na de Miro-rellen in Enschede: hoe een zomer vol autocrosses uitmondde in een volksopstand

Vandaag precies dertig jaar geleden, op 16 augustus 1996, bereikten de rellen hun hoogtepunt. Wat eraan voorafging, was een zomer waarin het crossen met auto’s steeds groter werd en de sfeer langzaamaan omsloeg. RTV Oost blikt terug op die gebeurtenissen in de documentaire De Miro-rellen: Gierend uit de hand.

‘Het begon met auto’s en gezelligheid’

De verhalen over de Miro-rellen beginnen voor veel Enschedeërs al jaren vóór 1996. Het crossen met auto’s was geen nieuw verschijnsel. Volgens verschillende reacties op een oproep van RTV Oost kwamen mensen eind jaren zeventig en in de jaren tachtig al samen om auto’s te bekijken en te crossen. “Tuinstoeltje mee en gaan met die banaan”, blikt Bas terug op die periode. Volgens hem was 1996 eigenlijk de tweede editie van het fenomeen.

Ook Karin herinnert zich hoe de bijeenkomsten zich door de regio verplaatsten. “Wat ooit begon als gezellig bij elkaar staan met auto’s aan de Marssteden op een zondagmiddag met muziek erbij en een klein groepje auto’s, breidde zich uit naar de parkeerplaats van de Makro in Hengelo en later naar het Miro-terrein in Enschede.” Daar groeide het uit tot iets veel groters.

Steeds meer mensen naar de Miro

In de zomer van 1996 kwamen de crossers naar het Miro-winkelcentrum. Er werd met sloopauto’s en gestolen auto’s gereden en steeds meer publiek kwam op de spektakels af. Voor sommige bezoekers was het vooral een avondje uit. Herman herinnert zich het eenvoudig: “Sloopautootje gekocht en op naar de Miro. Het was echt gaaf.”

De sfeer veranderde ondertussen. De politie kwam steeds vaker langs en noteerde kentekens. Volgens Marcel ging het mis toen een politieauto voor de vierde keer het terrein op kwam rijden. “Er werd een beugel door de achterruit van de dienstwagen gegooid. Toen was het een paar dagen feest.” Ook werd een crossauto in brand gestoken. Daarmee was de grens tussen illegaal vermaak en openlijke onrust verder overschreden.

Veel media-aandacht

De gebeurtenissen kregen landelijke aandacht. Op televisie waren beelden te zien van brandende auto’s en confrontaties tussen politie en publiek. De omgeving van het Miro-winkelcentrum werd omschreven als een plek waar normale regels niet meer leken te gelden. 

Wanneer toenmalige burgemeester Mans opriep om vooral niet naar Enschede te komen, had dat volgens Albert bijna het tegenovergestelde effect. “Dat was júist de oproep om te gaan”, schrijft hij. Hij was verrast door het saamhorigheidsgevoel dat hij die week zag. Tegelijkertijd denkt hij dat de situatie misschien voorkomen had kunnen worden. “Als er minder media-aandacht voor was geweest en de parkeerplaats gelijk aangepakt zou worden, zodat er geen open ruimte was om snelheid met de auto te kunnen maken, was het nooit zo ver gekomen.”

Op vrijdag 16 augustus kwam het tot de zwaarste confrontaties. De politie en de Mobiele Eenheid kwamen tegenover een grote groep mensen te staan. Er werden stenen en flessen gegooid, auto’s in brand gestoken en er werd vernield. De onrust bleef niet beperkt tot de parkeerplaats. Ook de naastgelegen wijk Velve-Lindenhof werd onderdeel van het strijdtoneel.

Arno woonde destijds op de zevende verdieping van de zogenoemde Volvo-flat. Vanaf zijn galerij had hij uitzicht over het Miro-terrein én de wijk. “Zo goed dat de televisieploegen van NOS en RTL allemaal bij mij op de galerij stonden om opnames te maken”, vertelt hij in een reactie op de oproep van RTV Oost. Wat hem vooral is bijgebleven: “Er waren heel veel branden in de wijk.”

Rennen voor de ME

Ook tientallen jaren later kunnen sommige Enschedeërs zich nog precies herinneren hoe ze probeerden uit handen van de ME te blijven. Andre beschrijft hoe hij door de wijk vluchtte: “Rennen voor de ME, dwars door de tuinen op het Lindenhof nadat de politie drie keer had gevorderd om te vertrekken.” 

Niet alleen negatieve herinneringen

De gebeurtenissen zorgden voor een vreemde mix van spanning, spektakel, saamhorigheid en angst. Sommige inwoners stonden vanuit hun woning te kijken, terwijl anderen het terrein juist opzochten. De herinneringen die worden gedeeld lopen sterk uiteen. Waar de één vooral de spanning en angst herinnert, denkt een ander terug aan een bijzondere tijd. “Wat een mooie tijd was dat. Scheuren en een fikkie steken”, schrijft Dick. Daar sluit Jeroen zich bij aan: “Om nooit meer te vergeten, het was een schitterende tijd.”