Enschedese Diana reed in 1999 spontaan naar Normandië voor totale zonsverduistering: ‘Kan geen vuurwerk of voetbalwedstrijd tegenop’

Vanavond schuift de maan precies tussen de aarde en de zon. Wie vanuit Enschede kijkt, ziet even na acht hoe bijna negentig procent van de zon door de maan wordt bedekt. Een zeldzaam fenomeen: mis je het, dan zul je tot 2081 moeten wachten op de volgende eclips van die omvang.

'Dat schijnt iets te zijn'

Voor Diana Diemel uit Enschede brengt het herinneringen naar boven die op haar netvlies staan gebrand. In 1999 stapt ze, dan 37 jaar oud, samen met goede vriend Willem in de auto naar Normandië. Vanaf die plek in Frankrijk is dat jaar een volledige eclips te zien.

Een spontane actie, zonder ingewikkelde reden. “Gewoon voor de fun”, vertelt ze. “We wilden de zonsverduistering meemaken. Dat schijnt iets te zijn.” Het is op dat moment ruim 38 jaar nadat een volledige verduistering zo dichtbij in Europa te bekijken was. Anders gezegd: het wordt haar eerste keer.

Een vliegende schaduw

Diana rijdt, Willem leest de kaart. Verder is er geen plan. Dat blijkt ook als ze aankomen. “We konden geen kampeerplek vinden.” Ze zijn duidelijk niet de enigen die naar de Franse kust zijn gekomen voor het schouwspel. “Uiteindelijk kregen we met veel aandringen een plekje op een overvolle camping.”

Om de eclips goed te kunnen zien, gaan de twee naar een hoge klif met uitzicht op zee. Daar wachten ze op wat komen gaat, tussen honderden anderen met hetzelfde idee. “Ze kwamen uit de hele wereld”, herinnert Diemel zich. Niet heel gek, legt ze uit. “Zo’n totale verduistering is alleen vanaf een smalle strook op aarde te zien. Dit was de perfecte plek.”

De opmaat blijkt minstens zo bijzonder als dat ene moment waarop de zon volledig verdwijnt. Als fotograaf let ze sterk op licht en kleur. “Je ziet op een gegeven moment het licht veranderen. De skyline krijgt verschillende kleuren. Paarsig, lila.”

Dan komt de maan. “Een vliegende schaduw, zo noemde ik dat. Zo, baf!” De maan schuift verder voor de zon en de laatste zonnestralen verdwijnen. Daarna wordt eerst de buitenkant van de zon weer zichtbaar. “Een soort ring. En het eerste stukje dat verschijnt, is net een diamantje dat licht geeft.”

Dat alles duurt maar een paar minuten. “Maar dat was genoeg om die honderden kilometers voor te rijden. Ik was helemaal euforisch.”

Klein poppetje

Diemel noemt het haar meest spaced ervaring ooit. “Heel ruimtelijk. Spectaculair. Je bent je opeens heel bewust van de aarde, maan en zon, omdat ze in een rechte lijn staan. En dan voel je jezelf maar een heel klein poppetje in het hele grote gebeuren.”

Het samen wachten en beleven in die grote groep voegt voor haar iets wezenlijks toe, beschrijft ze met een wat vreemde vergelijking. “Het is een beetje zoals wanneer er een ramp gebeurt en iedereen zijn schouders eronder zet. Iedereen heeft hetzelfde gevoel: niks maakt meer uit, we gaan nu met elkaar iets goeds doen.”

Altijd met camera

De Enschedese studeerde fotografie aan de AKI. Ook in Normandië heeft ze haar analoge camera bij zich. Ze legt er vast hoe de mensen gezamenlijk naar de hemel staren, een enkeling met de handen gevouwen.

Voor één beeld geeft ze haar toestel even af: daarop staat ze zelf, naast Willem, met een eclipsbrilletje op haar hoofd. Het brilletje uit 1999 bewaarde ze al die jaren in een plakboek tussen de foto’s, bonnetjes en brochures over de zonsverduistering van de plaatselijke VVV in Normandië. En dat komt deze woensdag goed van pas. 

Experts raden het gebruik van zulke oude eclipsbrillen af, omdat zelfs kleine, onzichtbare beschadigingen ervoor kunnen zorgen dat ze niet meer veilig zijn. Diemel trekt zich daar niet zoveel van aan. “Willem had een lasplaatje. En nieuwe zijn ook nergens meer te krijgen.”

Alphatoren of vliegveld

Waar ze vanavond precies gaat kijken, weet ze nog niet. Het liefst staat ze op een open of hoge plek in Enschede, waar gebouwen haar zicht op de lucht niet belemmeren. “Ik denk aan het vliegveld. Of boven bij de Alphatoren, als ik er kan komen.” Ook de sterrenwacht op het dak van de MuseumFabriek leek haar een logische plek, maar tot haar verbazing blijkt die tijdens de eclips niet geopend.

Diemel zoekt naar de groepservaring van de vorige keer. “Enschede zou er een feestje van moeten maken.” Ze denkt aan het Rutbeek of Twekkelo. Samen kijken, daarna een biertje drinken. “Net zoals met een paasvuur.”

Ze was zelfs zo opnieuw in de auto gestapt voor de totale verduistering, dit keer in Spanje. “Maar ja, ik kreeg niemand mee. Iedereen zit in zijn eigen bubbel. En benzine is duur. En van die dingen.” Dus wordt het Enschede. Want één ding is zeker: ze gaat kijken, met die herinnering uit 1999 in haar achterhoofd. “Het is geweldig. Er kan geen vuurwerk of voetbalwedstrijd tegenop.”