Erfmolens op platteland Wierden: verdienmodel agrariërs of verrommeling buitengebied?

De gemeente Wierden wil inwoners en agrariërs de ruimte geven om bij te dragen aan de gemeentelijke doelstelling voor duurzame energieopwekking. Dit kan onder meer door het realiseren van zonneparken van maximaal 2 hectare en het plaatsen van erfmolens, en dan volgens de nieuwste provinciale regels. Door deze regels zijn nieuwe zonneparken groter dan 2 hectare op landbouw- en natuurgronden niet langer toegestaan. Dit Afwegingskader Energie-opwek gaat alleen over zon op land en erfmolens, niet over grote windturbines. 

De gemeente wil erfmolens bij agrarische bedrijven in het landelijk gebied mogelijk maken voor eigen energie opwek. Uitgangspunt is een maximale tiphoogte van 25 meter. Ook een molen met een hoogte van maximaal 38 meter kan, mits deze landschappelijk goed inpasbaar is.
Daarnaast onderzoekt de gemeente samen met agrariërs in Wierden de mogelijkheden voor een buurt mono mestvergister. 

De fractie van Progressief Wierden onderschrijft de maatregelen in het Afwegingskader, die de gemeente wil nemen. “We zetten als gemeente een serieuze stap in een groenere en duurzame toekomst.” 

Minder tevreden is Progressief Wierden over de regels die in acht moeten worden genomen om een zonnepark of erfmolen te kunnen realiseren. PW-raadslid Mieke Overvliet pleit voor versoepeling van die regels, met name wat de afstanden tot woningbouw betreft. “Ook zou de bouw van meerdere kleine molens door bijvoorbeeld een niet-agrarisch bedrijf of een coöperatie interessant zijn om extra energie op te wekken.” Overvliet: “Dit is een goed en duidelijk document, maar de doelen gaan we zo niet halen.”

Meer ambitie en daadkracht

PW wil meer ambitie zien en meer daadkracht om aan de gemeentelijke opdracht te voldoen. Vandaar dat de fractie, samen met de ChristenUnie, met een motie komt, waarin ze het college van burgemeester en wethouders verzoekt in het vierde kwartaal van dit jaar met cijfers te komen waaruit blijkt hoeveel duurzame energie er in Wierden momenteel opgewekt wordt. En met een onderbouwd, tijdsgebonden plan dat aangeeft met welke middelen de resterende opwek van duurzame energie gehaald kan worden voor 2030.

Kees van Dijk, fractievoorzitter van de ChristenUnie, twijfelde of met de voorgestelde maatregelen de afgesproken 56 kilowattuur in 2030 wel gehaald worden. Wat hem betreft hoeft een initiatief niet altijd te voldoen aan de richtlijnen: “Voor de grotere landbouwbedrijven is binnen dit afwegingskader geen pasklare duurzaamheidsoplossing voorhanden. Meerdere, hogere of zwaardere molens mogen niet, en of een combinatie met zon op dak mogelijk is, valt nog te bezien. Er zijn nog wel de nodige open eindjes.”

Meer molens op één erf?

Het CDA kon zich goed vinden in de uitgangspunten van het afwegingskader. Fractievoorzitter Bram Egberts vroeg zich wel af waarom er per bedrijf maar één molen is toegestaan. “Waarom niet de mogelijkheid voor de agrariër om meer molens te plaatsen en er een verdienmodel aan te hangen?”

Kans op verrommeling?

De SGP ondersteunde één molen per erf. SGP-fractievoorzitter Dirco Rijders maakte daarbij wel een aantal kanttekeningen. “Hoe ziet ons buitengebied eruit als op meerdere locaties gebruikt wordt gemaakt van deze mogelijkheid?” De gemeente moet, wat de SGP betrof, zeer terughoudend zijn met het laten plaatsen van erfmolens tot 38 meter. Rijnders wilde ook weten wat de impact is van meerdere molens op één erf. 

Erfmolens bij andere bedrijven

VVD-raadslid Eric Tijhof zag graag dat ook niet-agrarische bedrijven in het buitengebied de mogelijkheid krijgen hun eigen energie op te wekken. Als voorbeeld nam hij het autobedrijf van Wolves. “Stel dat zo’n bedrijf ook zelf stroom op wil wekken, waarom zou daar dan geen erfmolen geplaatst mogen worden? 

Wethouder Richard Kortenhoeven benadrukte dat het afwegingskader bedoeld is om regels te stellen voor erfmolens op eigen erf en de aanleg van zonneparken van maximaal 2 hectare. “Waar mag het wel, waar mag het niet, zodat je geen wildgroei krijgt in het buitengebied.” Hoe dat eruit gaat zien, met die erfmolens in het buitengebied, vond de wethouder lastig in te schatten. “Het besluit van de provincie geldt voor één molen per erf, eventueel in combinatie met zonnepanelen, omdat dat beter in het landschap in te passen is. De erfmolen geldt ook alléén voor agrarische bedrijven”, meldde Kortenhoeven. “De provincie stelt deze regels nu, maar volgend jaar zijn er de Statenverkiezingen en wie weet gaan de regels er dan anders uitzien.” 

Focussen op 2050...

Of het doel, 56 gigawattuur in 2030, dat de gemeenteraad stelde, gehaald wordt? Die kans is bijzonder klein, geeft Kortenhoeven toe. “Als 2030 niet haalbaar is moeten we ons zo focussen op 2050. We komen in het najaar met cijfers over de huidige stand van zaken wat de energieopwekking in Wierden betreft en een overzicht waarin we duidelijk aangeven op welke wijze we onze doelen kunnen realiseren. Maar er blijven onzekerheden: we hebben geen grip op Enexis, op het landelijk of op het provinciaal beleid. We doen in onze gemeente het maximale wat we kunnen.” 

De motie van PW en CU kreeg alleen steun van deze beide partijen. 
Met de toezegging van de wethouder ging het merendeel van de fracties akkoord met het Afwegingskader Energie-opwek 2026. “Dit is een degelijk afwegingskader, waarmee we vooruit kunnen”, aldus NEW-raadslid Tjeerd Koetje. 
Agrariërs in de gemeente kunnen alvast plannen maken voor, mits binnen de regels, in elk geval één molen op eigen erf…