Al ruim prehistorische 50 graven ontdekt in Enter: ‘Bijna op de helft van de opgraving’

De opgraving is anderhalve week geleden gestart en voor de archeologen Iris Keurhorst, projectleider van de opgraving op de Hambergeres, en Hans Oude Rengerink is het elke dag schatgraven. “We ontdekken elke dag wel iets”, vertellen ze. Inmiddels zijn al ruim 50 graven ontdekt, en is zijn bronzen sieraden gevonden.

Lange greppels

Er wordt op de es gewerkt op meerdere velden. Een van de velden is al grotendeels in kaart gebracht. Verkleuringen laten zien waar sporen van greppels of grafheuvels gevonden zijn. “Mensen die overleden werden op een brandstapel gecremeerd. De crematieresten werden uit die brandstapel verzameld en in kleine kuiltjes in de bodem, al dan niet in een urn, begraven”, vertelt Oude Rengerink. Daarna werd er een diepe greppel omheen gegraven. “De grond uit die greppels werd naar de binnenzijde opgeworpen, en zo ontstond een soort grafheuvel. Er zijn hele lange greppels gevonden, maar ook vierkante structuren.”

Van die voormalige greppels worden dwarsdoorsneden gemaakt, en ook worden doorsneden in de lengte afgegraven. “We willen graag zien wat precies de doorsnede is en hoe diep ze zijn. Die diepte varieert. Hier ligt die tussen de 10 en 50 centimeter.” 

Bovenop de grond, waar nu de opgravingen plaatsvinden, lag nog een behoorlijke laag grond, die eerder al weggehaald is. “Waarschijnlijk zijn de grafheuvels in de Middeleeuwen geëgaliseerd en is er toen landbouwgrond van gemaakt.”

Ruim 50 graven

Tot nog toe zijn ruim 50 graven gevonden, vertelt projectleider Iris Keurhorst. En een aantal grafgiften, een bronzen halsketting en een bronzen armband. “Over het algemeen is voor ieder persoon is een eigen graf opgeworpen”, aldus Keurhorst. “Maar dat wordt nog verder onderzocht. Er zijn voorbeelden bekend van elders dat er meerdere personen, die tegelijkertijd zijn overleden, in één graf werden begraven.”

Hoe groot de gemeenschap was, die toentertijd in Enter woonde, kan ze niet zeggen. “Het is moeilijk om daar een uitspraak over te doen. We hebben al ontdekt dat hier in de late bronstijd al bewoning was, zo’n 3000 jaar geleden. We vinden ook resten uit de IJzertijd, de Midden-IJzertijd vooral, iets meer dan 2000 jaar geleden. Er is hier dus een lange tijd begraven.”

Momenteel wordt ook een tweede veld ontrafelt. Een graafmachine schuurt voorzichtig over de grond. Een stuk wil plastic geeft de plek aan waar sporen van grafresten zijn gevonden. Het hele terrein is 8.000 vierkante meter. “Het is een eindje”, zegt Keurhorst. “Het is indrukwekkend, alleen al vanwege het oppervlak. Het is ook een type onderzoek dat in Nederland niet dagelijks wordt gedaan. Heel erg leerzaam.” Enthousiast: “Gewoon geweldig.”

Vrijwilligers welkom

De archeologen denken nog anderhalve week op de Hambergeres bezig te zijn met het veldwerk. Daarna gaan specialisten aan de slag om te kijken wat ze aan gegevens uit de gevonden materialen kunnen halen. “Al met al zullen we nog wel een tijd bezig zijn”, verwacht Keurhorst.  
Gewerkt wordt er maandag tot en met vrijdag, gewoonlijk vanaf half acht. “Maar met deze warmte beginnen we een uurtje eerder.” Enternaren die de komende dagen mee willen helpen, zijn van harte welkom. “Er is nog genoeg te doen.”