Expositie laat zien hoe Oldenzaal in 400 jaar veranderde…en blijft veranderen

Aanleiding voor de tentoonstelling is het historische feit dat Oldenzaal dit jaar 400 jaar officieel bij Nederland hoort. Na een periode van Spaanse overheersing kwam de stad na het Beleg van Oldenzaal op 1 augustus 1626 definitief in handen van de ‘Staatsen’. Een mooie gelegenheid voor conservator Doreen Flierman om nog eens in het rijk gevulde depot van het museum te duiken ‘ter illustratie’ van de veranderingen, die Oldenzaal de afgelopen 400 jaar onderging. De ‘oogst’ aan kaarten, schilderijen en andere (kunst)objecten is indrukwekkend. En soms ook verrassend.

Tastbare herinnering

Zo vormen de fraaie tekeningen, die twee technisch tekenaars van de toenmalige NAM in hun vrije tijd maakten van panden en plekken in de stad, een soort rode draad in de tentoonstelling. Toen het op artistieke wijze vastleggen van de plek waar ze in die tijd verbleven, inmiddels een tastbare herinnering aan stukken stad, die in de jaren daarna verdwenen. Doreen Flierman benadrukt overigens dat de tentoonstelling niet ‘oordeelt’ over alle veranderingen – zoals de afbraak van veel historische panden in de jaren ‘70 – die Oldenzaal onderging.

Verandering van alle tijden

Geen oordeel, dus, al was het maar omdat veranderingen van alle tijden zijn. Bovendien, onderhevig aan de tijdgeest, maar ook afhankelijk van de opvattingen van mensen die in de stad wonen. Dat het stadhuis van Oldenzaal een prominente plek inneemt op de posters van de tentoonstelling, mag overigens wel als een ‘statement’ worden opgevat. Immers, het uit midden jaren ’60 daterende gebouw is altijd een ‘steen des aanstoots’ geweest voor veel Oldenzalers vanwege de toen ‘eigentijdse’ architectuur in contrast met de eeuwenoude Plechelmus basiliek.

Verhitte debatten

Nu het stadhuis, zo’n 60 jaar later, toe is aan een ingrijpende verduurzamingsoperatie, is het gebouw opnieuw onderwerp van soms verhitte debatten. In de politiek én in de samenleving. Afgezien van ‘onveranderlijke’ elementen als ’n Oaln Griezen en de marktsteen, waar generaties vanaf roetsjten, waren door de jaren heen veranderingen in de stad onderwerp van discussie. Bijvoorbeeld wanneer er grond van buurgemeenten werd ‘ingelijfd’ om nieuwe woonwijken als Zuid-Berghuizen, De Thij en De Essen mogelijk te maken.

Blik op toekomst

Als het gaat om de ruimtelijke ontwikkeling van de stad lijkt de geschiedenis zich te herhalen. Vorig jaar ontstond grote commotie toen het gemeentebestuur over de gemeentegrenzen keek om groeiambities waar te maken. Omdat politiek soms net zo veranderlijk is als het weer, zijn die groeiambities door een nieuw college alweer teruggedraaid. In dit verband wijst directeur Nikki Olde Monnikhof er op dat de tentoonstelling niet alleen terugblikt op het verleden, maar ook ruimte geeft voor de toekomst: “De tentoonstelling laat zien dat verandering van alle tijden is, waarbij Oldenzaal soms heel herkenbaar is en soms totaal niet.”