Op plek in Oldenzaal waar ooit textielfabriek Molkenboer stond, herleeft verhaal van Hermanna

Wijlen Lizzy Wiggers-Van Schoot zette in 2010 met een boek deze ‘fabrikante en feministe’, die in 1892 na het overlijden van haar man de leiding van de fabriek overnam, in de schijnwerpers. Meer recent wijdde Rosalie Dijkhuis een scriptie aan deze bijzondere vrouw, die zich niet alleen staande hield tussen de textielbaronnen van die tijd, maar ook het eerste postorderbedrijf in ons land runde. Daarnaast maakte ze zich sterk voor de rechten van meisjes en vrouwen en probeerde vrouwen letterlijk en figuurlijk te ‘bevrijden’ uit het korset. Een feloranje beeldengroep van ingesnoerde vrouwenfiguren herinnert daar nog altijd aan.

Film en theater

Het verhaal van de voorstelling is gebaseerd op verhalen van Oldenzalers en op de scriptie van Rosalie Dijkhuis. Op het terrein Molkenboer – nu parkeerplaats - wordt op 18, 19 en 20 september een film vertoond in combinatie met een theatermonoloog, aan de hand van vier scènes uit het leven van Hermanna Molkenboer. De film is gemaakt door de in Oldenzaal geboren en getogen regisseur Dennis Alink. Hij maakte documentaires over onder anderen Herman Brood en Freek de Jonge, maar had ook internationaal succes met zijn autobiografische speelfilmdebuut OUT!.

Nathalie Baartman

In die speelfilm, die deels in Twente is opgenomen, speelt ook Oldenzaler Bram Agterbos – tot dat moment vooral bekend van zijn hilarische ‘Gladjakker’-filmpjes – een rol. In de film over Hermanna Molkenboer speelt hij een fabrieksarbeider die directeur wil worden. Cabaretier en columniste Nathalie Baartman uit Borne neemt de rol van Hermanna Molkenboer voor haar rekening. De bekende acteur, schrijver en regisseur Laurens ten Den uit Enschede ‘praat’ de filmscenes aan elkaar en heeft ook nog een kleine rol in de film.

Nieuwe publieksgroepen

Het Erfgoedspektakel is een initiatief van non-profit erfgoedorganisatie BOEi, waarbij Museum Oldenzaal als ‘uitvoerend producent’ fungeert. Met laagdrempelige en betaalbare voorstellingen in bijzondere gebouwen of op bijzondere plekken wil BOEi cultureel en industrieel erfgoed onder de aandacht brengen van nieuwe publieksgroepen. Elk jaar worden twee steden in het land uitgekozen waar, met financiële ondersteuning van de Vriendenloterij, een erfgoedspektakel wordt opgezet.

Toen voor dit jaar Kampen en Oldenzaal werden aangewezen, zag directeur Nikki Olde Monnikhof van Museum Oldenzaal dit als een uitgelezen kans om een ‘verhaal van de stad’ op een theatrale manier te laten herleven. “Het past precies in wat willen met het museum: het verhaal van de stad vertellen, binnen en buiten de muren.” Vorig jaar gebeurde dat bijvoorbeeld met het groots opgezette muziektheaterspektakel over Huttenkloas, maar ook met kleinschalige theaterwandelingen.

‘Erfgoed in transitie’

Olde Monnikhof wist ook meteen dat het verhaal van Molkenboer verteld moest worden als erfgoedspektakel. De plek waar ooit de fabriek van Molkenboer stond is letterlijk ‘erfgoed in transitie’. Op deze plek wordt namelijk het Singelpark aangelegd, waar de rijke historie van de stad op verschillende manieren bovengronds weer zichtbaar en tastbaar wordt gemaakt. Daarom is de gemeente Oldenzaal, die volgens Nikki Olde Monnikhof een flinke duit in het zakje doet, ook blij met het erfgoedspektakel over Molkenboer. 

Lokale textielgeschiedenis

Wethouder cultuur Noes Nevels: “Het Singelpark wordt aangelegd rondom de binnenstad, op de plek waar ooit de stadwallen en -grachten liepen. De verhalen die met de verschillende locaties zijn verbonden bieden daarbij inspiratie voor ontwerp en inrichting. Nu krijgt onze lokale textielgeschiedenis extra aandacht. Met het erfgoedspektakel laten we zien dat onze stad voortdurend in ontwikkeling is, in aansluiting op veranderingen in de tijd.” 

Veranderende stad

Het erfgoedspektakel sluit ook naadloos aan bij de tentoonstelling ‘De veranderende stad’, die momenteel te zien is in Museum Oldenzaal. De expositie is onderdeel van een cultuurhistorisch programma rondom het gegeven dat het dit jaar precies 400 jaar geleden is dat Oldenzaal onderdeel werd van Nederland. Nikki Olde Monnikhof: “Vraag inwoners van Oldenzaal naar Molkenboer en het antwoord verschilt per generatie: van een voormalig busstation tot een parkeerplaats. Alleen senioren kennen het nog als fabriek. Wat bijna niemand weet, is dat de Molkenboerfabriek lange tijd werd geleid door een vrouw: Hermanna Molkenboer.”