‘Corona maakte het belangrijk om in je vrije tijd actief te zijn’, zegt Enschedese cultuurcoach

Jacintha Blom beschrijft hoe het culturele leven door coronamaatregelen in één klap stil viel. Verenigingen repeteerden uiteraard altijd fysiek. Dat moest ineens allemaal via Teams of Zoom. “En dat was heel veel gedoe. Maar je leerde er ook van.”

Wat de Enschedese cultuurcoach vooral bijbleef, was hoe belangrijk het samenkomen bleek te zijn. “Dat sociale aspect van verenigingen is minsten zo belangrijk als het zingen of het spelen. Hoe langer het duurde, hoe meer mensen mentaal afhaakten. Dat was het grote gevaar.”

Voor Blom was overigens de grootste frustratie niet het thuiswerken, maar de persconferenties. Daar werden nieuwe maatregelingen aangekondigd, maar wat die precies betekenden voor amateurkoren, muziekverenigingen en toneelgroepen bleef volgens haar vaak onduidelijk. “Alles werd genoemd, maar de cultuursector niet. Dus ging ik na zo’n persmoment de vertaalslag maken. Wat betekenen de regels voor ons? En hoe ga je dat uitleggen aan 150 verenigingen?”

Ook voor koordirigent Roos te Martelde stond de wereld stil. Ze dirigeerde tijdens de coronaperiode onder meer het Twents Gay Koor Soorten & Maten en Popkoor053. “Als je niet meer bij elkaar kunt komen, dan kun je niks.”

Veel koren probeerden online door te gaan. Speciale programma’s moesten de vertraging van Zoom oplossen, al bleek samen zingen via een scherm toch lastig. Dus kwam de creativiteit. “We probeerden elkaar tijdens die online meetings andere dingen te leren. De één legde uit hoe je dirigeert, iemand anders kon goed tekenen of wist veel van de natuur.”

Toen repeteren weer mondjesmaat mocht, verhuisden sommige koren naar buiten. Zo stond Te Martelde met een koor op anderhalve meter in een weiland. “Muzikaal was dat echt vreselijk”, vertelt ze lachend. “Maar we konden elkaar tenminste weer zien.”

'Mensen zaten al de hele dag achter een schermpje'

Voor Jan Eijkel van koor Il Cocodrillo Canta begon de coronaperiode met een telefoontje. De uitvoering van de Johannes Passion, waar maanden naartoe was gewerkt, ging niet door. “Toen dacht ik: kut.”

Ook zijn koor ging over op repetities via Zoom. Eijkel: “Maar dat was heel frustrerend. Het was moeilijk om niet bij elkaar te komen. Steeds meer mensen haakten af, die zaten de hele dag al achter een schermpje.”

Het koor vond uiteindelijk een nieuwe repetitieruimte met betere ventilatie. En toen het weer mocht, werd er buiten gezongen. “Daaraan heb ik mooie herinneringen. Eindelijk weer samen repeteren en daarna nog even wat drinken. Toen ik na die eerste repetitie terugfietste naar huis, was ik helemaal gelukkig.”

En toen optreden weer mocht, werd alsnog de Johannes Passion uitgevoerd. “Daar hebben we twee jaar aan gewerkt. Dat was eigenlijk het beste concert ooit. Iedereen was zó blij dat het weer kon.”

Meer aandacht voor cultuur

Volgens de in Hengelo woonachtige Blom is de cultuursector uiteindelijk sterker uit de coronaperiode gekomen. “Het aantal groepen dat is omgevallen valt mee, veel leden betaalden hun contributie bijvoorbeeld gewoon door”, vertelt ze. “Sommige verenigingen zijn een tijdje geslonken, maar later ook weer gegroeid. Voor mijn gevoel zitten veel toneel-, zang- en muziekverenigingen weer op ongeveer hetzelfde niveau.”

Minder zorg

De grootste verandering zit volgens Blom in hoe er gekeken wordt naar de sector. Dat het belangrijk is om aan vrijetijdsbesteding te doen voor een grotere mate van welzijn. Dat besef was er volgens haar voor corona minder sterk. “Er is zoveel overduidelijk bewijs dat het belangrijk is om in je vrije tijd actief te zijn en iets te doen waar je gelukkig van wordt. Dat is zelfs iets wat kan zorgen voor minder zorgvragen en lagere zorgkosten. Daar was toen weinig aandacht voor. Nu wel.”

Die ontwikkelingen ziet ze ook terug in beleid en samenwerking binnen de sector. Zo wordt er gewerkt aan landelijk beleid, waarbij gekeken wordt hoe amateurkunst beter ondersteund kan worden. “Er is nu meer aandacht voor hoe we dat met elkaar organiseren en versterken. En aan ons de taak om dat verder te ontwikkelen.”