Hij wist dat het schilderij bestond, maar niet dat het nog altijd bij iemand aan de muur hing. Hengeloër en geboren Amsterdammer Pier van Dijk was dan ook verrast, toen hij het door z'n vader Sybout geschilderde landschap met de titel 'Schagerlaan' onlangs terugzag. De verrassing werd nog groter, toen de eigenaar het van de muur plukte.
Anita Schaake (75), bij wie het werk al jaren boven een bureau in haar huis in Weesp hing, was met Pier van Dijk (82) in contact gekomen via 1Twente. Het eerste telefoongesprek verliep zeer hartelijk, vertelt de Hengelose kunstenaar: "Anita was de jongste van vier kinderen van de achterburen en kennissen van mijn ouders. We woonden destijds in de Watergraafsmeer in Amsterdam-Oost."
Van Dijk herinnert zich de familie Schaake onder meer van de luidruchtige jaarwisselingen: "De hele familie stond dan met deksels, pannen en lepels lawaai te maken op het balkon aan de achterkant van de etagewoning. Echt vuurwerk was er vlak na de oorlog nog niet bij, hooguit sterretjes."
Anita Schaake wist wel vrijwel zeker dat het schilderij van Piers vader was, een getalenteerd amateurkunstenaar. Ze bleek ook een gedichtenbundel van de destijds nog jonge Pier uit 1967 te hebben.
Het schilderijtje en de bundel had Anita ooit van haar moeder gekregen; het eerste had altijd bij haar moeder in de woonkamer gehangen en het tweede in haar boekenkast gestaan.
Pier van Dijk: "Van beide stuurde ze foto’s. Het schilderijtje was onmiskenbaar van mijn vader; ik herinnerde het mij als de dag van gisteren. Hij had het in mijn jeugd geschilderd: een boerderijtje achter bloesembomen, met kipjes in het gras, aan de Schagerlaan in de Watergraafsmeer. En plein air, zoals dat heet: in de buitenlucht."
In de familie Van Dijk werd er wel eens aan gerefereerd, maar niemand wist wie het had, waar het hing, waar het gebleven was. Totdat Anita Schaake eind vorig jaar de telefoon oppakte.
Het bleef niet bij dat ene gesprek in december. In de dagen en weken erna was er veel app-verkeer en werd er veel informatie uitgewisseld. Van Dijk: "Ik stelde voor haar te bezoeken om te verifiëren of het schilderijtje inderdaad van mijn vader was en zo ja, er een goede foto van te maken."
Begin maart reisde hij met het openbaar vervoer naar Weesp, onder de rook van Amsterdam. Anita Schaake haalde hem van de trein. "We wandelden wat door het pittoreske stadje en gingen samen lunchen; er werd veel gepraat, gelachen, gegeten en gedronken", blikt Pier van Dijk terug. "Het achterbuurmeisje en de achterbuurjongen van weleer vierden hun ontmoeting."
’s Middags stond hij dan eindelijk oog in oog met het schilderijtje, waar het in eerste instantie allemaal om begonnen was: "Ik was sprakeloos en maakte foto’s. We vierden de confrontatie."
Als we Anita Schaake bellen, blikt ze met alle plezier terug op de hernieuwde kennismaking: "Ik had geen idee of Pier nog leefde, maar na wat speurwerk online zag ik dat hij in Hengelo was beland."
Lees verder onder de afbeelding.
Niet veel later was er het eerste telefonische contact en in maart pakten ze de draad op bij Anita in Weesp. Ze lacht: "We hadden elkaar tientallen jaren niet gezien, maar het was alsof er helemaal geen tijd was verstreken. We haalden herinneringen op en bleken dezelfde types te zijn: grote bek, klein hartje. Typische Amsterdammers, zou je kunnen zeggen."
Hoewel ze een stukje jonger is dan Pier herinnert ze zich hem en z'n ouders goed: "Hij speelde altijd met m'n oudere zus Marijke. Onze ouders waren meer dan buren, ze waren goed bevriend."
Sybout van Dijk (Amsterdam, 1912 - Rijssen, 1999) was van Friese afkomst. Hij was aanvankelijk kunstambtenaar, later sociaal raadsman en z'n hele leven amateurschilder. Als ambtenaar bij de gemeente Amsterdam en had hij als taak de voorloper van de latere Beeldende Kunstenaarsregeling (1956), handen en voeten te geven. Pier van Dijk: "Alle toenmalige Nederlandse Cobra-kunstenaars maakten in die tijd gebruik van deze regeling; ze waren immers zo arm als een luis. Later, als sociaal raadsman, had hij zijn kantoor in het rechter koetshuis van landgoed Frankendael in de Watergraafsmeer. Na zijn pensionering verhuisden mijn ouders van Amsterdam naar Rijssen." Sybout van Dijk schilderde al vanaf zijn veertiende. Als amateurschilder kreeg hij af en toe les van professionele kunstenaars. Zoon Pier had al veel werk van hem, vooral olieverfschilderijen en aquarellen.
Pier van Dijk was erg blij het verloren gewaande werk weer te zien, maar het werd nog mooier: "Toen ik op het punt stond de terugreis te aanvaarden, nam Anita in een onverwachte beweging het schilderijtje van de muur en stopte het in mijn handen: 'Hier, dat komt jou toe!'. Ik kreeg het koud en warm tegelijk, wist niet hoe ik haar moest bedanken, omhelsde haar."
Anita nu: "Pier had z'n monografie bij zich. Een boekwerk van wel 3 kilo. Toen dacht ik al: ik kan hem moeilijk met lege handen naar huis laten gaan. Daarbij: ik heb zelf geen kinderen en nauwelijks familie. Nu het weer bij de familie Van Dijk terug is, is de cirkel rond. Ik ben heel blij met deze afloop."
Verpakt in noppenfolie en pakpapier nam de kunstenaar het geschenk mee naar huis: "Ik was zo blij als een kind. Thuisgekomen heb ik de oorspronkelijke lijst verwisseld voor een andere en het schilderijtje een voorlopige plek gegeven."
De oorspronkelijke Schagerlaan, een van de stadsoases in de Watergraafsmeer, bestaat niet meer. Wel is er nog een laan, die naar de oorspronkelijke laan vernoemd is. Pier van Dijk: "De boerderijen, weilanden en sloten moesten wijken voor nieuwbouw, straten en wegen. Zelfs die van boer Suijkerbuijk, de laatste der Mohikanen, met zijn koeien en kippen, moest uiteindelijk het loodje leggen."
Pier van Dijk is nu, weken later, nog altijd onder de indruk van de vrijgevigheid van Anita Schaake en van het feit dat het werk van z'n vader nu bij hem in Hengelo hangt: "Van de schilder naar de achterburen, van de achterburen naar de weduwe, van de weduwe naar de jongste dochter, van de jongste dochter naar de jongste zoon van de schilder. Hoe mooi kan het gaan?"