Asielopvang lijkt de lakmoesproef voor nieuwe coalitie in Oldenzaal te worden

Bij het bespreken van het coalitie-akkoord in de gemeenteraad deze week was de vraag, die doorklonk bij alle kritische kanttekeningen: Hoe lang is die beleidskoers nog houdbaar? Immers, Oldenzaal staat inmiddels al onder ‘actief toezicht’ van Den Haag om te voldoen aan de taakstelling uit de Spreidingswet om 158 asielzoekers op te vangen. Tot het laatst – met een motie van Solidair Oldenzaal en de VVD aan de vooravond van de gemeenteraadsverkiezingen – is geprobeerd het ministerie ‘aan het lijntje’ te houden.

Op het matje?

Nu het nieuwe college er zit, kan verantwoordelijk wethouder Ruby Berger in principe elk moment door de minister op het matje worden geroepen om uit te leggen hoe ver Oldenzaal is met het vinden van een locatie voor de opvang van 158 asielzoekers. Het demissionaire college was in april middels een brief ook al gevraagd om die duidelijkheid te verschaffen. Met de niet mis te verstane waarschuwing dat ‘het interbestuurlijk toezicht op de wet geldig is en onverkort wordt uitgevoerd en dat gemeenten die niet aan hun wettelijke taak voldoen hierop worden aangesproken’.

Regionale oplossingen

Dit alles weerhield wethouder Ruby Berger er niet van om de gekozen strategie – door Natascha Oorthuis (Groen Links) omschreven als ‘uitstel in de hoop op afstel’ – ferm te verdedigen. Ze gaf aan in regionaal verband naar oplossingen te zoeken. Met de disclaimer dat een eerste gesprek hierover met de regionale ‘regietafel’ was uitgesteld tot 1 juli…Rob Christenhusz (WG), tot voor kort als wethouder verantwoordelijk voor het gevoelige asieldossier, temperde de hooggespannen verwachtingen voor oplossingen in regionaal verband.

Christenhusz wees er op dat het ‘uitwisselen’ van asielzoekers met buurgemeenten ook een ‘prijs’ heeft. “Als Oldenzaal geen asielzoekers wil opvangen, zullen buurgemeenten een stapje extra moeten zetten. Daar willen ze dan wel iets voor terug. Wij zouden dan meer statushouders moeten huisvesten. Willen we dat?” Gert-Jan Egberink (PvdA) vroeg op dit punt om een ‘scenario-onderzoek’, maar ook om de juridische risico’s in beeld te brengen van de ‘keuze’ om niet actief op zoek te gaan naar een locatie voor een azc.

Solidariteit tonen

De fractie van D66, die ook het vorige college er al aansprak zich aan de Spreidingswet te houden, deed dit nu bij de bespreking van het coalitie-akkoord opnieuw. Barbara Kamphuis: “Niet alleen omdat wetten nageleefd moeten worden, maar ook vanuit solidariteit met mensen die hebben moeten vluchten én met gemeenten die momenteel een groot deel van deze verantwoordelijkheid dragen.” 

Natascha Oorthuis (Groen Links) drukte zich wat minder parlementair uit. Ze noemde de koers van het oude en het nieuwe college ‘beschamend’. Oorthuis vroeg zich af hoe het kan dat een welvarende gemeente als Oldenzaal vluchtelingen, die niet uit Oekraïne komen, in de kou laat staan. “Wat is dat voor onzin? Om te beginnen is het gewoon onze wettelijke taak om die mensen op te vangen. Mag ik van de wethouders vragen om zich gewoon aan de wet te gaan houden?”

Onrust voorkomen

Op die oproep kwam er van wethouder Ruby Berger – begrijpelijkerwijs – geen rechtstreeks antwoord. Wel zegde ze toe er alles aan te zullen doen om maatschappelijke onrust te voorkomen. Maar tegelijkertijd zei ze eerst te willen horen wat ‘de Oldenzaler er van vindt’ voordat ze zelf bestuurlijke keuzes maakt in dit gevoelige dossier. Inwonersparticipatie is immers een van de speerpunten van de nieuwe coalitie en Solidair Oldenzaal in het bijzonder. Berger liet overigens in het midden hoe de inwoners zich dan precies kunnen uitspreken over de complexe vraag of en hoe asielzoekers moeten worden opgevangen in Oldenzaal.