Zo gaat het er achter de schermen aan toe bij de coalitieonderhandelingen in Almelo

De gemeenteraadsverkiezingen zijn al enige tijd achter de rug. De uitslag is bekend en de onderhandelingen over wie de komende vier jaar Almelo mag besturen, zijn in volle gang. De grootste partij, in dit geval de VVD, mag kiezen wie dit proces gaat begeleiden. Henk Kamp is gekozen als informateur en formateur. Dat betekent dat hij zowel betrokken is bij de verkenning als bij de onderhandelingen. 

Kamp is met alle vijftien Almelose partijen in gesprek geweest. De partijen konden aangeven wat hun wensen waren, maar ook wat hun breekpunten zijn. Zijn er bijvoorbeeld partijen waar ze absoluut niet mee willen samenwerken en/of zijn er zaken waar ze niet mee akkoord kunnen gaan? “Henk Kamp verwerkt dit in een rapport, waarna hij berekent welke partijen de coalitie kunnen vormen”, vertelt Scherpenzeel.  

Onderhandelingen

Zodra duidelijk is welke partijen samen een coalitie kunnen vormen, gaan de onderhandelingen van start. Op dit moment zijn VVD (5 zetels), CDA (5 zetels), LAS (4 zetels), GL-PvdA (4 zetels) en D66 (2 zetels) met elkaar in gesprek om tot een coalitieakkoord te komen dat zij later aan de rest van de raad voorleggen. De beoogde coalitie bestaat in totaal uit 20 zetels. De oppositie moet het dan doen met 15 zetels. Dat betekent dat zij in de minderheid zijn bij een stemming en de beoogde coalitie het meest te vertellen heeft in de gemeenteraad. De oppositie bestaat dan uit: FvD (3 zetels), PVV (2 zetels), ChristenUnie (2 zetels), Democraten.NU (2 zetels), Almelo Centraal (1 zetel), DENK (1 zetel), PVA (1 zetel), Lijst Çete (1 zetel), Lijst Middelkamp (1 zetel) en 50Plus (1 zetel).

Het is al enige tijd stil rond de coalitievorming. De laatste berichtgeving van een woordvoerder van de gemeente was dan ook dat de partijen onderling met elkaar in gesprek zijn. En dat gebeurt volgens de gevleugelde uitspraak van Kamp ‘zoals 't heurt’ achter gesloten deuren. 

Scherpenzeel kan inhoudelijk weinig zeggen over de huidige status van de coalitieonderhandelingen, maar wil er wel het volgende over kwijt: “Het gaat volgens een behoorlijk tempo", vertelt de griffier. “We gaan richting het opstellen van de maatregelen in het coalitieakkoord.” 

Zorgvuldig proces

Dat formeren tijd kost, valt niet over te twisten. Het is een proces waarbij meerdere stappen zorgvuldig moeten worden doorlopen. Iedere partij heeft eigen standpunten en zal hier en daar wat water bij de wijn moeten doen om tot een compromis te komen waar iedereen mee kan leven. Scherpenzeel legt uit dat dit een belangrijk onderdeel is van een democratie: “Je bent verplicht om compromissen te maken. Het is geven en nemen.” 

Coalitieakkoord

In het coalitieakkoord staan de hoofdlijnen van het beleid, de ambities en de verdeling van het geld voor de komende vier jaar. Zodra dit document is opgesteld door de onderhandelaars namens alle partijen, zijn er partijen die een ledenvergadering inlassen, zodat alle leden van de partij kunnen stemmen over het coalitieakkoord. Wanneer een partij niet akkoord gaat, gaan ze met z'n allen weer terug naar de tekentafel, net zolang tot de plannen voor de komende vier jaar door alle partijen door de ballotage zijn gekomen.

Oppositie mag ook meedenken

De partijen in de coalitie gaan Almelo besturen. De oppositie bestaat uit de partijen die niet meedoen met het bestuur. Zij krijgen de taak om de coalitie te controleren en kritiek te uiten wanneer ze het ergens niet mee eens zijn. Echter worden zij ook betrokken bij een deel van het beleid in Almelo. “Aan de niet-deelnemende partijen wordt gevraagd of zij nog wensen hebben. Dit kan dan verwerkt worden in een onderdeel dat nog niet is uitgewerkt in het coalitieakkoord. Op deze manier wordt er recht gedaan aan de stem van de minderheid.”

Wethouders benoemen

Als het programma klaar is, is het tijd om de wethouders te benoemen. In een raadsvergadering komen zowel de coalitie als de oppositie bij elkaar en wordt er gestemd over het coalitieakkoord en de wethouders. De wethouders worden aanbevolen en komen meestal uit de coalitiepartijen. Na de aanbeveling volgt er een stemming. En dat gaat geheel ouderwets met pen en papier. “Alle raadsleden krijgen een briefje en schrijven daar één naam op van iemand die zij geschikt vinden als wethouder. Dit hoeft niet dezelfde naam te zijn als de aanbevolen wethouder.”

Schatting afronding

Met een coalitieakkoord en de benoeming van de wethouders is het bestuur van Almelo klaar voor de komende vier jaar. De soep in Almelo moet nog wel even pruttelen voordat het nieuwe bestuur klaar is. Scherpenzeel schat dat, als er op het huidige tempo wordt onderhandeld, het raadsakkoord eind mei of begin juni klaar is.