Cultuurbewakers waarschuwen voor sloop in unieke Enschedese volkswijk: 'Desnoods juridische stappen'

Tijdens een extreme regenbui op 21 juli 2024 ging het mis. De Willem de Clercqstraat, Ververstraat en Bombazijnstraat - in hartje Pathmos - veranderden in rivieren van rioolwater. Vele huizen liepen die dag schade op. Ruim zestig huishoudens zijn daarna elders ondergebracht, waaronder ook bewoners van de Pathmossingel en de Warmoesstraat (Stadsveld). Een deel van de woningen wordt hersteld, maar 32 huizen in het zwaarst getroffen gebied wil De Woonplaats slopen. 

De corporatie vindt het risico op herhaling van de gebeurtenissen te groot. Het zal acht jaar duren voordat de gemeente maatregelen heeft genomen die het risico op overstroming beperken. Als de huizen zo lang leeg blijven staan, zal dat tot verloedering leiden. Daarom wil De Woonplaats deze woningen rondom de Willem de Clercqstraat slopen.

Uniek stukje Enschede

Stichting Historische Sociëteit Enschede-Lonneker (SHSEL), Erfgoedvereniging Heemschut en Stichting Het Cuypersgenootschap uiten in een brief aan de gemeente en de corporatie hun volle verbazing. Er zou worden ingezet op zoveel mogelijk behoud van de Pathmos-woningen. "Het betreft uiteindelijk een woonwijk die inmiddels meer dan 100 jaar oud is en voor een groot deel kan worden aangemerkt als historisch en cultureel erfgoed", schrijven de cultuurbewakers. Pathmos werd vanaf 1914 gebouwd op initiatief van gemeente, woningbouwcorporaties en textielondernemers. 

"De wijk bleek een voorbeeld van huisvestingsbeleid in de aanvang van de 20e eeuw en is een uniek voorbeeld van een Nederlands tuindorp." En dat unieke stukje Enschede verdient volgens de erfgoedverenigingen geen slopershamer. "Immers, door de sloop van woningen wordt de regenwaterproblematiek niet opgelost. Ook nieuwbouw zal er niet zomaar kunnen plaatsvinden. Wat rest is een gapend gat, dat beeldbepalend zal zijn in het hart van deze monumentale wijk."

Juridische stappen

De Woonplaats zal pas een sloopvergunning aanvragen als er een toekomstvisie voor de wijk Pathmos ligt. Dat is naar verwachting later dit jaar. Hoewel slechts een aantal panden is aangemerkt als monument, geldt de hele wijk als gebied met 'hoge attentiewaarde'. Dat houdt in dit geval in dat voordat er een sloopvergunning door de gemeente wordt verleend, er eerst advies wordt ingewonnen door een cultuurhistorisch deskundige.

"Het ligt dan ook voor de hand dat, in het geval een besluit tot sloop wordt genomen, wij de juridische weg zullen gaan bewandelen", aldus SHSEL, Heemschut en Het Cuypersgenootschap. De erfgoedverenigingen bieden zich overigens ook aan om 'na te gaan welke te bewandelen weg voor Pathmos en haar bewoners de meest wenselijke is'.

Een reportage van ruim tien jaar geleden, over de beschermde status van Pathmos