Dit is waarom Enschede geen vuurwerkopslag in een woonwijk wil, maar wél een woonwijk achter een vuurwerkopslag bouwt

Op maandag 10 februari 2025 krijgt BBE-raadslid Gert Kel een antwoord op zijn schriftelijke vragen over het bestemmingsplan voor woonwijk Eschmarkerveld. Is er voldoende rekening gehouden met de aanwezigheid van de vuurwerkopslag, wil hij weten. De eerste woning komt op zo'n 78 meter. Het antwoord van de gemeentelijke projectmanager: er zijn geen belemmeringen. 

Nota bene op diezelfde dag stuurt burgemeester Roelof Bleker een brief waarin hij de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat oproept om 'maatregelen te nemen die nodig zijn voor een echt veilige opslag; maatregelen die risico's in woonwijken uitsluiten (...) in plaats van reduceren'.

'Geen opslag in woonwijken'

Dat voelt toch wat tegenstrijdig. Aan de ene kant stuurt de burgemeester een alarmerende brief over vuurwerkopslagen in woonwijken (Bleker wil dat de Rijksoverheid strengere regels opstelt) , maar tegelijkertijd ontwikkelt de gemeente een bouwplan voor honderden woningen in wat je de 'achtertuin' van een opslag met 50 ton consumentenvuurwerk kan noemen. In een eerste beantwoording op vragen van 1Twente antwoordt de gemeente dat de opslag van Dream Fireworks op een bedrijventerrein is gevestigd en dat de zorg die de burgemeester heeft uitgesproken om opslagen in woonwijken gaat.

Denk aan de fietshandel die rond oud en nieuw vuurwerk verkoopt en daarvoor een vergunning heeft om 10.000 kilo op te slaan. Deze opslagen bevinden zich letterlijk tussen of zelfs onder woningen. "Een situatie die we niet meer moeten willen", aldus Bleker afgelopen maandag in het wekelijkse vragenuurtje van de gemeenteraad. PVV, ChristenUnie en Belang van Enschede hadden de berichtgeving rondom de opslag bij Eschmarkerveld in die vergadering aangemeld. 

Bleker wil met collega's in andere regio's opnieuw bij het kabinet aandringen op strengere wet- en regelgeving die dergelijke opslagen onmogelijk maakt. Al verwacht hij dat het landelijke verbod op consumentenvuurwerk in de praktijk het einde betekent van veel opslagen. Voor Dream Fireworks gaat dat niet op. Veel gemeenten kiezen voor vuurwerkshows en die worden door professionals uitgevoerd. De zaken en dus de opslag gaan door.

400 meter afstand?

Het gevoel van tegenstrijdigheid is daarmee nog niet weg. De burgemeester heeft zich in zijn eerdere brief ook uitgesproken over de nieuwe blusinstructies van de brandweer. Die zijn na het onderzoek van UT-professor René Torenvlied aangepast. In dat onderzoek wordt gesteld dat ook brandend consumentenvuurwerk een massa-explosie kan veroorzaken. Bij een incident in een vuurwerkopslag zouden hulpdiensten dan minimaal 400 meter afstand moeten houden en het gebied daarbinnen moeten ontruimen. In zijn brief ontraadt Bleker die instructies.

Vooropgesteld: de opslag van Dream Fireworks voldoet aan alle normen en eisen. Wettelijk gezien geldt er aan de achterkant van een vuurwerkopslag met deze omvang een bufferzone van slechts 9 meter en daar loopt in dit geval een spoorlijn. Een vergunning voor een particulier bouwproject aan de andere kant van die spoorlijn kan dus op basis van bestaande wet- en regelgeving niet worden geweigerd. Maar in dit geval is het uitgerekend de gemeente zelf, die de nieuwe woonwijk op het Eschmarkerveld in ontwikkeling brengt. 

'Elke situatie anders'

'In sterk bebouwde gebieden zoals woonwijken zouden we geen vuurwerkopslaglocaties moeten willen', schreef burgemeester Bleker, omdat mensen bij een brand gevaar lopen en brandweerlieden volgens de aanbevolen blusinstructies niets anders kunnen doen dan opstellen op 400 meter afstand en ontruimen. In die context noemde Bleker de blusinstructies 'onrealistisch, zeker niet waar mensen verwachten dat de brandweer handelt'.

1Twente heeft de gemeente Enschede concreet gevraagd waarom er ondanks de bovenstaande conclusies, tóch een woonwijk wordt gebouwd binnen de potentiële ontruimingscirkel. En waarom er niet proactief met de ondernemer is gesproken over een eventuele uitkoopregeling. Het antwoord is afgestemd, luidt dat er geen eenduidige aanpak is, omdat de specifieke situatie altijd eerst wordt beoordeeld. Het letterlijke antwoord, dat met Brandweer Twente is afgestemd, staat in de onderstaande inzet.

"Het is dus niet zo dat er bij elke melding altijd wordt ontruimd", aldus een woordvoerster van de gemeente. Bij een brand in Driebergen in 2023 gebeurde dat bijvoorbeeld wel toen er gevaar was voor overslag naar een vuurwerkopslag. De brandweer bleef de opslag toen wel koelen. "De aanpak hangt af van de situatie en het risico op escalatie." 

En daarmee is het volgens gemeente en brandweer niet nodig om bij het Eschmarkerveld andere keuzes te maken. "Als een vuurwerkopslag zich volgens de geldende wet- en regelgeving op meer dan voldoende afstand bevindt van te bouwen woningen, is er geen directe reden om als gemeentelijke overheid te sturen op een bedrijfsverplaatsing, en ook niet om er geen woningen te bouwen."

Burgemeester wil 'meekijken'

Toch zei Bleker afgelopen maandag (opnieuw) dat hij bereid is om mee te kijken met ondernemer Frits Pen als het gaat om een bedrijfsverplaatsing. Hoe dat er uitziet, nu de gemeente geen probleem ziet met de opslag in relatie tot woningbouw op het Eschmarkerveld, valt te bezien. De zorgen van Pen zijn daarmee niet weggenomen. Die gaan namelijk over de ophef die hij verwacht als toekomstige bewoners van de woonwijk erachter komen dat er een vuurwerkopslag in de nabijheid is gevestigd. Hij snapt dan ook niet dat hij ruim tien jaar geleden niet mocht uitbreiden van de gemeente, terwijl er nu wel woningen dichterbij zijn opslag worden gebouwd.

Met betrekking tot een bedrijfsverplaatsing heeft Pen de gemeente een brief met een bedrijfsplan gestuurd. Die is ontvangen, zegt Bleker, maar volgens de burgemeester is er geen sprake van een bedrijfsplan. De ondernemer heeft overigens nog geen reactie gehad vanuit de gemeente.