Zorgen en kanttekeningen, maar 5,9 miljard euro kostend warmtebedrijf voor Overijssel en Drenthe lijkt nabij

Een kwart van de woningen in Overijssel moet straks - op weg naar een aardgasvrije toekomst in 2050 - worden verwarmd via warmtenetten. Dat zijn ondergrondse buizennetwerken, die warm water transporteren naar woningen. Dat warme water komt bijvoorbeeld van aardwarmte of van bronnen in de buurt, bedrijven of afvalverbranders.

Commerciële partijen

Veel van de huidige warmtenetten zijn nu nog in handen van commerciële partijen, maar vanaf 2027 schrijft de wet voor dat de overheid voor minstens vijftig procent eigenaar moet zijn. Sinds deze aankondiging zijn commerciële partijen gestopt met nieuwe projecten. Terwijl de behoefte aan warmtenetten juist toeneemt, omdat Nederland van het gas af wil.

Om gemeenten nu te helpen bij de ontwikkeling en financiering van al die nieuwe warmtenetten willen Overijssel en Drenthe, samen met netbeheerders en Energie Beheer Nederland, de handen ineenslaan en het WDO oprichten. In het afgelopen jaar is onderzocht of dat haalbaar is en is een concept-businessplan opgesteld.

De Provinciale Statenleden stemden er vandaag mee in dat Overijssel verder mag gaan op deze ingeslagen weg. 34 leden stemden voor en 3 tegen. Wel werden er door meerdere partijen de nodige kanttekeningen en zorgen geuit, vooral op het gebied van de kosten.

Miljardenplan

Uit het concept-businessplan blijkt dat voor de aanleg van warmtenetten in Drenthe en Overijssel tot 2050 zo'n 5,9 miljard euro nodig is. Als het Rijk bijdraagt, blijft er nog 4 miljard euro aan financiering over, waarvan 3,2 miljard euro geleend wordt en 800 miljoen euro uit het eigen vermogen van het WDO moet komen.

"Dat is zo ongeveer ons hele budget", aldus Fred Kerkhof van JA21. "Laten we eerst maar eens de netcongestie aanpakken." Ook andere partijen zoals Forum voor Democratie 'zien niks in deze opzet'. "Het is een gokspel voor de toekomst", zegt fractievoorzitter Remco Roelofs.

Volgens gedeputeerde Tijs de Bree gaat de provincie 'niet morgen voor 5,9 miljard euro aanleggen'. "Onze bijdrage is in eerste instantie 32 miljoen euro voor de eerste tien jaar. Daarmee kunnen we het WDO opzetten. Na die tien jaar gaan we evalueren en kunnen we besluiten of we extra geld investeren."

Verdere zorgen zitten in de beschikbaarheid van goede bronnen, die warmte aanleveren voor de warmtenetten. De PVV wil graag dat de provincie daarin ook kernreactoren als optie meeneemt en diende een motie in, maar die werd verworpen. De Bree: "We sluiten op voorhand geen enkele bron uit, want hoe meer bronnen, hoe robuuster je netwerk wordt."

Minder afval

Dat de warmte deels vanuit de industrie moet komen, zorgt voor een extra risico. Afvalverwerker Twence speelt in de Overijsselse plannen een hoofdrol. "De provincie wil tegelijkertijd ook het afvalaanbod halveren. Hoe zorgen we er dan voor dat Twence voldoende aanvoer krijgt?", vroeg BBB'er Tjalle Morsink zich eerder al af.

Adam Bakker van Overijssel Vooruit wil dat in een verdere uitwerking van het WDO nagedacht wordt over de leveringszekerheid en noodvoorzieningen. "Wat nou als een bedrijf dat warmte aanlevert failliet gaat? Of er een storing is? Ik vind totaal nog niet duidelijk hoe het WDO daarmee om gaat."

De komende tijd bereidt de provincie samen met Drenthe en de andere partners een definitieve oprichting voor. De Bree laat weten in een brief helder te maken hoe de besluitvorming eruit gaat zien. "Daarin neem ik ook mee onder welke voorwaarden het WDO gaat investeren in de aanleg van warmtenetten."