Henk Winkelhuis (68) hoeft na 28 tropenjaren in Oldenzaalse politiek niet meer 24 uur per dag ‘aan te staan’

Het regent anekdotes als Henk Winkelhuis (68) aan de vooravond van z’n afscheid terugblikt op z’n roerige carrière als a-typische lokale politicus én bestuurder. In een nauwelijks te stuiten woordenstroom, doorspekt met z’n geliefde streektaal, vertelt hij hoe hij, niet gehinderd door enige kennis, de Oldenzaalse politiek in rolde. “Ik vond Jan Lempsink gewoon n’n mooi’n kearl. Als hij een PvdA’er was geweest, dan had ik nu bij die partij gezeten.”

Hoe naïef Winkelhuis in die tijd was, blijkt wel uit de manier waarop Jan Lempsink hem wist over te halen plaats te nemen op de lijst. “Ik had geen idee wat een lijst was. Toen Jan me dat uitlegde, heb ik gezegd: maar ik wil niet dat mensen op mij gaan stemmen. Toen zei hij: Dan zetten we jou op negen. Ik wist helemaal niet hoeveel raadsleden en wethouders er waren. Dus, ik dacht, negen dat moet wel kunnen. Als ik er maar niet in kom.”

Onbedoelde entree

Als de WG bij de verkiezingen in maart acht zetels haalt, is Henk Winkelhuis in eerste instantie ‘superblij’, omdat hij op plek negen staat. In december van dat jaar maakt hij toch nog onbedoeld z’n entree in de raad als de kandidaat die op plek acht stond bericht krijgt dat hij ongeneeslijk ziek is en komt te overlijden. Winkelhuis herinnert zich z’n eerste raadsvergadering nog goed. “Er stond een kunstproject op de agenda, waarbij er een gat in de grote marktsteen geboord zou worden. Dat vond ik helemaal niks, dus ik heb tegen gestemd.” 

‘Kunst is net spinazie’

Als na afloop een verslaggever van de krant hem vraagt waarom hij tegen stemde, flapt hij er uit: ’t is net als met spinazie, je vindt het lekker of niet. “De volgende dag stond met een grote kop in de krant: Kunst is net spinazie.” Z’n grenzeloze naïviteit blijkt nogmaals als hij z’n eerste loonstrookje krijgt van de gemeente. “Ik vroeg aan Jan Lempsink: wat mo’k doar met? Hij zegt: dat is jouw loon, als je in de gemeenteraad zit, krijg je daar geld voor. Dat wist ik helemaal niet!”

Gouden spreuk

Dat de geheel eigen stijl van politiek bedrijven aanslaat, blijkt bij de volgende  verkiezingen. De WG behaalt 12 van de 23 zetels. De absolute meerderheid. Winkelhuis, die het erg naar de zin heeft als docent op het Twents Carmel College locatie Potskampstraat, wordt tot zijn verrassing gevraagd of hij wethouder wil worden. “Ik zei: heb iej ’t nich good of zo. Ik krijg er nu nog weer kippenvel van. Ik had vier kinderen, fantastisch werk op school. Toen zei iemand tegen mij: Iej könt better spiet hebben van dinge dee’j hebt doan, dan dinge dee’j nich hebt doan. Dat is echt een gouden spreuk, die heb ik toen opgeslagen en later ook nog heel vaak gebruikt.” 

Fantastische jaren

Met dit motto in z’n achterhoofd wordt Winkelhuis wethouder en stapt in een college samen met z’n partijgenoten Jan Lempsink en Trees Vloothuis en Herman Pieper van de VVD. Terugkijkend noemt hij het een prachtige tijd. “Geen facebook, geen social media. We hadden met vier wethouders en de burgemeester één secretaresse. Ik had een bruin agendaatje, waarin ik alle afspraken moest noteren. Dat ging nog wel eens mis. En ik had één colbertje. Vier fantastische jaren gehad. Mouwen opgestroopt en heel veel gedaan.” 

WG ‘er uit getikt’

Bij de verkiezingen in 2006 valt de WG terug van 12 naar 8 zetels. “Logisch”, zegt Winkelhuis nu. “Maar we waren nog wel steeds de grootste partij.” Dan leert hij een andere kant van het politieke ‘spel’ kennen. “Ik merkte al wel: CDA, VVD en de PvdA hadden elkaar al een beetje gevonden. Zo zijn we uit het college getikt.”

Terug naar school

Aldus geschiedde en Henk Winkelhuis moet gaan nadenken over wat hij verder met z’n leven gaat doen. “Ik ben naar Davos gefietst en toen ik na een dag of tien terug kwam in Oldenzaal zei niemand nog, goh wat jammer dat je geen wethouder meer bent. Iedereen vroeg: Henk, hoe was ’t fietsen? Onderweg had ik al nagedacht over wat ik wilde gaan doen: Terug naar school.” En hij wordt ook weer ‘gewoon’ raadslid. 

Hoe is het eigenlijk om politicus te zijn voor iemand zoals jij, met het hart op de tong?

“Praten met meel in de mond, dat kan ik niet zo goed. Mensen weten ook heel goed wat ze aan me hebben. Ik ben wel een sociaal dier. Ik wil me altijd extra inzetten voor mensen die het wat moeilijker hebben.” Winkelhuis noemt zichzelf een gevoelsmens. “Ik wil niet arrogant zijn, maar mijn gevoel heeft me al zo vaak gelijk gegeven. Daar vertrouw ik heilig op. Die paar keer dat ik ’t dan fout heb, zeg ik dat ook eerlijk. Ik vertrouw liever op mijn gevoel dan dat ik achter elke boom 26 beren zie. Ik ben altijd van het positieve. Bij mij is het glas nooit half leeg.”
 

Nachten wakker

Als Winkelhuis in 2010 opnieuw wethouder wordt komt hij zichzelf tegen, zowel bestuurlijk als privé. “Ik dacht door te kunnen gaan waar ik in 2006 was gestopt, maar dat was niet zo. Ik moest bijvoorbeeld leuke dingen gaan doen op facebook, maar ik wist toen helemaal niet wat facebook was. Ik werd ’s nachts badend in het zweet wakker. Dan ga je als wethouder dingen niet meer zakelijk beargumenteren, maar op je gevoel. Dat moet je als bestuurder niet doen. Je moet soms knetterhard zijn. En daar ben ik niet van.” Winkelhuis komt er steeds meer achter dat hij meer een volksvertegenwoordiger is dan bestuurder.

Voorkeurstemmen

Omdat het privéleven van Winkelhuis in die periode ook de nodige turbulentie kent, besluit hij halverwege de raadsperiode te stoppen als wethouder. “Het was een van de moeilijkste beslissingen die ik ooit genomen heb. Maar achteraf ook wel een van de allerbeste.” Deze moeilijke periode in de Oldenzaalse politiek heeft ook een louterende werking op Winkelhuis. Dusdanig, dat hij voor de verkiezingen van 2014 wel weer op de lijst van de WG wil. Op een onverkiesbare plek. “Ik zei: ik ga alleen weer in de raad als ik met voorkeurstemmen gekozen wordt.” Stemmenkanon Winkelhuis haalt 524 voorkeurstemmen, goed voor ongeveer 1 zetel.

In al die jaren dat hij raadslid of wethouder was heeft Winkelhuis ook de lokale politiek zien veranderen. Hij is nog van de school dat je problemen van meerdere kanten moet bekijken voor je een besluit neemt. “Ik vind ’t wel steeds lastiger worden dat de wereld nu anders in elkaar zit. Kijk naar Donald Trump in de VS, maar ook in Oldenzaal lopen er wel een paar rond die daar in meegaan. Dat voelt gewoon niet goed, maar daar heb je ’t wel mee te doen. Dat is de nieuwe wereld.”

‘Nooit meer 12 zetels’

Toegespitst op de situatie in Oldenzaal verwijst hij naar het succes van Solidair Oldenzaal. “We hadden één lokale partij en de mensen die geen vertrouwen hadden in de landelijke politiek stemden op die partij. Maar nu zijn er twee lokale partijen en hebben de mensen iets te kiezen. Dit betekent dat wij als WG nooit meer 12 zetels gaan halen.”

Vaak te lief?

Maar, had je deze politieke aardverschuiving aan zien komen?

“Nee! Ik had wel verwacht dat SO zou stijgen, zeker wel. Ik had gehoopt op 6 zetels voor ons en verwacht dat SO er 5 zou krijgen.” Zijn voorlopige analyse van de verkiezingsuitslag: “Er is natuurlijk veel gebeurd dat de kiezers ons aanrekenen, zoals de manier waarop de Omgevingsvisie naar buiten kwam.” Zijn partij moet zich volgens hem opnieuw uitvinden. ”Misschien zijn we vaak wel te lief. De bezuinigingen op de sport, bijvoorbeeld, daar was ik faliekant op tegen. Die hebben we gelukkig nog wel vooruit kunnen schuiven. Maar, ja, je moet wel een balans vinden. De OZB ging ook al omhoog. Dan is het water bij de wijn doen.” 
 

Kiezersbedrog

Je vertrekt nu wel op een precair moment, want jouw partij heeft maar liefst 5 zetels verloren en is niet meer de grootste.

“Ik heb vier jaar geleden al gezegd: Ik ga bij de volgende verkiezingen niet meer op de lijst staan, want dan ben ik 68. Daar was mijn club toen natuurlijk niet zo happy mee, maar het is een keer mooi geweest.” Winkelhuis weigerde ook principieel de rol als stemmenkanon met een onverkiesbare plek op de lijst. “Je kunt me onderaan zetten, maar je hebt maar ongeveer 200 voorkeurstemmen nodig voor een zetel. Die heb ik altijd. Ik vind het echt kiezersbedrog als je dan toch op de lijst gaat staan en geen zitting neemt in de raad.” 
 

Beetje schuldig

Ook na het verlies van vijf zetels en de winst van Solidair met vijf, staat Winkelhuis nog altijd achter die keuze. Al voelt hij zich er ook wel een beetje schuldig over. “Met mij op de lijst hadden we er zo maar een paar honderd stemmen bij kunnen hebben. Vier jaar geleden had ik 1666 stemmen. Dat zijn bijna drie zetels. Al hadden we er daar maar een of twee van overgehouden, dan was de balans met Solidair Oldenzaal alweer anders geweest.”

Winkelhuis hoeft zich er niet meer druk over te maken. Hij laat de analyses van de verkiezingsnederlaag en het bouwen aan een WG 3.0 graag over aan de nieuwe generatie. Al wil hij – op de achtergrond, samen met een paar andere ‘mastodonten’ – de lessen die hij leerde best delen. Maar er is vooral ook opluchting dat ’t vanaf dinsdagavond allemaal niet meer hoeft. “Als raadslid of wethouder sta je 24 uur per dag aan. Of ik nu in Leipzig was of in Praag; als ik bijvoorbeeld ergens een lantaarnpaal zag, die ik mooi vond, dan dacht ik altijd: Dat zou ook wel iets voor Oldenzaal kunnen zijn. Ik ben benieuwd of ik dat straks niet meer heb. Of ik een ander leven kan hebben.”

Inhoudelijke visie

Maar Henk Winkelhuis verlaat na 28 roerige jaren de Oldenzaalse politieke arena niet zonder nog één keer zijn hart te hebben gelucht over die andere grote passie in het leven: het onderwijs. In een lijvig stuk uit hij, met cijfers onderbouwd, z’n grote zorgen over de toekomst van het onderwijs in Oldenzaal. Hij beperkt zich daarbij niet tot de huisvesting, maar deelt – als onderwijsprofessional – ook onverbloemd zijn inhoudelijke visie op het onderwijs.

Inhoudelijke visie

Maar Henk Winkelhuis verlaat na 28 roerige jaren de Oldenzaalse politieke arena niet zonder nog één keer zijn hart te hebben gelucht over die andere grote passie in het leven: het onderwijs. In een lijvig stuk uit hij, met cijfers onderbouwd, z’n grote zorgen over de toekomst van het onderwijs in Oldenzaal. Hij beperkt zich daarbij niet tot de huisvesting, maar deelt – als onderwijsprofessional – ook onverbloemd zijn inhoudelijke visie op het onderwijs.

Integraal kijken

Toen eind vorig jaar in een raads-infobrief werd gezegd dat er integraal naar het onderwijs zou worden gekeken, greep Winkelhuis zijn kans. “Als raadslid ga je, als het over onderwijs gaat, over vier muren en een dak. Dat was voor mij met mijn onderwijsachtergrond natuurlijk superlastig.” Door dat ‘haakje’ in de raads-infobrief kon hij op de valreep kwijt wat hij al die jaren op z’n hart had. 

Politiek ‘testament’

In z’n politieke ‘testament’, dat als ingekomen brief op de agenda staat in de eerste vergadering van de nieuwe gemeenteraad, uit Winkelhuis onder meer zijn zorgen over de toekomst van ‘zijn’ school, de TCC-locatie Potskampstraat. “De locatie Potskampstraat had 1400 leerlingen in 2016. Dat aantal daalt in 2034 naar 768. Dat is bijna een halvering! Dat zijn de mensen die we straks nodig hebben. Want die staan aan het bed, die gaan de horeca in. Daar gaat iets niet goed! Als steeds meer kinderen theoretische vakken kiezen, gaan we daar over tien jaar machtig veel last van krijgen.” Zijn boodschap aan de nieuwe raad en het nieuwe college: “Zorg dat je het tij keert!”