Partijen azen op coalitieplek in Hengelo, maar ze houden de kaarten nog tegen de borst

Als de uitslag van gemeenteraadsverkiezingen één ding duidelijk maakt in Hengelo, dan is het wel dat de kiezer tevreden is over de koers van de huidige coalitie: BurgerBelangen, de VVD en D66 behouden hun zetels, terwijl het CDA er eentje bij krijgt. Fusiepartij GroenLinks-PvdA verliest wel een zeteltje.

Van winnaars tot verliezers, twaalf van de veertien lijsttrekkers waren donderdag aanwezig in de bibliotheek. Sebastiaan van der Pal (D66), naast raadslid ook ondernemer, had andere verplichtingen en Herbert Capelle van Hengelose Burgers was ook niet van de partij. 

De Hengelose politici werden door 1Twente-journalist Franklin Veldhuis in een serie korte gesprekjes aan de tand gevoeld. Er werd meteen gevraagd naar de voorkeuren voor een mogelijke coalitie, maar Jeffrey Scholten, lijsttrekker van BurgerBelangen (de grootste partij met 7 zetels), liet zich zoals verwacht niet in de kaarten kijken. 

De Hengeloër ging in op de verkiezingsuitslag en vindt daarin de bevestiging van het gevoerde beleid van de afgelopen vier jaar. Scholten is niet verrast dat zijn partij met zeven zetels de grootste is, vooraf zette hij in een prognose vol vertrouwen in op behoud van vrijwel alle zetels.

Overal actief en in de wijken

Hoe het komt dat BurgerBelangen het vertrouwen geniet? “We hebben vier jaar lang met het college mooie dingen gedaan. Hengeloërs zijn over het algemeen tevreden", zegt Scholten. “Met de BurgerBelangen-fractie zitten we ook goed in de wijken en zijn we overal actief.”

Afvalbeleid

Toch was er de afgelopen vier jaar volop kritiek op het afvalbeleid. Een nieuw systeem voor de inzameling van pmd bij hoogbouw via zakken verliep bijvoorbeeld niet zoals op de tekentafel was bedacht. Het zorgde voor meer afval op straat en bijplaatsingen.

“We hebben de afgelopen jaren veel discussies gehad over afval. Het inzamelsysteem is mislukt. Het werkt niet, maar dat hebben we nu hersteld. Vanaf 2027 gaan we over op een nieuw systeem", antwoordde Scholten.

Ook de Hengelose VVD blijft stabiel en is meer dan tevreden dat het vijf zetels behoudt. De liberalen wisten de positieve ontwikkelingen in de binnenstad met terugdringen van de leegstand en op het gebied van woningbouw onder leiding van VVD-wethouder Gerrits niet te verzilveren voor extra zetels.

“Ja, natuurlijk hoop je te groeien in zetelaantal, maar als je kijkt naar de landelijke trend voor de VVD, dacht ik écht: ik hoop dat dat niet doorzet naar Hengelo. Er zijn gemeenten die flinke klappen hebben gekregen", zegt lijsttrekker Mitchell Boers.

Compliment voor college

Als het gaat om het gevoerde beleid en de koers die gemeente vaart, dan pleit Boers voor continuïteit. Hij geeft die boodschap dan ook mee aan het volgende college. Daar kan de VVD'er overigens zelf onderdeel van zijn, want hij is namens zijn partij de wethouderskandidaat.

Over het doorzetten van de huidige koers zegt hij: “Ondernemers, bedrijven en woningcorporaties hebben behoefte aan duidelijkheid. We zijn nu een bepaald pad ingeslagen met elkaar; dan ga je daar niet ineens 180 graden draaien.”

Het CDA is de enige coalitiepartij die wel winst boekte: één zetel erbij voor lijsttrekker Ron Wesseling en zijn fractie: “Ik denk echt dat we dat met elkaar verdiend hebben. Het is heel mooi dat het CDA na vier jaar inzet voor Hengelo hiervan kan profiteren.”

Verrechtsing

Aan de andere kant van het politieke spectrum is er ook teleurstelling. GroenLinks-PvdA verliest een zetel en heeft nu vijf zetels net als de VVD.

Hoe het verlies van die ene zetel te verklaren is? Lijsttrekker Nicolien Boekhoudt wijst op landelijke trends: “We zien dat er steeds meer rechts wordt gestemd. Voor ons is dat lastig, maar we zijn nog steeds de tweede partij van Hengelo. De komende vier jaar gaan we met goede moed en veel energie aan de slag.”

Toch geven die vijf zetels geen zekerheid dat de partij weer mag meedoen in een nieuw college, maar die duidelijkheid hebben andere partijen ook nog niet. Alle kaarten worden de komende weken opnieuw geschud. Desondanks kijkt Boekhoudt vol vertrouwen naar de informatieperiode:

“Als tweede partij hebben we een goede positie. De afgelopen jaren hebben we laten zien wat we kunnen, zowel de PvdA als GroenLinks en nu doen we dat samen. Ik denk dat dit een goede uitgangspositie is. We zullen zien hoe het loopt, maar ik ben niet bang dat we buitenspel worden gezet.”

SP levert in

De SP levert opnieuw in, dat was in 2022 ook zo. De Socialistische Partij gaat 4 naar 3 zetels. Lijsttrekker Hugo Koetsveld had gehoopt op winst, maar zegt dat het lastig is om tegen landelijke trends in te roeien. “Je ziet dat de SP (en ook GroenLinks-PvdA) het toch wat teleurstellend doen. Ik denk dat we het in Hengelo nog relatief goed hebben gedaan.”

Koetsveld blijft positief ondanks de krimp. “Natuurlijk hoop je altijd dat je een zo progressief en links mogelijk geluid kunt laten horen in de gemeenteraad.”

Ook de PVV verliest een zetel. Lijsttrekker Jeanet Nijhof noemt de uitslag “zuur”, want in andere gemeenten in Twente groeide de partij juist. Desondanks blijft ze strijdbaar: “We gaan ons de komende vier jaar weer keihard inzetten.”

Ze pleit wel voor een rechtser college en spreekt als één van de weinige lijsttrekkers haar voorkeur uit: een coalitie bestaande uit vier partijen, BurgerBelangen, VVD, ANDERS! en FvD.

Recht doen aan kiezers

Nijhof motiveert haar keuze: “Kijk, de VVD heeft in percentage een beetje gewonnen. BurgerBelangen is gelijk gebleven en de andere twee zijn winnaars. Dan doe je recht aan de kiezers. Dit lijkt mij een sterke coalitie.”

Die uitspraak is voor SP’er Koetsveld, die ook aan tafel zit,  aanleiding om haar te onderbreken: “Iedere coalitie met een meerderheid doet recht aan de kiezer”, zegt hij.

Forum voor Democratie (FvD) boekte de grootste winst en groeit door van één naar drie zetels. Lijsttrekker Brian Geertshuis trekt de conclusie dat de boodschap van de partij aan kracht wint en ziet zelfs kansen om mee te besturen. “Met drie zetels kun je meer bereiken."

Wat het ook wordt, hij is blij straks niet meer alleen in de raad te zitten: “Ik ben wel wat gewend, maar vier jaar lang tegen de stroom in roeien is soms best uitdagend. Je leert er wel van. Ik ben blij dat er versterking komt.”

'Niet rechts en ook niet links'

Ook ANDERS! is bereid om plaats te nemen in het college. Of een coalitie nu over links of over rechts gaat, er wordt geen enkele partij uitgesloten: "Zoals je weet uit ons programma zijn wij ook niet rechts en ook niet links", zegt lijsttrekker Glenn Dedecker. 

"Wij maken keuzes die belangrijk zijn voor Hengelo. Ik denk dat iedereen die zometeen in de coalitie zit zoveel mogelijk van hun programma wil gaan realiseren. Dat is denk ik het belangrijkste."

Ook 50PLUS, dat met één zetel nieuw in de raad komt, staat open voor deelname aan een coalitie en daarin met iedereen samen te werken. "Als je in de politiek zit, dan moet je niemand uitsluiten. Of hij moet zo extreem zijn, ja dan niet", zegt lijsttrekker William ter Beek. 

Hij is blij met zijn zetel, al had hij er liever twee gehad:  “Beter één dan geen, maar wij komen van niks. Burgemeester Sander Schelberg zei gisteravond: Eigenlijk hebben jullie de grootste winst behaald."

Volt gaat verbinding zoeken

Voor enkele partijen is de uitslag zeer pijnlijk. De ChristenUnie verdwijnt uit de raad, Volt haalt geen zetel en ProHengelo verliest en gaat van 2 naar 1.

Volt wil over vier jaar een nieuwe poging doen. Waarom het niet gelukt is om Hengeloers warm te maken voor de boodschap van Volt? Lijsttrekker Malie Nijhuis: "Ik denk dat we op zich goed zichtbaar zijn geweest in Hengelo, maar we hebben nog wat te leren."

Wat beter kan, is contact met de inwoners. "We gaan de komende jaren werken aan een betere verbinding met inwoners. We moeten dichter bij mensen staan.”

ProHengelo blijft strijdbaar, ondanks het verlies. De partij houdt één zetel over om oppositie te voeren. Lijsttrekker Frank Peters kan moeilijk verklaren waar het is misgegaan:

"Ja, vertel het me maar, ik durf het niet te zeggen. Vier jaar lang hebben we écht goed oppositie gevoerd, waren we zichtbaar en hebben belangrijke onderwerpen opgepakt, verkeersveiligheid, afval, ratten, noem maar op. Wat moet je dan nog meer doen?”

'Vier lokale partijen is heel veel'

Peters dacht voorafgaande aan de verkiezingen dat zijn partij 5 zetels zou binnenslepen. Een overschatting? "Je moet er nooit vanuit gaan dat je verliest. Je gaat altijd uit van winst."

ProHengelo gaat ondanks die ene zetel door, maar de vraag is hoe de toekomst eruit ziet? Hengelo telt inmiddels vier lokale partijen. "Vier partijen is heel veel hè. Ik zag gisteren op Facebook een nieuwe club die zegt over vier jaar ook mee te doen, dus dan komt er misschien nog wel ééntje bij."

Peters is er heilig van overtuigd dat ProHengelo weer gaat stijgen in 2030 als er weer gemeenteraadsverkiezingen zijn. "Nee, jullie zijn nog niet van ons af."

In gesprek met de achterban

Ook voor de ChristenUnie verliepen de verkiezingen teleurstellend. Jarenlang zat de partij in de raad, maar de komende vier jaar niet. Wat nu?

“Ja, dat is de vraag. Als lokale afdeling doen we natuurlijk wel mee aan andere verkiezingen en ondersteunen we die ook”, zegt lijsttrekker Gerrit Jan de Wilde. “We gaan deze periode gebruiken om met onze kiezers en achterban in gesprek te gaan. Ik kan allerlei duidingen geven, maar zover zijn we nog niet.”

Hoe de nieuwe coalitie er moet gaan uitzien? De Wilde ziet het liefst dat het beleid van de afgelopen vier jaar wordt voortgezet en dat daar dus een nieuwe coalitie bij wordt gezocht die die lijn het beste kan doortrekken.

Als hij een keuze moet maken? De Wilde: “Dan wordt het de coalitie van de afgelopen jaren, maar dan ruilen we D66 in voor ANDERS!”

Frank Peters van ProHengelo ziet bij voorkeur een coalitie van vier partijen: “BurgerBelangen, VVD, CDA en GroenLinks-PvdA. Dat zijn 21 zetels, meer dan genoeg. Geen vijf wethouders dus, dat kost veel geld. Qua portefeuilleverdeling konden we jarenlang uit met vier; dat kan nu ook.”

Informateur gaat verkennen

Vrijwel meteen na de uitslag woensdag is er bij BurgerBelangen doorgeschakeld naar het regelen van een informateur. ROC-bestuurder Trudy Vos heeft die klus aangenomen en gaat de komende periode onderzoeken welke coalitie de beste kans van slagen heeft. 

1Twente blijft dat proces volgen. Wat de lijstrekkers belangrijk vinden voor Hengelo en wat zij op de viltjes hebben geschreven in het gesprek aan tafel, kun je lezen in een volgend artikel.