Boek Sekte met duivelsoren legt bloot waarom sektes vrij spel hebben

Nederland telt volgens het laatste onderzoek meer dan tweehonderd sektes, maar die rond Pater Pio in Tubbergen is extra pikant. Leidster 'Bid Trees' en enkele van haar secondanten werden immers al in de jaren negentig veroordeeld voor onder meer mishandeling. Uit gezamenlijk onderzoek door De Twentsche Courant Tubantia en RTV Oost bleek dat de misstanden daarna decennialang 'gewoon' konden doorgaan.

Onder de radar

De journalisten Maarten Schoon van Dagblad Tubantia en Jan Colijn van RTV Oost tekenen in hun deze week gepresenteerde boek 'De sekte met de duivelsoren' op hoe sektes onder de radar weten te blijven. Zo bleek dat er de afgelopen jaren meer dan twintig signalen waren van misstanden, maar leidde het niet tot ingrijpen.

Maarten Schoon: "Wat je in de praktijk vaak ziet, is dat organisaties heel erg op zichzelf werken. En dat ze uit oogpunt van privacywetgeving geen gegevens met elkaar delen. Het cruciale probleem is dat er daardoor geen totaaloverzicht is. Ooit kende Nederland het Meldpunt Sektesignaal, dat een dergelijk overzicht wél had, maar deze organisatie is om onbegrijpelijke reden wegbezuinigd. Het onvermijdelijke gevolg is dat sektes in ons land vrij spel hebben."

In het boek is ook veel aandacht voor de manier waarop slachtoffers in een sekte belanden. In dit geval het geloofsgenootschap rond leidster 'Bid Trees', die met haar rozenkrans zegt in contact te staan met de geest van de overleden Italiaanse heilige Pater Pio. Op die manier bepaalt 'De Pater' tot soms in het gekste detail wat de leden moesten doen.

Zo ontdekten de journalisten eerder al dat er minstens zeven doodzieke patiënten zijn overleden onder invloedssfeer van de Pater Pio-sekte. Een van hen moest niet alleen baden in thee, maar ook yoghurt met uien eten tegen de tumoren. Ook heeft een diabetespatiënt uit Volendam op dringend advies van Trees een donornier geweigerd. Volgens zijn behandelend artsen was zijn dood totaal onnodig.

Geraffineerd

"Wat we in dit boek onder meer duidelijk maken, is dat werkelijk iedereen in een sekte kan belanden. Ongeacht opleiding. Zo was zelfs een huisarts bestuurslid van de sekte. Maar ook ongeacht afkomst. Zo zag voormalig minister van Justitie wijlen Korthals Altes zijn stiefdochter in de sekte verdwijnen. Iedereen verkeert weleens in een kwetsbare fase in zijn of haar leven. Sekteleiders voelen dit feilloos aan en weten potentiële slachtoffers vaak op hele geraffineerde wijze in te palmen."

Naar aanleiding van eerdere reportages rond de Pater Pio-sekte werkt 'Den Haag' nu aan strengere wetgeving. Wat de journalisten toejuichen: "Uiteraard, vrijheid van godsdienst en vrijheid van meningsuiting staan in de Grondwet. Maar het gaat erom dat kwetsbare personen tegen zichzelf in bescherming moeten worden genomen. Frankrijk en Engeland kennen al wetgeving die sektes aan banden moet leggen en nu is die eindelijk ook voor Nederland in de maak."

Getraumatiseerde jeugd

De journalisten spraken met tientallen oud-leden en slachtoffers. Die blikten in bizarre verhalen terug op hun jaren in de sekte. Ze vertelden hoe ze als kind getraumatiseerd raakten. "Sommigen hebben tot op de dag van vandaag ernstige psychische problemen. Na jaren zwijgen - uit schaamte of angst - deden ze alsnog hun verhaal. Eigenlijk hadden ze allen dezelfde boodschap: dit mag nooit meer gebeuren."

Opvallend is overigens dat de regionale krant en de regionale omroep samen optrokken in hun berichtgeving. Jan Colijn: "Dat heeft ermee te maken dat we min of meer bij toeval gelijktijdig hoorden dat deze sekte nog altijd actief is. Waarop we besloten de krachten te bundelen. Het maatschappelijk belang gaat hier boven individuele journalistieke primeurs."

Probleem blijft actueel

‘Bid Trees’ is intussen 86 jaar en de sekte, die ooit tientallen volgelingen telde, is flink gekrompen. Coauteur Jan Colijn: "We hebben Trees vorig jaar uitgebreid gesproken. Ze zei toen dat ze niet het eeuwige leven heeft. Dat ze ook maar een gewoon mens is en dus ook gewoon doodgaat. We hebben haar uiteraard gevraagd of haar zoon straks haar levenswerk gaat voortzetten. Maar daar antwoordde ze ontwijkend op. Zei op z'n Twents: 'Dat is an 'n Poater'. Onder wiens leiding is nog onduidelijk, maar via-via horen we dat er wel degelijk aanwijzingen zijn dat de sekte straks verdergaat. Dit probleem blijft zodoende actueel."