Burgemeester Schelberg over emissies Hengelose asfaltcentrale: ‘We kunnen niet anders dan handhaven’

Na jaren van waarschuwingen en inmiddels voor 300.000 euro geïnde dwangsommen hangt de Asfalt Centrale Twente (ACT) nu een nieuwe dwangsom van maar liefst 1 miljoen euro boven het hoofd. Als de centrale niet snel voldoet aan de uitstootnormen, dreigt als uiterste middel zelfs het intrekken van de milieuvergunning.

Volgens Schelberg breekt nu zo langzamerhand een volgende fase aan. “Alle dwangsommen voldoen blijkbaar niet aan het tempo waarin de centrale de vernieuwingen of innovaties heeft toegepast. Daarom gaan we nu naar 1 miljoen euro.”

“Een dwangsom wordt vaak verward met een boete, maar dat is het niet", bedrukt de burgemeester. "Een dwangsom is er vooral bedoeld om niet te innen, maar om terug te gaan naar de beperkingen die de milieuvergunning oplegt.”

Deadline 1 maart

Voor 1 maart moet de asfaltcentrale alles op orde hebben. Dat is kort dag. Daarom heeft de directie uitstel aangevraagd tot 1 oktober. Schelberg zegt daarover best te willen nadenken, maar wil dan wel meer zekerheid dat ACT daadwerkelijk gaat voldoen aan de milieuvergunning. “Dan zou je kunnen denken aan 1 mei.”

Volgens de burgemeester is er nog geen volledige vergunning ingediend voor het aanbrengen van wijzigingen aan de centrale. “Dus eerst leveren, dan praten we verder.”

Schelberg beseft zelf ook dat het voor ACT een moeilijk proces is, maar wijst ook op de verantwoordelijkheid van het bedrijf richting de buurt. “ACT moet, net als elke andere asfaltcentrale in Nederland, aan de regels voldoen.”

Tegelijkertijd wijst hij nogmaals op de plicht van de gemeente om te handhaven. “We zijn begonnen in 2024, we zitten nu in 2026. Er is al heel veel tijd verstreken.”

Ondertussen is ook het geduld bij buurtbewoners op. Dat die vinden dat het niet snel genoeg gaat en dat het vervolgens botst doordat de ondernemer aangeeft toch meer tijd nodig te hebben, is iets dat de burgemeester herkend en begrijpelijk vindt. "We moeten elkaar dus uitleggen dat zo'n proces nou eenmaal lang en moeilijk is."

Geen gezondheidsrisico's

Volgens de GGD is er op dit moment geen sprake van een direct gezondheidsrisico, maar de gemeente wil desondanks dat de regels worden nageleefd. Maar als er geen urgente risico’s zijn, waarom geeft de gemeente de ondernemer dan niet wat extra tijd, zeker als die aangeeft de oplossing te hebben voor de problematiek?

“Het gaat erom wat er uitgestoten mag worden en wat niet,” zegt Schelberg. “Ook als de GGD zegt dat er geen gezondheidsrisico’s zijn, moet men voldoen aan de milieuvergunning.”

Vooral de overlast die bewoners ervaren, zoals geurhinder, blijft een heikel punt. Wat geuroverlast betreft zegt Schelberg dat het moeilijk te beoordelen is wat mensen daadwerkelijk ervaren. Hij roept ACT daarom op om een ‘goede buur’ te zijn en in gesprek te blijven met omwonenden, bijvoorbeeld over productietijden om de overlast tot een minimum te beperken.

Aangepast bestemmingsplan

In 2011 liet de gemeente een groot milieu-effectenonderzoek uitvoeren. Daaruit bleek op dat moment eveneens dat er geen gezondheidsrisico’s zijn, maar ook dat de industrie te dicht bij de bebouwing ligt. 

“Na 2011 hebben we het bestemmingsplan aangepast, zodat uitbreiding van zware industrie op die plek niet meer kan.”

In 2023 verscheen ook het rapport Industrie en Omwonenden van de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Een belangrijke conclusie was dat omwonenden van industriële bedrijven onvoldoende worden beschermd.

Overheden en bedrijven richten zich vooral op het naleven van vergunningen, terwijl de werkelijke gezondheidseffecten voor bewoners nauwelijks centraal staan. Daardoor blijft de spanning bestaan tussen economische belangen en leefbaarheid.

Spanningsveld industrie en wonen

Dat dilemma erkent Schelberg. “We leven met elkaar op een heel klein stukje land. In de ideale situatie wil je deze combinatie van industrie en wonen misschien niet. Dat we bij het Twentekanaal watergebonden industrie hebben én mensen die daar in de buurt wonen, dat is een dilemma dat we met elkaar hebben.”

Aan de ene kant speelt het belang van inwoners, aan de andere kant heeft ACT rechten om te produceren. “Daar zit ook het dilemma dat de onderzoeksraad beschrijft.”

Dat de directie van ACT oproept om samen te werken, is wat volgens Schelberg juist al jaren wordt gedaan met zowel inwoners als het bedrijf, en in alle transparantie.

“Binnen dit bijzondere handhavingstraject staat samenwerking voorop, maar wel binnen ieders verantwoordelijkheid. ACT moet leveren, bewoners hebben soms wat geduld nodig, maar de gemeente moet handhaven.”

Economische belangen

Maar houdt de gemeente wel genoeg rekening met de belangen van een groot bedrijf in de regio? En betekent niet dat het opleggen van hoge boetes juist kan betekenen dat het de investeringen in oplossingen remt? Kortom: komt een bedrijf daarmee niet klem te zitten? 

"Als je zo'n groot bedrijf bent, heb je ook grote verantwoordelijkheden”, zegt Schelberg. Hij wil het graag omdraaien: "Moet een groot bedrijf anders gehandhaafd worden dan een klein bedrijf? Nou ja, ik denk eerder omgekeerd. Misschien heeft een groot bedrijf met inderdaad zo'n 800 medewerkers juist maatschappelijke verantwoordelijkheid."

Boodschap aan ACT

Welke boodschap heeft Schelberg aan de ACT: "Voldoe aan de milieuvergunning, maar dat is wat wij herhaaldelijk zeggen. Spreek goed met je buurt, niet alleen nu, maar ook straks. Je bent verplicht naar je noabers wat mij betreft om een goede buur te zijn.”