Patrick (alleenstaande vader van drie tieners) en Roy en Saskia (stel met vier jonge kinderen) woont al jaren op chaletpark De Waarbeek. Anderhalve week geleden schreven we dat Welbions hun gevallen niet urgent genoeg vindt om hen voorrang te verlenen bij het toekennen van een sociale huurwoning. Als Hengeloërs worden ze echter ook nog eens benadeeld door hun eigen gemeente, aldus Patrick*.
"Mensen van buiten Hengelo maken met het drie jaar geleden ingevoerde regionale woonruimteverdeelsysteem veel meer kans op een woning dan Hengeloërs zelf."
Hij doelt op het platform woninghuren.nl. Daar vind je alle beschikbare huurwoningen van dertien woningcorporaties in Twente en de Achterhoek. Klinkt praktisch, maar volgens de Hengeloër zit er een weeffout in het verdeelsysteem.
Hij haalt percentages uit de jaarcijfers van Welbions aan: "Tot 2023 ging ongeveer 10 procent van de vrijkomende sociale huurwoningen in Hengelo naar woningzoekenden van buiten de stad. In 2023, na de invoering van woninghuren.nl, veranderde die verhouding ingrijpend. Bijna de helft van de beschikbare woningen werd toegewezen aan mensen uit andere gemeenten. In absolute aantallen gaat het om honderden woningen."
In theorie is die nieuwe opzet overzichtelijk: één platform, één inschrijving en iedereen uit die dertien gemeenten kan reageren. Maar er is een belangrijk verschil tussen Hengelo en veel andere gemeenten in de regio, vertelt Patrick: "Hengelo werkte jarenlang met een systeem op basis van inschrijfduur. Wie langer stond ingeschreven bij Welbions maakte meer kans op een woning."
De woningnood is een van de thema's waarvan de gemiddelde Hengeloër zegt: 'Politiek, doe er iets aan!'. Dat blijkt uit een enquête die 1Twente onlangs heeft gehouden. Na afval, veiligheid en onderhoud stond het thema 'wonen' op plek 4. Liefst 35% van de 743 ondervraagden gaf aan dat er meer aandacht moest zijn voor dit thema. Reken maar dat de politieke partijen het onderwerp daarom aanstippen in hun verkiezingsprogramma.
Inwoners betaalden jaarlijks inschrijfgeld om hun wachttijd op te bouwen en te behouden. In veel andere Twentse gemeenten werd gewerkt met loting. Daar speelde opgebouwde inschrijfduur nauwelijks of geen rol bij toewijzing. En dat verschil nekt de Hengelose wachtenden nu. Daarbij: Hengelo werkt nog steeds met inschrijfduur, terwijl andere gemeenten loting hanteren.
Patrick gaat verder: "Er is besloten om de inschrijfduur van woningzoekenden uit andere gemeenten volledig mee te nemen bij toewijzing van woningen in Hengelo, ook als zij vóór invoering niet stonden ingeschreven bij de Hengelose woningcorporatie. Ik heb mij in januari 2023 ingeschreven als woningzoekende in Hengelo. Als dit regionale systeem niet was ingevoerd, had ik alleen concurrentie gehad van andere Hengeloërs, maar nu hebben we ineens te maken met concurrentie van inwoners uit andere gemeenten die hier voorrang krijgen."
Als Hengelo ook zou werken met loting, dan zou inschrijfduur minder doorslaggevend zijn. "Regionale samenwerking op zich is prima, maar het gaat fout door de combinatie van systemen en de eerder gemaakte keuzes."
Waar voorheen ongeveer één op de tien woningen naar iemand van buiten de stad ging, was dat in 2023 bijna één op de twee en in 2024 één op de drie. De gevolgen zijn desastreus voor Hengeloërs als Patrick en tal van z'n buren op De Waarbeek en elders in de omgeving, die wachten op een sociale huurwoning in Hengelo.
1Twente heeft Welbions en de gemeente Hengelo gevraagd om een reactie op dit verhaal. Vanwege vakantie van de best ingevoerde medewerkers bij beide organisaties komt een uitgebreide reactie pas na het weekend. Wel zegt Welbions nu al het volgende: 'Het klopt dat er woningen in Hengelo worden verhuurd aan mensen uit andere gemeenten. Hetzelfde geldt andersom ook; mensen uit Hengelo verhuizen naar andere gemeenten. Dankzij een in 2024 gestarte pilot bij WoningHuren.nl om voorrang te verlenen aan lokale woningzoekenden hebben inwoners uit Hengelo meer kans op een woning in de eigen gemeente.'
1Twente wil graag weten of Welbions dit kan onderbouwen met cijfers. Met andere woorden: Is de uitstroom van Hengelose woningzoekenden naar andere gemeenten vergelijkbaar met de instroom van buiten Hengelo naar woningen in Hengelo? Daarnaast wil 1Twente graag weten of Welbions het beeld herkent dat het aandeel woningen dat naar woningzoekenden van buiten Hengelo ging sinds de invoering van het regionale systeem is toegenomen en of dat effect vooraf in beeld was bij de invoering van woninghuren.nl?
Wordt vervolgd.
"Als jaarlijks ongeveer 1.100 sociale huurwoningen opnieuw worden verhuurd en er circa 4.200 actieve woningzoekenden in Hengelo zijn, dan heeft het percentage toewijzingen aan woningzoekenden van buiten de stad direct invloed op de wachttijd. Bij 10 procent toewijzing aan niet-Hengeloërs bedraagt de wachttijd ongeveer vier jaar, bij 35 procent loopt die op naar bijna zes jaar. En dat laatste is nu dus het geval."
Voor inwoners die jarenlang inschrijfgeld (35 euro per jaar) betaalden om in Hengelo wachttijd op te bouwen, betekent dit dat hun opgebouwde positie minder zekerheid biedt dan voorheen: "We hebben het over een aantoonbare verlenging van de wachttijd en een kleinere kans op toewijzing", aldus Patrick. Schrale troost: om ingeschreven te staan op woninghuren.nl betaal je niks.
De Hengeloër vraagt zich af of het rechtmatig is wat hier gebeurt: "En zijn de gevolgen van die keuze, een aantoonbare verlenging van de wachttijd voor Hengelose woningzoekenden, vooraf voldoende in beeld gebracht en meegewogen? Regionale samenwerking kan logisch en wenselijk zijn, maar de cijfers laten zien dat die samenwerking ongewenste effecten heeft, in elk geval voor de Hengelose woningzoekende."
Lokale partij ANDERS! (voorheen Lokaal Hengelo) heeft afgelopen vrijdag schriftelijke vragen ingediend over dit onderwerp: 'In de prestatieafspraken (de wettelijk verplichte overeenkomst tussen woningcorporatie Welbions, gemeente en huurdersorganisatie Ookbions over het lokale volkshuisvestingsbeleid, red.) is vastgelegd dat het college tweemaal per jaar de slaagkansen van verschillende doelgroepen monitort, waaronder expliciet de kansen van Hengelose woningzoekenden, en waar nodig bijstuurt binnen de wettelijke kaders. Tegen deze achtergrond wensen wij nadere duidelijkheid over de effecten van het regionale systeem, de invulling van de regierol door het college en de informatievoorziening aan de raad", aldus raadslid Glenn Dedecker.
Patrick snapt dat het moeilijk is om een systeem te ontwikkelen, waarmee iedereen tevreden is en wil de zwartepiet ook niet alleen bij de wooncorporaties neerleggen. Ook overheden en factoren als stikstof, netcongestie en krapte op de arbeidsmarkt spelen een rol: "Uiteindelijk is er natuurlijk te weinig gebouwd. Er wordt nu weliswaar een inhaalslag gemaakt, maar voor gezinnen en gescheiden ouders met kinderen zoals ik zijn veel van de huidige woningen te klein. Het zijn vooral veel eenpersoons- en tweepersoonshuishoudens. En als het groter wordt, is het al snel weer te duur voor één inkomen."
* De achternamen zijn bekend bij de redactie