Uitstel nieuwbouw: zorgcomplex in Enschede moet verouderde vleugel binnen twee jaar écht verlaten (en anders zwaait er wat)

De Enschedese zorginstelling is al jaren druk met de ontwikkeling van Woonpark De Posten. Het oude complex wordt zogezegd 'toekomstbestendig' gemaakt. De ronde vleugel is inmiddels gerenoveerd en omgedoopt tot De Bloemenhof. Ook zijn er met de gemeente afspraken over de ontwikkeling van een nieuwe ontmoetingsplek voor senioren en buurtbewoners. En de derde belangrijke ontwikkeling is de sloop en vervangende nieuwbouw van de zogeheten 'rechte vleugel' aan de noordzijde.

Brandveiligheidseisen

Ooit was het idee om de rechte vleugel, net als de Bloemenhof, te renoveren. Daarvan is in 2018 al afgezien. Er werd een nieuw plan ontwikkeld, waarbij twee nieuwe wooncomplexen de oude vleugel vervangen. Maar voordat zo'n plan van de tekentafel tot realisatie komt, gaat daar een hele tijd overheen. Ondertussen blijft investeren in de 'oude' huisvesting noodzakelijk. Afgelopen jaren heeft de Brandweer Twente meermaals controles uitgevoerd en vastgesteld dat de rechte vleugel van De Posten niet voldoet aan alle brandveiligheidseisen.

Kort gezegd komt het erop neer dat er onvoldoende brandcompartimenten zijn. Dat zijn als het ware afgebakende gedeeltes binnen een gebouw, die zo ontworpen zijn dat - in het geval van brand - de verspreiding van rook, vuur en hitte wordt vertraagd. Zonder voldoende compartimenten zal de schade bij een brand groter zijn, is er minder tijd voor evacuatie en wordt het voor de brandweer moeilijker om het vuur te bestrijden. 

Aannemer gevonden, maar uitstel nodig

In 2023 heeft De Posten een plan van aanpak opgesteld met aanvullende brandveiligheidsmaatregelen. Met akkoord van de brandweer heeft de gemeente de zorginstelling destijds tot 31 december 2025 de tijd gegeven om de nieuwbouw (en dus de ontruiming van de oude vleugel) rond te krijgen. Maar de nieuwbouw heeft echter vertraging opgelopen. Vorige maand zaten de zorginstelling en de gemeente met elkaar om tafel. In dat gesprek is kenbaar gemaakt dat er een aannemer is gevonden voor de realisatie van de twee nieuwe gebouwen. Een harde eis in de bouwafspraken is dat de nieuwbouw voor 31 juli 2027 is afgerond, maar veel eerder dan dat is 'niet realistisch'.

Vervolgens zal De Posten nog de gebouwen moeten inrichten en bewoners vanuit de oude gebouwdelen moeten verhuizen. In een brief aan het college schrijft de zorginstelling dat op korte termijn wordt gekeken wat nodig is om de beheersbaarheid en bestrijdbaarheid van brand tot die tijd op een acceptabel niveau te houden. 'Wij zijn bereid om, ondanks de korte levensduur van het huidige gebouwdeel, hierin te gaan investeren, mits dit realistisch is, aangezien het gaat om maatschappelijk geld', staat in de brief.

Extreem lange hersteltermijn

De Posten heeft de gemeente dus opnieuw om uitstel gevraagd van handhaving op de brandveiligheidseisen. Het college van B&W heeft besloten om dat uitstel te verlenen. Volgens het college is het veilig vluchten van bewoners bij brand voldoende gewaarborgd door aanvullende maatregelen. Het laten voldoen aan de wettelijke eisen, ofwel voldoende brandcompartimenten, vraagt volgens het college om een investering die buitenproportioneel is met oog op de nieuwbouwplannen. Volgens de planning beginnen de eerste bouwwerkzaamheden nog deze maand.

Maar het is wel de laatste keer dat er een verlenging mogelijk is. Als pressiemiddel legt het college een last onder dwangsom op. Dat houdt in dat als de oude vleugel na 31 december 2027 nog steeds wordt bewoond (en nog altijd niet voldoet aan de brandveiligheidseisen), er een boete wordt opgelegd. Hoe hoog die boete is, is nog niet bekend. "In algemene zin is het uitgangspunt dat de hoogte van een dwangsom in redelijke verhouding staat tot de ernst van de overtreding", aldus een gemeentewoordvoerster. "En dat van de hoogte een zodanige ‘prikkel’ moet uitgaan, dat men de opgelegde last nakomt en dat we daarmee voorkomen dat we de dwangsom uiteindelijk moeten innen/verbeuren." 

Overigens is het zeer ongebruikelijk dat gemeenten een last onder dwangsom opleggen met zo'n lange hersteltermijn, namelijk twee jaar. Volgens het college is dan ook het risico dat dit leidt tot precedenten bij andere zaken of projecten.