Het verhaal van Evelien over Pater Pio opende deuren: 'Er is veel in gang gezet'.
Haar gezicht betrekt als ze voor de sekteboerderij staat. Ze reed er vaak langs, maar nu is Evelien Vaags voor het eerst terug op de plek van haar traumatische herinneringen. Met betraande ogen: "Op weg hiernaartoe kreeg ik al buikpijn." Dit was één van de verhalen die Overijssel dit jaar bezighielden.Staand voor de boerderij aan de rand van Tubbergen krijgt ze het zichtbaar te kwaad. Als kind was Evelien onderdeel van de Pater Pio-sekte.
'Eindeloos bidden'
"Ik heb hier weliswaar nooit gewoond, maar er wel heel wat uren doorgebracht. Met eindeloos bidden. En ik zie mezelf daar nog zo in de tuin werken", wijzend naar de overkant van de weg. "Onkruid trekken met mijn blote handen, dat soort dingen. Eenvoudige klusjes. Maar wel urenlang. In het begin was het hier nog wel leuk op de boerderij. Het was zelfs oprecht gezellig. Maar op een bepaald moment sloeg dat om. Je kon geen kind meer zijn. Kreeg allerlei opdrachten. Er moest altijd gewerkt en gebeden worden. Trees gaf die opdrachten dan door, maar alles moest in naam van De Pater."
Gezicht van de sekte
Nadat andere sekteleden anoniem hun verhaal vertelden, koos Evelien ervoor dat in alle openheid te doen. Waardoor ze uitgroeide tot hét gezicht van de Pater Pio-sekte, het genootschap dat eerder dit jaar uitgebreid in het nieuws kwam met misstanden. Aan het licht gebracht na gezamenlijk onderzoek door RTV Oost en Dagblad De Twentsche Courant Tubantia.
Psychische terreur, kindermishandeling, lijfstraffen, duiveluitdrijving en doodzieke patiënten die zijn overleden onder invloedssfeer van sekteleider Trees. De intussen 86-jarige vrouw uit Tubbergen zegt met haar rozenkrans in contact te staan met de geest van de overleden Pater Pio. Deze overleden Italiaanse heilige bepaalt zo op zijn beurt alles wat er gebeurt.
Evelien is de dochter van Betsie, een psychiatrisch patiënt bij wie ooit in de sekte duivelsoren zouden zijn geknipt. Ze houdt er een positief gevoel aan over dat ze naar buiten trad met haar verhaal.
Al werd haar dat niet door iedereen in dank afgenomen. "Ik kreeg haatberichten van mensen die ook ooit in de sekte zaten. Die vonden dat het belachelijk dat ik herkenbaar in beeld kwam. Dat ik het voor de aandacht had gedaan. Maar met een zwart balkje voor onze ogen gaan we de wereld niet veranderen."
Het goede gevoel overheerst. "Dat ik mijn verhaal heb verteld, heeft namelijk ook veel in gang gezet. Met name politiek gezien. Sinds dit jaar wordt er eindelijk concreet gewerkt aan strengere wetgeving rond sektes. Als er ook maar één iemand dergelijk leed kan worden bespaard, is alles niet voor niets geweest.’
Brandbrief
Het was burgemeester Anko Postma, die dit jaar een belangrijke rol speelde bij het op de politieke kaart zetten van de sekteproblematiek. Onder zijn regie stuurden de veertien Twentse burgemeesters een brandbrief naar Den Haag.
Een van de inspiratiebronnen voor Postma was de reconstructie, gemaakt door RTV Oost en De Twentsche Courant Tubantia. Daaruit bleek dat er de afgelopen jaren circa twintig concrete signalen waren van mogelijke misstanden, maar dat niemand ingreep. "Die reconstructie maakte juist zo inzichtelijk dat we meer regie nodig hebben. Om zo te voorkomen dat meerdere instanties los van elkaar werken, waardoor een compleet overzicht op zo'n besloten groepering ontbreekt."
Achter de voordeur
Kort na zijn aanstelling in september 2023 hoorde Postma voor het eerst van de Pater Pio-stichting. Maar wat zich achter de voordeur afspeelde, moest hij uit de media vernemen.
Na de publicaties meldden mensen zich spontaan bij hem. "Zowel slachtoffers als mensen die in het verleden op een andere manier bij deze stichting waren betrokken."
Terugblikkend noemt hij de hele affaire pijnlijk en schrijnend. "Met name voor de mensen die er zoveel jaren aandacht voor hebben gevraagd en zich vaak heel erg alleen en niet-gehoord hebben gevoeld."
Vraagbaak burgemeesters
Postma is het afgelopen jaar benaderd door collega-burgemeesters die ook met een sekte te maken kregen. "Meerdere keren zelfs. Voor advies: goh, hoe heb jij dat aangepakt? Of ik daarmee een vraagbaak ben weet ik niet, maar de collega's weten me wel te vinden."
Den Haag aan zet
Wat hem betreft, is nu Den Haag aan zet. Om het probleem van besloten groeperingen aan de voorkant aan te pakken, in plaats van achteraf. In dat verband pleit hij voor de terugkeer van een sektemeldpunt, naar voorbeeld van het eerder wegbezuinigde Sektesignaal.
Postma hoopt bovendien op steun vanuit andere regio's. Om samen een vuist te kunnen maken richting de landelijke politiek. "Ik verwacht van die landelijke politiek dat er sterkere, betere wetgeving komt. Zodat we eindelijk écht iets kunnen doen aan dergelijke groeperingen."
Levens verwoest
Evelien is blij met alle ontwikkelingen. Wat ze tegen Trees zou zeggen als Trees nu voor haar zou staan? Geëmotioneerd: "Dat Trees héél veel levens heeft verwoest. Ik heb hier nooit een leven gehad. Je identiteit werd compleet afgepakt. Van de volwassenen net zo goed. Je doet dingen die je niet wil. Dat is het enge eraan. Je wordt zo gehersenspoeld en gemanipuleerd, écht gevaarlijk."
HEILIG GELOOF IN TREES
De leden die uit de sekte zijn gestapt, mogen dan meerdere verhalen over misstanden hebben verteld, de mensen die nu nog deel uitmaken van het genootschap houden een heilig geloof in hun leidster Trees. Een van de bestuursleden meent dat al die gruwelverhalen van ex-sekteleden vooral één grote wraakactie zijn.
"De mensen die hier zijn vertrokken, hadden stuk voor stuk een dubbele agenda. Dan vertelden ze bijvoorbeeld dat ze een medische kwaal hadden, maar dan vertelden ze er niet bij dat ze in hun huwelijk vreemdgingen. En 'De Pater' heeft zoiets uiteraard meteen door en geeft dat dan door aan Trees, die fungeert als zijn instrument. Dan vallen die mensen dus door de mand en vertrekken ze. Maar dat zeggen ze er dan niet bij. 'De Pater' liegt nooit!"
Download onze app
