Twentse fracties GroenLinks-PvdA lobbyen voor gratis openbaar vervoer voor minima: 'Eenzaamheid kost samenleving óók geld'

In de veertien Twentse gemeenteraden hebben lokale PvdA en GroenLinks-fracties moties ingediend om hun gemeentebestuur op te roepen om onderzoek te doen naar gratis openbaar vervoer voor minima en daarbij regionaal de samenwerking op te zoeken. In veel raden werd de motie niet aangenomen, maar in Hengelo wel. "We waren eerlijk gezegd best verbaasd dat de motie werd aangenomen", zegt Nicolien Boekhoudt eerlijk. 

Scholten: 'Motie komt te vroeg'

Wethouder Harry Scholten gaf tijdens de raadsvergadering aan dat ze voor dit onderwerp echt bij de provincie moeten zijn. Daar zijn ze nog bezig met een klanttevredenheidsonderzoek, waaruit meer duidelijk moet worden, ook wat betreft gratis ov voor minima. “De motie komt nu nog te vroeg”, zei Scholten daarom tijdens de raadsvergadering van afgelopen maand. 

Boekhoudt: 'We moeten dit samen doen'

Volgens Boekhoudt kwam die motie juist op tijd, om het vervolgens op deze manier regionaal aan te pakken. “Ik vind Hengelo natuurlijk geweldig, maar wij zijn niet de grootste gemeente van Twente. Dus is het van belang om samen op te trekken”, zegt Boekhoudt. Met de aangenomen motie onder de arm moet het college nu naar Zwolle om de wens van de Hengelose raad daar uit te spreken. 

Het openbaar vervoer is voor veel mensen te duur. Afgelopen maand hield Arriva een speciale actie, waarbij reizigers twee euro betaalden voor een busrit binnen Almelo, Hengelo en Enschede. Zo'n op het oog sympathieke actie zet volgens de raadsleden geen zoden aan de dijk. "Het is alsnog een te hoge drempel. Dan betaal je alsnog zo een paar euro om ergens te komen." 

Geen vervoer

Volgens Kennisinstituut voor Mobiliteit (KIM), onderdeel van het Ministerie van Waterstaat en Infrastructuur, ervaart tien procent van de Nederlandse volwassenen moeite met het betalen van de kosten voor mobiliteit. Één tot vijfeneenhalf procent van de Nederlanders laat bepaalde activiteiten, zoals bijvoorbeeld het bezoeken van familie achterwege, omdat ze het vervoer niet kunnen betalen.

Volgens het rapport gaat dat om tussen de 150.000 en 765.000 mensen. Eén van de oplossingen die het rapport oppert is het goedkoper of gratis maken van ov voor deze doelgroep. "Mensen met een gevulde portemonnee kunnen natuurlijk gemakkelijker gebruik maken van het ov of een taxidienst of hebben een groot sociaal netwerk waarop ze kunnen bouwen. Er zijn echter ook veel mensen die deze luxe niet hebben", zegt Mooijman.  

'Trek als regio één lijn'

Afzonderlijke gemeenten hebben al eigen regelingen voor mensen met een laag inkomen. In Hengelo kunnen ouderen met een laag inkomen een buspas aanvragen, waardoor ze na 9.00 uur gratis met de bus kunnen. Maar er zijn ook gemeenten in Twente waar dit niet geldt. Ook kunnen minima in bepaalde gevallen een speciale buspas aanvragen. Busvervoerder Arriva biedt gemeenten de mogelijkheid om dit voor hun bewoners aan te bieden, maar de gemeente moet dan de portemonnee trekken. Iedere gemeente doet het weer anders:  "Het is goed om als regio één lijn te trekken en dit samen op te pakken met de provincie", zegt Mooijman.

Toch is gratis openbaar vervoer regelen voor alle minima natuurlijk niet gratis: dat geld moet ergens vandaan komen. "Natuurlijk klopt dat. We weten ook dat het geld kost, maar je bespaart er ook wat mee. Heel cru gezegd kost eenzaamheid de samenleving óók geld. En het is niet alleen een uitgestoken hand naar de doelgroep, maar het geeft het openbaar vervoer ook meteen meer smoel." 

Opgeheven bushaltes

Steeds meer haltes en zelfs complete buslijnen worden momenteel opgedoekt bij gebrek aan passagiers. In het Twentse buitengebied, maar ook in steden als Hengelo. In de Berflo Es en Klein Driene zijn een paar stops geschrapt, want er waren te weinig reizigers die instapten.  

De Tweede Kamer kwam eerder dit najaar met een initiatiefvoorstel om provincies de mogelijkheid geven zelf een vervoersbedrijf op te richten. Te vergelijken met een concessiemodel, waarbij vervoersbedrijven zichzelf moeten inschrijven. Hierdoor krijgt de provincie meer zeggenschap en speelt winst een minder grote rol. 

Naar aanleiding van dit initiatief heeft Gedeputeerde Staten van Overijssel een motie aangenomen die oproept om te onderzoeken of er een eigen provinciaal vervoersbedrijf opgericht kan worden. Deze resultaten moeten in het tweede kwartaal van 2026 worden aangeleverd aan Gedeputeerde Staten.  

Onderzoek

Is het de opmaat naar gratis openbaar vervoer voor iedereen? "Nee", zegt Mooijman, "Als je dingen gratis maakt, gaan mensen het ook minder waarderen. Gratis voor minima vind ik echt iets anders dan gratis voor alles en iedereen."