Foutje, bedankt! Hengelo kocht 55 stadsjournaals niet voor 145.000 euro, maar voor een kwart van dat bedrag

In een brief bracht het college van B en W de gemeenteraad drie weken geleden op de hoogte van de uitkomst van een onderzoek van Museum Hengelo naar de waarde van de filmcollectie van Rientjes. 'Die is van grote waarde en zou dan ook behouden moeten blijven voor de stad', zo luidt de conclusie van de onderzoekers. 

In dezelfde brief refereerde het college aan de aankoop van een klein deel van die collectie zestien jaar geleden: “In 2009 heeft de gemeente 55 afleveringen van het Stadsjournaal over de periode 1969-1999 en een aantal documentaires van Frans Rientjes aangekocht voor een bedrag van 145.000 euro,” schreef B en W.

Rientjes, die met genoegen kennisnam van de uitkomst van het onderzoek door Museum Hengelo fronste echter de wenkbrauwen bij het lezen van het genoemde bedrag. Dat komt namelijk bij lange na niet in de buurt van de aankoopprijs destijds. Integendeel. “Het was 35.000 euro bruto voor de jaren 1969 tot en met 1999 en waarschijnlijk nog een stukje van 2000," weet Rientjes zich zelf te herinneren. "En dat voor 31 jaar aan de inzet van apparatuur en massa’s film”, zegt hij. 

De stadsfilmer wijst daarnaast op de inflatie in de jaren daarna: “Van 2000 tot nu bedraagt die 75 procent. Dat weten maar weinig mensen.” Met andere woorden: omgerekend naar de huidige tijd zou de collectie goud waard zijn.

Archiefonderzoek

Het genoemde gedrag in de brief van B en W is voor Rientjes aanleiding om contact met de gemeente op te nemen en ook 1Twente stelt er ruim twee weken geleden vragen over. De gemeente  duikt daarop de boeken in om de juiste feiten boven water te halen en inderdaad: het bedrag dat in de brief genoemd waarvoor een deel van de filmcollectie van Rientjes zou zijn aangeschaft, klopt niet, zoals in de brief van 11 november staat.

"Door archiefonderzoek is gebleken dat deze informatie niet volledig is. De gemeente heeft niet zelf de collectie aangekocht maar Museum Hengelo hier een subsidie voor verleend. Onderdeel van deze subsidie was de verwerving van 55 afleveringen van de collectie Rientjes en de daarnaast de verwerving van twee andere collecties. Totaal voor 45.000 euro," schrijft het college deze week in een corrigerende brief aan de gemeenteraad.

Naast de Stadsjournaals van Rientjes werden voor het genoemde bedrag dus nog twee andere collecties aangekocht.

Een ton voor digitalisering

De gemeente heeft daarnaast, als onderdeel van de subsidie aan Museum Hengelo, destijds een ton beschikbaar gesteld om de collecties te digitaliseren en te ontsluiten, dat maakt samen wél 145.000 euro. Het gesubsideerde bedrag klopt dus onder de streep, maar dat is niet het bedrag dat de stadfilmer zelf voor het aangekochte deel van zijn collectie heeft gehad.

Nieuwe brief

Het college van B en W verduidelijkt deze week in een nieuwe brief aan de gemeenteraad het één en ander:  Rientjes, die zelf ook aan de bel trok bij de gemeente, kan er inmiddels hartelijk om lachen. Hij maakt er een ludieke opmerking over: “Waar kan ik het bedrag van 145.000 euro ophalen dat ik heb gekregen? Dan kan het hele jaar de vlag uit. En nog veel langer.”

In 2022 en 2024 deed Rientjes overigens een poging om zijn filmcollectie vanaf het jaar 2000 te behouden voor de stad. Bij de motiemarkt van 2022 en 2024 kreeg hij van een aantal partijen steun voor dat plan. Die dienden een motie in om te zorgen dat de gemeente geld zou uittrekken voor een vervolgaankoop. De voorstellen haalden het niet, waarop Rientjes zijn werkzaamheden enige tijd stopte uit teleurstelling. Inmiddels is de filmer weer volop actief in de stad.

Waarde van de filmcollectie

Museum Hengelo taxeert de marktwaarde van de filmcollectie in het onderzoek, met een totaal van 390 uur uniek beeldmateriaal, op 50.000 tot 150.000 euro. Rientjes zelf noemde in 2022 een bedrag van 120.000 euro.

Hoe nu verder?

Hoe het nu verder moet? De onderzoekers van het rapport doen onder meer de aanbeveling om maatschappelijk draagvlak te creëren: "Verken de mogelijkheden om de gehele Hengelose bevolking en alle Hengelose organisaties te laten participeren in het behoud van dit voor Hengelo belangrijke culturele erfgoed." Hierbij wordt gedacht aan een samenwerking met partijen als Nostalgie Hengelo of het opzetten van een stichting Behoud Collectie Rientjes voor Hengelo. 

"Als iedere Hengeloër 1 euro doneert en bedrijven en organisaties 100 euro dan komt een bedrag van 100.000 euro in zicht", aldus de onderzoekers.

De vraag of de gemeente voor zichzelf een rol ziet weggelegd om dergelijke ideeën of initiatieven op de een of andere manier te ondersteunen of faciliteren, kan een woordvoerder van de gemeente niet beantwoorden. "Dan komt het hoe dan ook aan op financiële ondersteuning en dat is niet aan de orde."

Hengelo zegt de collectie zeker waardevol te vinden, maar verwijst naar het besluit van de raad om de moties in 2022 en 2024 niet te ondersteunen en daarmee te verwerpen. 

Hoop op de goede afloop

Frans Rientjes blijft ondertussen hoop houden op de goede afloop en dat zijn collectie met stadjournaals, films en documentaires uiteindelijk wordt veiliggesteld. "Ik kan me niet voorstellen dat B en W een voor Nederland unieke collectie aan zich voorbijgaan laat gaan, maar je weet maar nooit."