Verrassende plottwist Huttenkloas-jaar: ‘Hij heeft nog geen minuut op die dwangstoel gezeten’

In de door Reinout Meijer in opdracht van Museum Oldenzaal gemaakte podcast vertelt Dick Schlüter, op basis van eigen onderzoek naar historische bronnen, dat niet Klaas Annink maar diens vrouw Aerne in 1775 op de houten dwangstoel werd gezet om een bekentenis af te dwingen over twee ten laste gelegde moorden. Volgens Schlüter heeft Huttenkloas ‘nog geen minuut’ op de dwangstoel gezeten omdat hij, net als z’n zoon Jannes, direct een bekentenis aflegde.

Klein keuterboertje

Na bestudering van onder meer processtukken is Schlüter tot de conclusie gekomen Aerne op de dwangstoel is gezet om haar na elf ondervragingen tot een bekentenis te dwingen. “Misschien heeft zij er een uur op gezeten.” Schlüter zet in de podcast ook vraagtekens bij het beeld dat Huttenkloas uit armoede tot zijn misdaden kwam. “Hij was een klein keuterboertje, met twee hectare grond bij zijn boerderijtje in Hengevelde.” Dat Klaas Annink deel uitmaakte van een bende, die Twente, de Achterhoek en een deel van het Münsterland onveilig maakte, was volgens Schlüter ‘een bewuste keuze’.

Dat het verhaal van Huttenkloas mythische proporties heeft aangenomen, heeft onder meer te maken met het boek dat streekhistoricus jonkheer Frits van Coeverden over de beruchte Twentse crimineel schreef. Conservator Doreen Flierman van Museum Oldenzaal betitelt dit boek, waarvan het handgeschreven manuscript uit 1957 in het museum te zien is, als het begin van de mythevorming. Ze vindt dat je als museum altijd open moet staan voor nieuwe interpretaties van een verhaal als dat van Huttenkloas. “Ik denk dat de mythevorming ook wel met de waarheid overweg kan.”

Rol van de drost

Los van de bevindingen van historicus Dick Schlüter werpt de podcast ook een verhelderende blik op Huttenkloas en de rechtspraak in die tijd. Onder meer dankzij de bijdrage van Marco Krijnsen, publiekshistoricus van de Overijssel Academie, die dieper in gaat op de rol van de drost in het feodale stelsel in de achttiende eeuw. Maar ook op de belangrijke rol die Oldenzaal speelde in de rechtspraak in die tijd.