Hengelo zet stappen voor schonere lucht in 2030: 'Maar er zijn veel klachten over houtstook'

In 2021 tekende Hengelo het landelijke Schone Lucht Akkoord, dat in 2030 de luchtkwaliteit met vijftig procent moet verbeteren ten opzichte van 2016. Deze handtekening verplichtte Hengelo tot het maken van een uitvoeringsplan; dat lag er in 2023. Jaarlijks rapporteren alle SLA-deelnemers over de voortgang. 

Uit een voortgangsmonitor met cijfers van 2024 blijkt dat Hengelo vorig jaar één maatregel volledig heeft afgerond. De gemeente heeft daarnaast vijftien maatregelen in uitvoering en twee maatregelen in voorbereiding. Een woordvoerder van de gemeente kan niet concreet zeggen welke maatregelen dat zijn: "De planning voor volgend jaar is nog niet bekend."

Vervuilende industrie

Een belangrijk onderdeel van het Schone Lucht Akkoord is het aanpakken van vervuiling door industrie. Gemeenten en provincies moeten bij nieuwe of vernieuwde vergunningen strenger letten op de uitstoot van fijnstof en stikstofoxiden. Dat betekent dat bedrijven alleen nog een vergunning krijgen als hun installaties zo schoon mogelijk draaien.  

Ook wordt vaker voorgeschreven dat bedrijven zelf emissies meten en rapporteren, bijvoorbeeld bij asfaltcentrales of chemische bedrijven. Omgevingsdiensten zien toe op de naleving van de regels en kunnen maatwerkvoorschriften opleggen om bedrijven te dwingen die na te leven. Dit zijn extra of aangepaste regels bovenop de algemeen geldende milieuregels.

Stikstofdioxide en fijnstof

Volgens de gemeente wordt in Hengelo overal ruimschoots voldaan aan de normen voor stikstofdioxide (NO2) en fijnstof. "Op de meeste plaatsen wordt op dit moment ook al voldaan aan de toekomstige normen." De luchtkwaliteit in Hengelo wordt overigens niet lokaal gemeten, maar berekend via landelijke modellen van het RIVM. 

Luchtmeetnet.nl

Een regionale luchtkwaliteitsverwachting is onder meer te vinden op luchtmeetnet.nl en ook op twentsegezondheidsverkenning.nl staat een kaartje met cijfers uit 2021 van de gemiddelde blootstelling aan stikstofdioxide (NO2), een gas dat vrijkomt bij verkeer, industrie en andere vormen van verbranding en schadelijk is voor gezondheid en milieu.

De snelwegen A1 en A35 hebben uiteraard invloed op de luchtkwaliteit, net als de industrie. De gemeente zegt echter dat de meeste klachten worden veroorzaakt door houtstook door particulieren. "Zolang er geen landelijk stookverbod wordt ingevoerd, blijft het lastig om hiertegen op te treden als er geen overtredingen worden geconstateerd", aldus een woordvoerder.

"Door burgers te informeren over stookgedrag en te wijzen op de stookwijzer proberen we ze bewust te maken van de gezondheidsrisco’s van houtstook en de mogelijke overlast welke houtstook kan veroorzaken."

In de raadsvergadering van 11 oktober 2023 stelde de plaatselijke SP al eens vragen over de luchtkwaliteit in Hengelo. De partij wilde weten hoe het stadsbestuur stankoverlast veroorzaakt door de industrie dacht aan te pakken en hoe het zat met de geurloze 'zeer zorgwekkende stoffen' uitstoot. 

Aanleiding was een onderzoek van TNO over de slechte luchtkwaliteit in de stad. Die zou mede te wijten zijn aan luchtstromen vanuit het westen van het land en het Duitse Ruhrgebied en de nog aanwezige lokale industrie. 

Onderzoekers wezen eerder ook op de effecten van lokale vervuiling door onder meer houtkachels. 

In een memo luchtkwaliteit gaf het college uitgebreid antwoord en wees erop dat vanuit het Schone Lucht Akkoord diverse maatregelen worden genomen om de luchtkwaliteit te verbeteren. "Verplichte acties vanuit het Schone Lucht Akkoord worden uitgevoerd." De gemeente gaf wel aan dat er naast de maatregelen vanuit het SLA geen actieplan was.

Afgelopen zomer kondigde de gemeente aan zich ook aan te sluiten bij het convenant Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB). Daarmee verplicht Hengelo zich om bouwprojecten stap voor stap uit te voeren zonder uitstoot van stikstof, CO₂ en fijnstof. “Het convenant SEB heeft een directe relatie met het SLA,” aldus de gemeente in een reactie.

Zero-emissie

Hengelo wil dat licht bouwmaterieel, zoals bestelauto’s of kleine graafmachines, in 2028 geen gassen meer uitstoten. Ook daarmee zegt Hengelo een paar jaar voor te lopen op de wettelijke norm. Zwaarder bouwmaterieel, zoals grote kranen of graafmachines, mag dan vanaf 2035 geen uitstoot meer hebben.

Als het gaat om het Schone Lucht Akkoord, dan is het nog te vroeg om te zeggen of Hengelo de doelstellingen haalt. "Het doel van het SLA is om te komen tot een gezamenlijk resultaat van alle deelnemende partijen. Er is nog niet concreet aan te geven wat het resultaat is van de maatregelen die in Hengelo zijn genomen."

Gezamenlijke inspanningen

Alle deelnemende gemeenten moeten in maart 2026 een update geven met de voortgang van hun uitvoeringsplan. Daarin moet staan welke maatregelen zijn genomen, zijn toegevoegd of gerealiseerd. 

De GGD's in Oost-Nederland vragen met rapportages regelmatig aandacht voor de luchtkwaliteit in Overijssel en Gelderland om op gezondheidseffecten van luchtverontreiniging in deze provincies te wijzen. Die staat volgens onderzoekers gelijk aan het meeroken van 3 á 4 sigaretten per dag. Inwoners van Overijssel sterven gemiddeld 9 maanden eerder dan als er geen luchtverontreiniging zou zijn.