Omwonenden, Enschede Energie én gemeente vallen windbeleid provincie aan: 'Een feestje voor commerciële ontwikkelaars'

Na bijna anderhalf uur onderhoud was er donderdagmiddag nog geen inhoudelijk argument uitgewisseld over de selectieprocedure. In april maakten Gedeputeerde Staten van Overijssel bekend dat Pure Energie verder mag met de ontwikkeling van vier windturbines nabij natuurgebied Aamsveen ten zuiden van Enschede. Die mededeling betekende automatisch dat er een streep ging door de aanvraag van Pure Energie (samen met lokale coöperatie Enschede Energie) voor twee windturbines langs de N18 bij Usselo, evenals een solitaire windturbine aan de Windmolenweg. Het onderscheid tussen de projecten is gemaakt op basis van een eigen selectierapport

'Uitnodigingsplanologie'

De gemeente Enschede en Stichting Behoud Esmarke en Aamsveen kondigden los van elkaar al aan juridische stappen te ondernemen tegen de door de provincie gevolgde procedure. Maar in Zwolle klinkt er verontwaardiging. Volgens de provincie is er namelijk helemaal geen 'besluit' genomen. Dus kunnen de gemeente of omwonenden ook niet in beroep. "Alleen voor wie te horen krijgt dat een project niet wordt gehonoreerd ontstaat er rechtsgevolg", is de opvatting van de provincie. Omwonenden en andere belanghebbenden kunnen straks - als er een vergunning wordt aangevraagd - bezwaar aantekenen.

In Zwolle noemen ze dat 'uitnodigingsplanologie'. Je zet een open inschrijving op, selecteert op basis van enkele criteria een voorkeursscenario en pas daarna volgen alle benodigde onderzoeken en procedures. Advocaat Van der Meer, die de Stichting Behoud Esmarke en Aamsveen bijstaat, vindt dat de provincie zijn cliënten in een fuik laat zwemmen. "Zodat ze straks enkel nog tegen het Aamsveen kunnen ageren. Maar ook tegen het selectiebesluit moeten ze kunnen ageren, anders zijn ze rechteloos."

Hoe kwam de selectie tot stand?

Er is volgens de bezwaarmakers dan ook alle reden om tegen de selectieprocedure van de provincie te ageren. Dimitri Lasscher, die vreest dat er straks een windturbine in zijn 'achtertuin' staat, zegt het onomwonden: "Die selectie deugt van geen kant." Bij de gemeente formuleren ze het wat voorzichtiger, maar is er vooral irritatie over het ontbreken van een gedetailleerde onderbouwing. Een Enschedese ambtenaar heeft in het provinciehuis persoonlijk uitgelegd gekregen hoe de keuze voor het Aamsveen (boven de N18) tot stand is gekomen. "Maar we hebben die uitleg nooit op papier gekregen. Het college heeft een Woo-verzoek ingediend. Toen is gezegd: jullie krijg niets meer. Wat is er toch zo geheim aan, dat het niet aan papier is toevertrouwd?"

De selectie is niet 'onafhankelijk' getoetst. Een provinciale commissie van kundige ambtenaren uit verschillende disciplines heeft zich erover gebogen. Volgens omwonende Lasscher hebben die hun werk niet goed gedaan. "Pure Energie heeft aangegeven dat er windturbines van 200 tot 280 meter komen. Het is verplicht om het worstcasescenario en een afstand tot woningen van twee keer de tiphoogte aan te houden." Terwijl de provincie is uitgegaan van een cirkel van 400 meter had dat volgens Lasscher dus 560 meter moeten zijn. "En dan staan er zeven woningen te dichtbij." En zo zijn er volgens hem meer fouten gemaakt. "Eén van de beoogde turbines is bovenop een weg getekend."

Hele grondgebied opengesteld

De keuze om Windpark Aamsveen verder tot ontwikkeling te brengen verbaast de gemeente Enschede. Volgens de provincie is dit mede het gevolg van het uitblijven van 'programmeringsafspraken'. Omdat de gemeente en provincie er bij het aanwijzen van een zoekgebied niet uitkwamen, werd het hele grondgebied van Enschede opengesteld voor aanvragen van windturbine-ontwikkelaars. Dat de gemeenteraad onder voorbehoud van nieuwe landelijke afstandsnormen de voorkeur voor de N18 had afgesproken doet daar volgens de provincie niets aan af. Er was geen officieel besluit. Pure Energie spreidde haar kansen, door naast de N18/Windmolenweg ook het Aamsveen in te brengen.

Maar er is ook steun uit andere hoek. Donderdagmiddag was er namelijk nóg een hoorzitting, waarin juist het afwijzen van Windpark N18 werd aangekaart. En wel door Enschede Energie, de lokale energiecoöperatie die al jaren in gesprek is over de realisatie van twee turbines ten zuiden van Usselo. De coöperatie heeft zelfs een grondpositie verworven en leek akkoord met Pure Energie om gezamenlijk, met oog op lokaal eigendom, het project op te starten. Dat Pure Energie zich ook inschreef voor het Aamsveen - en deze locatie kreeg toegewezen - valt bij Enschede Energie dan ook rauw op het dak.

'Lokaal eigendom is een papieren tijger'

De provincie Overijssel heeft altijd volgehouden veel waarde te hechten aan lokaal eigendom. Dat houdt in dat omwonenden mede-eigenaar van een windturbine kunnen worden, of er financieel van kunnen profiteren. "Maar het belang onderschrijven van lokaal eigendom en tegelijkertijd dit niet afdwingbaar of dwingend mee te nemen in uw aanvraagbehandelingen maakt het organiseren van lokaal eigendom een papieren tijger", aldus voorzitter Louis Koopman van Enschede Energie. In de selectieprocedure is alleen uitgegaan van ruimtelijke criteria en speelt het al dan niet realiseren van lokaal eigendom geen rol. "Daarmee is uw opzet van windbeleid in de provincie voor lokale energie-initiatieven als Enschede Energie frustrerend."

Pure Energie heeft weliswaar uitgesproken dat zij bij Windpark Aamsveen 'hoe dan ook' iets met lokaal eigendom willen doen, echter is dat in de vergunningfase juridisch niet af te dwingen. Maar bij Windpark N18 was lokaal eigendom op voorhand al verzekerd door de positie van Enschede Energie. "De energietransitie die wij als coöperatie verder willen brengen op een brede maatschappelijke manier, is en blijft met uw aanpak een feestje voor commerciële ontwikkelaars¨, aldus Koopman, die hoopt dat hij de provincie op andere gedachten kan brengen.