Twentse specialisten over uitval door overgang: 'Het is hoog tijd dat we dit serieus nemen'

"De overgang is hot en dat is maar goed ook", zegt gynaecoloog Marije Geukes van de Ziekenhuisgroep Twente (ZGT) in Almelo, die met haar proefschrift Women, Work and Menopause onlangs promoveerde op dit onderwerp. "Ruim tachtig procent van de vrouwen ervaart klachten, waarvan ongeveer dertig procent in ernstige mate. Dat heeft grote impact op hun werk."

Ingrijpende verandering

Ook Bernadette Deterink, specialist vrouwengezondheid bij Care for Women in Hengelo, ziet in haar praktijk dagelijks hoe zwaar die impact kan zijn. "De overgang is geen grapje of iets om lacherig over te doen. Het is een ingrijpende hormonale verandering met grote gevolgen voor lichaam en geest."

Meer dan opvliegers

Het clichébeeld van de overgang beperkt zich vaak tot opvliegers en nachtelijk zweten. Maar volgens beide deskundigen is dat slechts het topje van de ijsberg. "De lijst met klachten is veel langer", zegt de gynaecoloog die ook bestuurslid is van de Dutch Menopause Society. "Denk aan stemmingswisselingen, gewrichtspijn, slecht slapen, concentratie- en geheugenproblemen. Vooral die psychologische klachten maken het werken vaak zwaar. Vrouwen voelen zich niet zichzelf, maar leggen de link met de overgang pas laat."
 

Deterink herkent dat: "De grootste groep heeft last van stemmingsklachten: somberheid, het gevoel 'wollig' in het hoofd te zijn. Daarnaast zijn er fysieke klachten zoals spier- en gewrichtspijn en ernstige vermoeidheid. Blessures die niet overgaan, extreme uitputting, het zijn klachten waardoor vrouwen soms hun baan verliezen."

Hormoontherapie

Sommigen raken zelfs sociaal geïsoleerd. "Er zijn vrouwen die nauwelijks meer kunnen functioneren, niet meer kunnen werken of zelfs angst- en paniekklachten ontwikkelen", zegt Geukes. "Gelukkig kan hormoontherapie veel verlichting geven. Vrouwen zeggen vaak: 'Ik krijg mijn leven weer terug'."

Gevolgen voor werk en carrière

De gevolgen blijven niet beperkt tot het persoonlijke leven. De overgang kan ook werk en carrière ernstig beïnvloeden. "Het idee dat het alleen iets lichamelijks is, klopt niet", benadrukt Deterink. "Psychisch beperkt het je, maar ook lichamelijk zijn er heel nare dingen. Ernstig is: uitval op het werk, niet meer goed kunnen functioneren en niet meer goed in het gezin kunnen draaien."

Toch rust er nog altijd een taboe op het onderwerp. Een op de drie vrouwen verbergt hormonale klachten op het werk uit angst voor stigma, meldden het CBS en onderzoeksinstituut TNO onlangs. "Vooral tegenover jonge, mannelijke leidinggevenden is die drempel hoog", merkt Geukes op. "Maar openheid is cruciaal. Alleen dan kunnen vrouwen beter worden ondersteund."

Zonde

En dat is niet alleen in het belang van de werknemer. "Vrouwen in de overgang hebben vaak een lager werkvermogen, zijn minder productief en verzuimen vaker kortdurend", zegt Geukes. "Dat is zonde, want het gaat om een groep vrouwen met enorm veel kennis en ervaring."

Huilende vrouwen in de spreekkamer

De onderschatting van het probleem is nog steeds groot, ziet Deterink. "Ik vind dat het in Nederland zwaar wordt onderschat. Er wordt te vaak nonchalant en lacherig gedaan over de overgang, terwijl het een ernstig ziektebeeld is. Een orgaan stopt met functioneren, dat heeft veel gevolgen."

Die ernst merkt Deterink dagelijks in haar praktijk. "Er wordt hier veel gehuild. Dat is een belangrijk signaal: wanneer vrouwen bij mij komen, zit het al heel hoog. Ze hebben vaak al lang getobd met klachten en nergens een ingang gevonden om het te verbeteren."

Meer voorlichting

Daar moet volgens haar verandering in komen. "Ik pleit voor meer voorlichting, bijvoorbeeld als standaard onderdeel van een jaargesprek. Begrip is essentieel. Net zoals je rekening houdt met jonge moeders die slecht slapen, moet je oog hebben voor collega’s in de overgang."

Oplossingen zijn er

Het goede nieuws: er is iets aan te doen. "Leefstijl en voeding zijn belangrijke eerste stappen", legt Deterink uit. "Daarnaast kunnen hormoontherapie of specifieke supplementen veel verschil maken. Belangrijkste boodschap: blijf er niet mee rondlopen. Kom alsjeblieft en weet wat de mogelijkheden zijn."'

Ook op de werkvloer kunnen werkgevers veel doen om vrouwen te ondersteunen. "Flexibele werktijden, de mogelijkheid om de temperatuur te regelen of simpelweg erkenning maken al een groot verschil", zegt Geukes. "Het begint bij bewustwording. Leidinggevenden, bedrijfsartsen en collega’s moeten weten wat de overgang kan betekenen. Een open gesprek is de eerste stap."

Vooruitgang, maar nog lange weg te gaan

Langzaam maar zeker lijkt het taboe te verschuiven. Bekende Nederlanders die openlijk over hun overgang praten en initiatieven binnen bedrijven helpen om het onderwerp bespreekbaar te maken. "De overgang is een normaal, langdurig proces, en het is hoog tijd dat we het ook zo gaan behandelen", zegt Deterink.

Geukes besluit met een glimlach: "Als mannen overgangsklachten zouden hebben hadden we dit gesprek waarschijnlijk al veel eerder gevoerd."

Bekijk het interview met Marije Geukes en Bernadette Deterink: (Dit kan alleen via de site, niet via de 1Twente-app.)