Gewraakte spoorbrug afsluiten voor auto's? In Enschede staan alle opties open na bouw van nieuwe woonwijk

Aanvankelijk was het de bedoeling dat er 223 'flexwoningen' zouden komen, waarvan een deel wordt verhuurd aan Oekraïense vluchtelingen. Dat laatste is nog niet van de baan, maar het aantal woningen in het bouwplan is inmiddels wel bijgesteld naar tweehonderd. Daarvan zijn er 148 in de sociale huursector en 52 koopwoningen.

Bouwen in de hoogte

Het is creatief omgaan met de ruimte voor de bouwtekenaars van de gemeente Enschede. De brede groenstrook tussen de Noord Esmarkerrondweg en de Telgendijk, net ten zuiden van de Stokhorstvijver, biedt maar beperkt mogelijkheden voor woningbouw. Reden is een ecologische zone die (noord-zuid) dwars door het gebied loopt. Maar ook de 'milieucirkel' rondom de bedrijven aan de Oosterstraat levert beperkingen op bij het bouwen.

Er is daarom gekozen om in de hoogte te bouwen. De twee appartementencomplexen in het bouwplan krijgen maximaal vier bouwlagen en voor de galerijwoningen geldt dat er maximaal vijf bouwlagen zijn toegestaan. Omwonenden aan de Oosterstraat, maar ook in de wijk Stokhorst, zijn daar niet blij mee. Zij vinden dat 'hoogbouw' niet past in dit gebied aan de stadsrand.

Drukker bij de spoorbrug

Belangrijker onderwerp als het gaat om de nieuwbouw is misschien wel de wijze waarop de toekomstige bewoners van en naar huis rijden. Een deel van het plan, aan de linkerzijde van de ecologische zone, krijgt een aansluiting op de Noord Esmarkerrondweg. Dat betekent dat ter hoogte van de Lippehorst en volwaardig kruispunt wordt gerealiseerd. Op nog geen 150 meter afstand van de Esmarkerbrug, over de spoorlijn Enschede-Gronau.

Ter hoogte van de brug hebben regelmatig aanrijdingen plaats, mede doordat aan beide kanten een kruispunt aan het zicht wordt onttrokken. Verschillende maatregelen hebben niet veel geholpen. De gemeente heeft de hoop gevestigd op de komst van een nieuwe spoorbrug, zodra de spoorlijn wordt geëlektrificeerd. Dat betekent dat er bovenleidingen worden gerealiseerd. Volgens de gemeente zou de brug in dat geval hoger moeten worden, waardoor het plaatsen van een nieuwe volwaardige brug met tweerichtingsverkeer de voorkeur krijgt.

Of dat laatste daadwerkelijk een optie is, moet nog blijken. De gevolgen van elektrificatie van het spoor worden nog onderzocht. Het verdiepen van het spoor kan een alternatief zijn voor het verhogen van de brug. Ook is de vraag wie zo'n nieuwe brug gaat betalen. Eigenaar ProRail heeft de huidige spoorbrug pas in 2014 geplaatst en zal minder geneigd zijn om deze nu al te vervangen. Te meer omdat destijds in overleg met de gemeente voor de huidige constructie (één rijbaan) is gekozen.

Geen letter over de brug

Buurtbewoners vrezen dat de komst van de nieuwe woonwijk (dus meer auto's) de verkeerssituatie rondom de spoorbrug niet zal verbeteren. Die zorgen werden eerder dit jaar ook door stadsdeelwethouder Niels van den Berg erkend. In het verkeersonderzoek dat deel uitmaakt van de bouwplannen is adviesbureau Goudappel daarom uitdrukkelijk gevraagd om het effect op de spoorbrug - en verschillende scenario's als oplossing - mee te nemen. 

Een buurtbewoner die vorige week bij een presentatie van de bouwplannen in de stadsdeelvergadering insprak, heeft via een beroep op de Wet Open Overheid (WOO) de betreffende documenten in handen gekregen. Waaronder het uiteindelijke conceptverkeersplan. "Het woord brug komt in het hele rapport niet voor", aldus de buurtbewoner. "Ons is verteld dat de Esmarkerbrug wordt losgekoppeld van het project Telgendijk." Terwijl die brug volgens hem juist het grote knelpunt vormt.

Tweebaans of afsluiten

Volgens de gemeente Enschede voldeden de conceptverkeersplannen voor de nieuwe woonwijk tot nu toe niet aan de verwachtingen en zijn ze teruggestuurd naar de tekentafel. In het definitieve rapport 'zal zeker iets staan over de spoorbrug', volgens een ambtenaar. Wethouder Van den Berg zei in de stadsdeelvergadering dat hij 'nog geen letter heeft gelezen' van de conceptplannen, maar dat ook hij in de definitieve rapporten een uiteenzetting verwacht van de gevolgen bij 'het heikele punt' van de spoorbrug. Maar geld om de brug zelf te vervangen heeft de gemeente volgens de wethouder niet. Het is daarom wachten op de elektrificatie van het spoor en dat kan nog wel wat jaren duren.

Welke kanten het in de toekomst op kan gaan met de Esmarkerbrug, wordt duidelijk uit de opdracht die de gemeente Enschede heeft verstrekt aan Goudappel. Het bureau is gevraagd om de wachtrijen bij de spoorbrug in kaart te brengen en daarnaast twee alternatieven te bekijken: de komst van een volwaardige spoorbrug met tweerichtingsverkeer en het volledig afsluiten van de brug voor gemotoriseerd verkeer.

Opwaardering Klein Boekelerveldweg

Voor het eerste alternatief zal ProRail met geld over de brug moeten komen, immers zegt de gemeente er zelf geen budget voor te hebben. Het tweede alternatief, het afsluiten van de spoorbrug, lijkt daardoor ineens een serieuze optie te worden. Te meer, omdat de Klein Boekelerveldweg toch al om een opwaardering vraagt. Een groot deel van de nieuwe woonwijk zal via de oostkant worden ontsloten op de Telgendijk. En dat betekent dat het profiel van de Klein Boekelerveldweg, die Stokhorst met bedrijvenpark Euregio verbindt, verbeterd en verbreed moet worden.

In het conceptrapport van Goudappel wordt de verwachting uitgesproken dat er sprake zal zijn van een extra toename van 1.100 voertuigen per etmaal op de Klein Boekelerveldweg, indien de nieuwe woonwijk aan twee kanten wordt ontsloten. De extra toename van verkeer op de Noord Esmarkerrondweg, ter hoogte van de spoorbrug, zou in hetzelfde scenario ongeveer 400 voertuigen per etmaal zijn.