Expositie op de Koornmarkt raakt Wilma (72) uit Almelo diep: ‘Alsof ik mijn eigen verhaal las’

Wilma staat niet graag in de spotlight. “Het moet niet om mij draaien.” Ze werkt het liefst achter de schermen. Zo hielp Wilma als vrijwilliger zo’n beetje bij elk festival of evenement in Almelo: het Historisch Festival, Huis van Katoen & Nu en het HobNob festival; de lijst is ellenlang. Ook hielp ze bij het maken van de kostuums voor de acteurs van de Almelose voorstellingen Het Verzet Kraakt en Dhlomo.

“Almeloërs kennen mij als een vrolijk en actief mens”, vertelt Wilma, “Juist daarom vind ik het spannend om te vertellen dat ik ook worstel met gevoelens van depressie en eenzaamheid.”

Uit de schaduw stappen

Wilma raakte ontroerd door de persoonlijke verhalen van de expositie Kind van. Op elk paneel staat een persoonlijk verhaal van iemand over hoe zij als kind opgroeiden met een ouder met psychische of verslavingsproblemen, of allebei. Deze kinderen worden aangeduid als KOPP/KOV.

Je leest over de trauma’s uit hun jeugd en hoe dat van invloed is geweest op levens. Door te vertellen hoe ze daar nu mee omgaan, willen de geportretteerden uit de schaduw van hun ouders stappen. Sinds het lezen van de verhalen krijgt Wilma ze niet meer uit haar hoofd: “Het is alsof ik mijn eigen verhaal erin las.”

Er alleen voor staan

De verhalen van de geportretteerden hebben als gemene deler vaak het gevoel er alleen voor te staan. Een werkelijkheid die Wilma al te goed kent. Op haar zestiende ontvluchtte ze haar ouderlijk huis en belandde in een tehuis. Vijf jaar eerder ging ze na de scheiding van haar ouders bij haar moeder wonen.

“De relaties van mijn moeder eindigden telkens in slaande ruzies en geweld.” Thuis was er geen veiligheid. Op school evenmin: “Ik was een lastige puber, ik schreeuwde om gezien te worden. Dat werd niet in dank afgenomen door mijn leraren.” Volgens Wilma was haar moeder niet in staat voor haar te zorgen. “Ze vluchtte in drank en mannen, die haar leven volledig beheersten.”

‘Pas veel later begrepen we het’

Ook haar vader kon de zorg voor zijn dochter niet dragen. “Het werd hem te veel”, stelt Wilma. Door bronchitis moest hij noodgedwongen zijn werk in de textielfabriek Ten Cate neerleggen. “Daar kwam de scheiding nog bovenop. Hij is nooit over dat verdriet heen gekomen.” Met zachtheid praat ze over hem, omdat ze haar vader achteraf beter begrijpt.

“We wisten toen niet wat depressie was. Iedereen noemde hem lui. Pas veel later begrepen we het.” Toch twijfel ze nooit aan zijn liefde: "Hij hield van me, dat weet ik wel. Ook al was hij een man van weinig woorden. Zijn verdriet verdoofde hij dan ook met drank, in zijn eentje.”

De behoefte aan geborgenheid tekent haar herinneringen. De gelukkigste momenten beleefde Wilma tijdens de luizencontroles van haar moeder. “Ik hoopte altijd dat ik luizen had, ik vond het heerlijk als zij met zachtheid mijn haren kamde. Want ik heb nog nooit een knuffel van haar gekregen.”

Haar ouders zijn inmiddels overleden. Maar het gemis van veiligheid heeft diepe sporen nagelaten. Nog steeds worstelt ze met gevoelens van onzekerheid. “Ik weet dat het onzin is, maar toch voelt het vaak alsof ik niet goed genoeg ben.” Wilma heeft dit gesprek dan ook goed voorbereid, met aantekeningen in haar boekje: “Omdat ik regelmatig bang ben dat ik iets verkeerds zeg of doe.”

Doorbreken van schaamte

Toch weigert Wilma zich langer te laten tegenhouden door schaamte om haarzelf. Jarenlang hield ze haar verleden en gevoelens stil, met uitzondering van enkele vriendinnen. “Ik wil laten zien dat je er niet alleen voor staat.” Ze werd geïnspireerd door lotgenoten die elders al een praatgroep oprichtten. “Zo'n groep moet er ook in Almelo komen. Ik heb me zo vaak onbegrepen gevoeld en gun iedereen zo’n plek voor herkenning en steun.”