Flora, Fauna en Franklin

Beheerders Aamsveen lopen Europese miljoenen mis

Verbazing en teleurstelling streden om voorrang op het gezicht van Jacob van der Weele na het horen dat de LIFE-subsidieaanvraag voor het Aamsveen was afgewezen. Niet zo gek als je beseft dat het om ettelijke miljoenen gaat. Het geld is nodig om het veen, dat zich uitstrekt over Nederland en Duitsland, weerbaar te maken tegen verdroging en de schadelijke effecten van industrie, verkeer en landbouw.

937837
Het Aamsveen is een bijzonder stuk natuur op de grens van Nederland en Duitsland © Emiel Muijderman / TC Tubantia

Geld is hoognodig

De ecoloog van Landschap Overijssel is erg benieuwd naar het waarom achter het niet toekennen van de subsidie. Hij en de andere betrokkenen hopen die binnenkort te horen: "Dan weten we waar een nieuwe aanvraag precies aan moet voldoen, zodat we hem volgend jaar alsnog met succes kunnen indienen."

Het geld is hoognodig om het hoogveen in met name het 900 hectare grote Amtsvenn-Hündfelder Moor nieuw leven in te blazen. En dat is ook van belang voor het Aamsveen (145 ha), dat weliswaar aan de Nederlandse kant van de grens ligt, maar naadloos verbonden is met het Duitse veengebied. Van der Weele: "Daarom gingen we ook voor een aanvraag bij LIFE, een subsidieprogramma van de Europese Unie. Deze aanvraag past uitstekend bij het grensoverschrijdende karakter van het natuurherstel in het hoogveengedeelte van het Aamsveen en het Amtsvenn-Hündfelder Moor, allebei Natura2000-gebieden."

Optelsom van factoren

Maar waarom dan toch die afwijzing? Van der Weele: "De hele beoordeling is een optelsom van factoren en het uiteindelijk puntenaantal is kennelijk te laag geweest. Het kan zijn dat het niveau van de overige aanvragen heel hoog was en je weet ook niet of de geldverstrekkers zijn gegaan voor veel kleine projecten die om relatief weinig geld vroegen of juist voor een klein aantal duurdere projecten. Feit blijft dat wij nu niks krijgen en dat is natuurlijk erg zuur."

icon_main_quote_red_glyph

"We waren al jaren 'on speaking terms' met de Duitsers, maar sinds een jaar of vijf is de samenwerking voortreffelijk."

Jacob van der Weele

'Als je hoogveen wilt herstellen, moet je in Duitsland beginnen'

Precieze bedragen wil de ecoloog niet noemen, maar het gaat volgens hem om 'miljoenen'. Een derde daarvan was bestemd voor het Nederlandse deel van het veen, twee derde voor het Duitse deel. Ondanks de afwijzing is Van der Weele allesbehalve somber gestemd: "We waren al jaren 'on speaking terms' met de Duitsers, maar sinds een jaar of vijf is de samenwerking voortreffelijk. Destijds is het hele gebied onderzocht en toen bleek de kern van het voormalige hoogveengebied in Duitsland te liggen. Het Aamsveen was een randzone. Als je het hoogveen wilt herstellen, moet je dus in Duitsland beginnen. Destijds waren de Duitsers vooral bezig met de vogelstand en niet met het veen. Door de samenwerking kijken zij nu ook naar het veen an sich."

937848
De komende 1,5 tot 2 jaar wordt er sowieso gewerkt aan de overgangszone naar het veen toe. © Emiel Muijderman / TC Tubantia

Dammen en dijken

Door de droogte van de afgelopen drie jaar ligt de focus nu op het beter vasthouden van water, zodat het levende hoogveen niet verder achteruit gaat. Verder worden kleine dammen en dijken aangelegd, die worden aangesloten op het Duitse deel van het hoogveen en wordt het teveel aan water gecontroleerd afgevoerd door afvoerstuwen. Tenslotte wordt bos verwijderd om zo de verdamping van water te verminderen.

Behalve dat de natuur er door hersteld wordt, is veen ook van belang voor de opslag van CO2. Een natte veenbodem houdt veel meer CO2 vast dan een bos van dezelfde grootte. Door verdroging van het veen komt er echter CO2 vrij. In Nederland is het zelfs zo dat veenbodems méér CO2 uitstoten dan bossen kunnen vastleggen.

'Ik maak me geen zorgen'

Bij Van der Weele heerst er dus geen paniek nu er miljoenen euro's aan zijn neus voorbijgaan? "Nee, ik maak me geen zorgen. We blijven de conditie van het veen monitoren en als het echt noodzakelijk is, kunnen we altijd ingrijpen. Ondertussen gaan we op zoek naar andere geldstromen en passen we onze aanvraag voor LIFE aan, zodat het volgend jaar wel raak is."

Daarnaast wordt er de komende 1,5 tot 2 jaar sowieso gewerkt aan de overgangszone naar het veen toe, de zogeheten 'laggzone'. Om de verdroging hier tegen te gaan worden er hele stukken bos gekapt en sloten worden verontdiept of gedempt. Dit gebeurt met geld waarop het Aamsveen recht heeft als Natura2000-gebied. Een deel - in het verlengde van de Holterhofweg - is onlangs gekapt, maar de kaalslag wordt nog veel groter. Dit werk wordt uitgevoerd in samenspraak met Provincie Overijssel, Waterschap Vechtstromen, gemeente Enschede en de Stichting voor Duurzame Plattelandsontwikkeling (STAWEL).