Hengelo ziet belang van Twents, maar heeft geen plannen voor tweetalige plaatsnaamborden

De plaatsnaambordjes verschenen langs wegen in Twente, Achterhoek, Salland, Groningen, Zuidwest-Drenthe en de westrand van de Veluwe. De actiegroep PLAT! Limburg deed hetzelfde met plaatsnamen in die provincie.

Met de actie wil Actiegroep Jonge Sassen dat het Nedersaksisch, waar het Twents een dialect van is, meer in het straatbeeld te zien is. ‘Wij roepen gemeenten op om regionale talen actief te omarmen, onder meer door structureel over te gaan op officieel tweetalige plaatsnaamborden en lokaal beleid te voeren’, schreef de actiegroep vorige maand in een verklaring.

Identiteit

Het Hengelose college van burgemeester en wethouders benadrukt dat Twents hoort bij de identiteit van Twente. “We begrijpen daarom de aandacht die Jonge Sassen met deze actie vraagt voor het zichtbaar houden van het Twents”, zegt het college.  

Maar of er op de borden straks ook de Twentse naam prijkt, is de vraag. “Over het plaatsen van Nedersaksische plaatsnaamborden in onze gemeente heeft het college op dit moment geen standpunt ingenomen”, aldus het stadsbestuur. 

Echt structureel beleid om Twents aan te moedigen is er op dit moment ook niet in Hengelo. “Er zijn ook geen plannen om hiervoor beleid te ontwikkelen”, zegt het Hengelose college in een reactie. Wel werd er vorig jaar een breed gedragen motie aangenomen om 15.000 euro vrij te maken om Twentse taal- en cultuurlessen mogelijk te maken op het Twickelcollege. Het is uiteindelijk de bedoeling dat meer scholen in Twente de lessen Twents over zullen nemen. 

CDA-raadslid Bernadette Morskieft diende vorig jaar de motie in samen met D66, ChristenUnie en Forum voor Democratie. Het raadslid uit Beckum en Oele vraagt geregeld aandacht voor de Twentse taal. Wat betreft de borden in het Twents staat ze er neutraal in: “Het is een prima actie hoor, alleen vraag ik mij wel af wat het toevoegt”, zegt het raadslid. 

Provincie

Beleid rond het Nedersaksisch zou volgens Morskieft ook vooral onder de provincie moeten vallen, zodat de gemeenten op dezelfde lijn zitten. "Als iedere Twentse gemeente een ander beleid voert dan krijg je straks een lappendeken. De één doet wel wat en bijvoorbeeld een andere gemeente juist niet." Daarin ziet ze een belangrijke rol voor de Overijssel Academie, een kenniscentrum voor streektaal en streekcultuur in Overijssel: "Die zijn ook echt bezig om het onder de aandacht te brengen bij de provincie."

Adrie Hemmink, Voorvechter voor de Twentse taal en cultuur, is juist voorstander voor plaatsnaamborden in het Twents. “Ik vind het belangrijk dat de originele aanduiding op de borden staat. Het is toch de naam die vroeger gangbaar was, want 75 jaar geleden sprak 70 procent van de Twentenaren gewoon Twents.” 

“Het is een associatie met je omgeving en identiteit als regio.” Volgens Hemmink staan best veel Twentse gemeenten, bestuurlijk en ambtelijk, best positief tegenover het idee. Alleen is het niet in de praktijk gebracht, op de gemeente Rijssen-Holten na. Deze gemeente heeft al een tijdje tweetalige plaatsnaamborden.  

'Beleving'

Als voorbeeld noemt Hemmink de heropleving van de Ierse taal in Ierland en het Schots in Schotland. In beide landen is de taal zichtbaar in het straatbeeld. In zowel Ierland als in Schotland zijn er tweetalige verkeersborden. “Uit onderzoek blijkt dat de beleving van de eigen omgeving door inwoners is gestegen.”

Het Nedersaksisch is een regionale taal. Juridisch gezien heeft de taal niet dezelfde status als het Fries, dat naast het Nederlands een officiële taal is. Daardoor kunnen Friestaligen bijvoorbeeld overheidsbrieven in het Fries ontvangen of in die taal de eed afleggen. Het Fries heeft de zogenoemde Deel III-status volgens het Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden.

Voor het Nedersaksisch geldt een lagere, zogenoemde Deel II-status. Volgens Hemmink heeft dat ook met geld te maken: “Wanneer Nedersaksisch zou worden aangemerkt als een officiële taal, dan zou dat onder andere betekenen dat de overheid een hbo-opleiding tot docent Nedersaksisch actief moet faciliteren en financieren.”

Geen plannen voor structureel taalbeleid

En de Twentse naamborden? Voorlopig lijkt Hengelo daar niet op aan te sturen. Hoewel het college het belang van het Twents voor de regionale identiteit erkent, zijn er geen plannen voor structureel taalbeleid en ligt er dus ook geen standpunt over tweetalige plaatsnaamborden. Daarmee blijft de vraag of de Twentse namen straks ook in Hengelo op de borden verschijnen voorlopig onbeantwoord.