Tubbergen staat vier dagen in het teken van glas tijdens 30e editie van Glasrijk: 'Als de kunst niet spreekt, is het decoratie'

Wat dertig jaar geleden begon als een relatief kleinschalig kunstinitiatief, is uitgegroeid tot een internationaal toonaangevende glaskunstmanifestatie. Volgens curator Myriam Knol blijkt die reputatie ieder jaar opnieuw. "Wij worden gebeld door kunstenaars of ze kunnen komen", vertelt ze. Daardoor zijn ook tijdens deze jubileumeditie weer bekende namen uit binnen- en buitenland vertegenwoordigd. Onder hen bevinden zich onder meer Frank van den Ham, Bernard Heesen, Geir Nustad, Ans Bakker en Jan Doms. Tegelijkertijd biedt Glasrijk ook ruimte aan nieuwe kunstenaars en bijzondere projecten. 

Achtentachtig glazen tuinkabouters

Een van de meest opvallende installaties van dit jaar staat in de Protestantse Kerk in Tubbergen. Daar zijn 88 glazen tuinkabouters opgesteld van de Duitse kunstenaar Wilhelm Vernim. "Dat zijn van die kippenvelmomentjes", zegt Knol. "Bijvoorbeeld in de Protestantse Kerk, waar 88 glazen tuinkabouters van Wilhelm Vernim staan.'' Vernim geldt als een van de vaste gezichten van Glasrijk. De Duitse kunstenaar is bovendien een van de initiatiefnemers van het Glass Engraving Network, een Europees netwerk van ruim negentig glasgraveurs. Het collectief maakte vorig jaar zijn debuut op Glasrijk en keerde daarna terug naar Tubbergen. 

Batlle of the blowers

Een van de hoogtepunten van het jubileumweekend staat donderdagavond op het programma. Tijdens de zogenoemde Battle of the Blowers komen tien glaskunstenaars samen om live glas te blazen voor publiek. "Huisglasblazer" Mark Locock neemt daarbij opnieuw een centrale rol in. Samen met tien andere glasblazers maakt hij een grote bokaal als blijvende herinnering aan de jubileumeditie. Veel deelnemers zijn al jarenlang verbonden aan het evenement. Zelfs kunstenaars op hoge leeftijd blijven volgens de organisatie ieder jaar terugkomen naar Tubbergen om deel te nemen aan het evenement. 

Glasrijk groeit buiten Tubbergen

Hoewel de naam anders doet vermoeden, speelt Glasrijk zich inmiddels niet meer uitsluitend af binnen de grenzen van Tubbergen. Dit jaar zijn de exposities verspreid over 27 locaties in de regio. "Dit jaar hebben we zelfs de tuin van Herinckhave gebruikt om glas te exposeren", vertelt Knol. Ook op landgoed Singraven bij Denekamp en op locaties in Lattrop-Breklenkamp zijn kunstwerken te bewonderen. De uitbreiding is volgens de organisatie bewust ingezet. "We willen het gebied ook iets uitbreiden", aldus Knol. "We doen dit om het evenement groter te maken. Ook voor het commerciële aspect. De hotels in de omgeving zitten bijvoorbeeld de aankomende vier dagen gewoon vol." 

Een kunstenaar die al jarenlang verbonden is aan Glasrijk is de Belgische beeldhouwer en glaskunstenaar Marcel Haccuria uit Lommel. De 83-jarige kunstenaar maakt werken van glas, steen en metaal en staat bekend om zijn monumentale objecten waarin licht, spiegeling en transparantie een belangrijke rol spelen.

Zijn kunstwerken gaan vaak een dialoog aan met de omgeving. Recyclede materialen, sobere vormen en grote constructies kenmerken zijn werk. Naast buitenbeelden maakt Haccuria schalen, reliëfs en driedimensionale sculpturen. Glas wordt daarbij gesneden, gelijmd, gesmolten en samengebracht tot robuuste composities. 

Een bekend voorbeeld in de regio is het kunstwerk Samen, dat permanent staat opgesteld bij de Brandschot op Havezate Herinckhave in Fleringen. Het werk bestaat uit gerecyclede vensterglasplaten en maskers die verwijzen naar de verschillende dorpskernen van de gemeente Tubbergen.

Voor Haccuria staat niet zijn eigen interpretatie centraal, maar die van de toeschouwer. "Mijn kunst is voor de mensen en niet voor mijzelf." Het maken van kunst geeft hem geluk, vertelt hij, maar zodra een werk voltooid is, wil hij het overdragen aan anderen. 

"In en rondom Tubbergen blijken mensen erg fan te zijn van mijn kunst. Glasrijk vraagt ook ieder jaar of ik terugkom." Dat blijft hij ondanks zijn leeftijd graag doen. "Het rijden erheen vind ik geen probleem. Wat is nou drie uurtjes rijden? Maar het in- en uitpakken van de spullen, dat is het meeste werk." Op de vraag wat hij met zijn kunst wil uitstralen, reageert hij resoluut. "Ik wil helemaal niks uitstralen met mijn kunst. Wat ik met mijn kunst heb, doet er niet toe. Het gaat erom wat mijn kunst met de mensen doet." 

Volgens Haccuria mag iedere bezoeker zelf bepalen wat een kunstwerk oproept. "Boos, verdrietig of blij, dat maakt mij niet uit. Voor mij is kunst gevoel." Zijn visie vat hij samen in één zin: "Als kunst niet spreekt, is het decoratie." 

Cultuur en economie

Voorafgaand aan de opening van Glasrijk werd woensdagmorgen in het gemeentehuis van Tubbergen al stilgestaan bij het jubileum. Daar overhandigde 'leading artist' Frank van den Ham een speciaal jubileumkunstwerk aan Twenteboard-voorzitter Ank Bijleveld, die daarmee symbolisch het startsein gaf voor de 30e editie. "Glas verbindt hier kunst, ambacht en industrie. Maar laat ook zien hoe cultuur en economie in Twente elkaar versterken", aldus Bijleveld. Volgens haar wordt de culturele kracht van Twente nog vaak onderschat. "Twente is nog te bescheiden over wat er op cultureel gebied allemaal gebeurt. Cultuur heeft ook economische waarde." 

Vooruitblik op 2027

Tijdens de jubileumbijeenkomst werd ook alvast vooruitgekeken naar volgend jaar. De editie van 2027 krijgt als thema industrieel glas en glas als innovatiemiddel. Met die keuze wil de organisatie de verbinding leggen tussen de ambachtelijke en artistieke traditie van glas enerzijds en toepassingen binnen techniek, bouw en industrie anderzijds. Daarbij wordt ook samenwerking gezocht met onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven. Voor nu ligt de focus echter op de jubileumeditie. Tot en met zondag kan het publiek op 27 locaties kennismaken met de veelzijdigheid van glas tijdens de dertigste editie van Glasrijk Tubbergen. Onder de vlag van The Power of Glass laat het evenement zien waarom het in drie decennia is uitgegroeid tot een van de belangrijkste glaskunstmanifestaties van Europa.